Γιώργος Θέμελης, Ars Poetica (3)

Ars Poetica

3

Το ποίημα συγγενεύει με τη φωτιά

Όπως συγγενεύει το Ρόδο με τον Ουρανό, ο Χαρταετός
με τον Άνεμο
Και συ, το σώμα σου, με το ποτάμι.

Το σωστό Ποίημα, το αληθινό

Αυτό που έρχεται ανεβαίνοντας μέσ’ απ’ την Ποίηση
κι είναι καρπός της
Σπινθήρας που ξέφυγε απ’ την
πυρακτωμένη ουσία της μες σε μια έκρηξη

Πώς ανεβαίνει επάνω στα χείλη το φιλί βαθιά το στήθος σχίζοντας.

Για τούτο το Ποίημα φέγγει

Όπως τα σπάνια μετέωρα που ξαφνιάζουν τον ουρανό
και κάνουν νύχτα μέρα αλλάζοντας τα οπτικά
πεδία των ματιών.

Το Ποίημα κοιμάται μες στην πληρότητά του

Σαν τα νήπια που χόρτασαν το μητρικό τους γάλα
κι έγιναν πλήρη
Σπιθίζοντας ευφροσύνη κάτω από τα
βλέφαρά τους–

Κρύβοντας μέσα του την αναμμένη φλόγα του, το αίμα του,
Τη λάμψη του λάμποντας, λάμψη για λάμψη, στην ερημία.

Το Ποίημα πρέπει να το ξυπνάς

Σιγά σιγά, μην εκραγεί και σε γεμίσει εγκαύματα και
μείνεις ο σημαδιακός, ο καυστικά στιγματισμένος,
και σε πετροβολούν

Μπορεί να σ’ αναφλέξει όλον μεμιάς να καίγεσαι
και να καπνίζεις ως το τέλος,
ώσπου να γίνει η σάρκα σου φως

Πώς καίγεται και λιώνει η αναμμένη λαμπάδα και γίνεται δέηση.

Είναι σάρκα και σάρκα,
Σάρκα πυκνή
Και σάρκα ανάερη,
Εκθαμβωτική
Φως
Ως ιμάτιον

Αμφίεση Σκιών κι Ενσάρκωση Ασωμάτων.

Το Ποίημα σε ποιεί,
Δεν το ποιείς
Μην το παραβιάζεις.

Από τη συλλογή Ars Poetica (1974) του Γιώργου Θέμελη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Γιώργος Θέμελης

Γιώργος Θέμελης, Ars Poetica (1)

Ars Poetica

1

Αν είναι κάτι το Ποίημα,
Είναι κάτι που δεν πιάνεται,
Όπως το νόμισμα ή το πουλί

Το Ποίημα σε παίρνει,
Δεν το παίρνεις
Μην το παραβιάζεις.

Το Ποίημα είναι σαν την Αγάπη,
Την Αγάπη την αναπάντεχη,
Όταν σου κόβει τη μιλιά,

Σαν την Αγάπη, σαν τη Μουσική

Μια συνοδεία παντοτινή,
Μια λάμψη ακαταθάμπτωτη

Σ’ ακολουθεί παντού το Ποίημα,
Σε σκοπεύει
Μην το παραβιάζεις.

Είναι κατάφωτο το Ποίημα

Αδιάρρηκτο, καθρεφτικό,
Σαν το αγλαό φεγγάρι
Όταν γεμίζει το δίσκο του

Το Ποίημα δεν είναι πράγμα σου,
το πράγμα είσαι συ

Σε βγάζει στο φως,
Σε φανερώνει
Μην το παραβιάζεις.

Από τη συλλογή Ars Poetica (1974) του Γιώργου Θέμελη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Γιώργος Θέμελης

Ευτέρπη Κωσταρέλη, Ανοχή

Ανοχή

Σπασμένη μοιάζει η ραχοκοκαλιά
των ονείρων μου
καθώς τ’ αστέρια παλεύουν
να στολίσουν με αισιοδοξία
το κέντημα του αύριο.
Θυμάμαι είχα γεννηθεί
υγιές παιδί
με νου χορτάτο από ταξίδια
και ψυχή εύκολη στο «πλανάσθαι».
Μα κάπου ίσως χτύπησα
κι η μνήμη φύλαξε
την αίσθηση του πόνου.
Το σώμα κράτησε το σημάδι
κείνης της συνάντησης.
Έπαψα να πιστεύω στις σεισμικές δονήσεις.
Και απ’ όνειρα κράτησα
τα μόνα ανεχτά,
τα περιτυλίγματα της μετριότητας.

Από τη συλλογή Βερντάντι (2013) της Ευτέρπης Κωσταρέλη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ευτέρπη Κωσταρέλη

Γεωργία Τρούλη, Μετρώντας ανάποδα

Μετρώντας ανάποδα

Να σκοντάφτεις πάνω σε δυο-τρεις σελίδες συνοδευτικές
Να οπισθοχωρείς αβέβαια
Και τα αγκαθωτά φιλιά να έχουν σφηνώσει πάνω στα χέρια σου
Και μ’ αυτά σφιχτοδεμένο πλεκτό να φτιάχνεις με άμμο
Και μ’ αυτήν να μετράς τον χρόνο κουκκίδα-κουκκίδα ασημαντότητας
Και μ’ αυτόν να ξεπλένεις τα δάχτυλα και πάλι να ξορκίζεις δύο βασισμένες στη ράχη σκέψεις
Και μ’ αυτές να κάνεις συναισθήματα που δεν έχουν λογική αλληλουχία — μόνο θύμο αδένα
Και από εκεί να εκκρίνεις το τελευταίο γλαφυρό ερωτηματικό όλο καμπύλη
Και μ’ αυτήν να βάζεις στρατσόχαρτο και σιγά-σιγά να προκαλείς οξύνσεις σφυριχτές
Και μ’ αυτές να φτιάχνεις γωνίες να τρυπώνεις τις φυγές
Και τις αυταπάτες

Και οι σελίδες οι συνοδευτικές
Που με όλα τα προηγούμενα έχουν τσαλακωθεί
Και αυτές να τις ξετυλίξεις σιγά-σιγά
Και με μουρμουριστό γυροφάνι ν’ αρχίζεις
Αμφιταλαντεύσεις στο νόημα
Και ο χρόνος να γυρνάει σαν ανάποδο μέτρημα
Από το εκατό και κάτω
Και με αυτόν να φτάνεις στην κουκκίδα
Και με αυτήν να σημαίνεις
Τέλος
Τέλος

Από τη συλλογή ακρογωνιαία πορεία στο και (2012) της Γεωργία Τρούλη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Γεωργία Τρούλη

Δημήτρης Λαμπρέλλης, Ένα πρωί ο κύκλος

Ένα πρωί ο κύκλος

Το Σάββατο το τετριμμένο
Το Σάββατο της συντριβής
Ο ένας μυρίζει ναφθαλίνη
Ο άλλος μια υπόσχεση
πίσω από μια βιτρίνα που έμεινε κλειστή.

Το Σάββατο το τετριμμένο
Το Σάββατο της συντριβής
Μες στο συρτάρι βρίσκει τη θέση του ο πόθος
Κι η μετρημένη πλήξη αγγίζει ένα ρόδι
καμώνεται πως ζει.

Από τη συλλογή Η ανεμώνη και ο ίλιγγος (2005) του Δημήτρη Λαμπρέλλη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Δημήτρης Λαμπρέλλης

Παναγιώτης Αργυρόπουλος, Ατενίζοντας το απρόσιτο

Ατενίζοντας το απρόσιτο

Τόσα χρόνια
καθόμαστε απέναντι, ουρανέ
και δε συστηθήκαμε.
Ονομάζομαι άπειρος.
«Δες σύμπτωση», μου απάντησε
«κι εγώ άπειρος είμαι.
Προγιαγιά μου η αιωνιότητα
και παππούς μου το χάος».
Μάλλον πρόκειται για συνωνυμία, του είπα.
Εγώ κατάγομαι απ’ την έλλειψη πείρας.
Μητέρα μου ήταν η άγνοια.
Ορφανός.
Με μεγάλωσε η αναζήτηση.
Μιας και φαίνεσαι όμως άκληρος, ουρανέ
και τυχαίνει να ‘χουμε ομόηχο όνομα
δε με υιοθετείς στο απέραντο
για ν’ αλλάξω και σημασία;

Μη λικνίζεσαι επιδεικτικά, ουρανέ.
Σκανδαλίζεται η θνητότητά μου.
Κι όταν καλπάζεις
στους δρόμους του ανέφικτου
να φοράς τις οπλές σου συμπόνια
για ν’ απορροφώνται
οι κραδασμοί της υπεροψίας σου.
Με τρομάζουν οι ήχοι του απρόσιτου.

Βρέχει.
Παραπονιέται πάλι ο ουρανός.
Σκληρή η μοναξιά του αχανούς.
Είσαι τουλάχιστον αιώνιος, ουρανέ.
Σκέψου λιγάκι και εμάς.
Και μόνοι και εφήμεροι.

Από τη συλλογή Εκκωφαντική σιωπή (2004) του Παναγιώτη Αργυρόπουλου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Παναγιώτης Αργυρόπουλος

Λήδα – Βασιλική Θέμελη, Στο διπλανό φράχτη

Στο διπλανό φράχτη

Στο περιβόλι
φύτεψα αμαρτίες
κι οι αγκαθιές που φύτρωσαν
φρόντισα να μην πληγώσουν
του διπλανού φράχτη

τα τριαντάφυλλα.

Από τη συλλογή Κρίσιμες στιγμές (2010) της Λήδας – Βασιλικής Θέμελη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Λήδα – Βασιλική Θέμελη

Ιωάννα Λιούτσια, Λανθάνω

Δημήτρης Ζερβουδάκης, Λήθη
(τραγούδι: Δημήτρης Ζερβουδάκης & Σοφία Γεωργαντζή / δίσκος: Πώς να αναπνεύσω (2009))

[Ενότητα Συνομιλίες σε Μη+ (Ζωή)]

γ. Λανθάνω

Το λάθος είναι ένα.
Οι αλήθειες είναι πολλές.
Ή μήπως ανάποδα;

Λανθάνω θα πει: «Διαφεύγω της προσοχής».
Άρα λάθος τι θα πει;
«Κάνω κάτι χωρίς να προσέχω.»
Αν πρόσεχα, θα ήταν σωστό.

Και αλήθεια τι θα πει;
«Παραδέχομαι το λάθος μου.»
Δεν πρόσεξα και τώρα το φωνάζω.

Έπειτα έρχεται η λήθη.
Η λήθη τι είναι;
«Ξεχνάω το λάθος που έκανα.»
Ή ξεχνάω που δεν πρόσεξα.

Και ποιο πονάει πιο πολύ;
Το λάθος;
Η αλήθεια;
Ή η λήθη;

Από τη συλλογή Συνομιλίες σε Μη+ (2013) της Ιωάννας Λιούτσια

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ιωάννα Λιούτσια

Στέλλα Τιμωνίδου, Ευρώπη

Ευρώπη

Η γηραιά κυρία πλήττει από ανία
και βρίσκεται σε πλήρη αμηχανία.
Δέχεται στωικά τα σημάδια
του αδυσώπητου χρόνου, αλλά
διαπιστώνει πως δεν σηκώνει
άλλη αναβολή και καθυστέρηση
κι αρχίζει ν’ αντιδρά σπασμωδικά.

Τη μια κάνει lifting προσώπου,
την άλλη βάφει τα μαλλιά της μπλε.
Μα κάποιος πρέπει να της μιλήσει
για τα παλιομοδίτικα μοντελάκια της.

Ριζικές αλλαγές κι ανανεώσεις στη στόφα,
στο στιλ, στο χρώμα και στις αποχρώσεις.
Επιστροφή στο πνεύμα της σημερινής εποχής
με άμεση αλλαγή στάσης και πλοήγησης αν
θέλει να κρατά ακόμα τα ηνία του ταύρου της.

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Κάρολος Τσίζεκ, Το άθραυστο ποτήρι

Το άθραυστο ποτήρι

Το πράσινο ποτήρι, όπως και τ’ άλλα σκεύη
με το ίδιο χρώμα, που είχανε πρόσφατα αγοραστεί,
ήταν άθραυστο, ωστόσο, το αδόκητο συνέβη:
έσπασε. Χτες τη νύχτα, ενώ έπινα κρασί,
ξάφνου με πήρε ο ύπνος και μου έπεσε απ’ το χέρι.

Θέλω να πω ότι, όσο κι αν πιστεύει,
αυτός που ξέρει
επαγρυπνεί.

Θαρρώ πως συμφωνείς με αυτό που λέω:
δεν αναιρεί την πίστη το τυχαίο,
απλώς συμβαίνει ξαφνικά.

Ό,τι κι αν κάνεις είναι ανώφελο μετά,
ήταν της μοίρας, το τυχαίο, η μαρτυρία.
Ποτέ σου δεν θα βρεις άλλη ευκαιρία
αν και η καρδιά σου, μια ζωή, θα την αναζητά.

Από τη συλλογή Στίχοι έρωτα και αγάπης (2005) του Κάρολου Τσίζεκ

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Κάρολος Τσίζεκ

Μαρία Τζίκα, (Κάτι σαν) φιλανθρωπία

(Κάτι σαν) φιλανθρωπία

Ενσωματώνω
στον άχρηστο καιρό μου
ηρωισμούς,
καινούρια μέλη
κραδαίνοντας ο νους
ανστηλώνει
ανάπηρα σημεία του χάρτη,
εκεί που ζουν παιδιά με χαλινούς λαιμούς
κι ωρολογιακά χέρια
γυναίκες
σκαλωμένες σε χρωματιστές κρεμάστρες
άντρες που βούλιαξαν στο φθαρμένο μπατζάκι τους,
έχουν αφήσει από καιρό το πόδι τους
στα σκουλήκια.

Κρατάω πάντα από ευγένεια
ένα μοιρασμένο χαρτονόμισμα
κι ένα καλοντυμένο γεύμα
ακουμπώ στην πλάτη των μυρίων πόνων τους,
δέκα χαμόγελα όλα κι όλα
που περισσέψανε από προσωπικά παθήματα
φεύγω υψηλότερη της πράξης
ενώ από την άκρη του παγκόσμιου οφθαλμού
φεγγρίζουν ακόμη
παιδιά που γηράσκουν με μιαν άγουρη νεκρότητα
γυναίκες που έμαθαν να αισθάνονται
στην απάθεια της μοναξιάς,
άντρες που κατεργάζονται ζωή
θαμμένοι στην αδελφική τους πέτρα.
Χάνονται όλοι ολοένα πιο βαθιά
στις αλληλέγγυες
φαντασιοπληξίες μου,
στη γενναιότητα της κοιμωμένης μου
θέασης.

Από τη συλλογή Ελαττωματικό χώμα (2015) της Μαρίας Τζίκα

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μαρία Τζίκα

Μαρία Ψωμά, Ισόβια θητεία

Γιάννης Μαρκόπουλος & Μάνος Ελευθερίου, Κι είδα γυναίκες
(τραγούδι: Λάκης Χαλκιάς / δίσκος: Θητεία (1974))

Ισόβια θητεία

[Ενότητα Της αναζήτησης]

Ισόβια θητεία
η έρημος που βρεθήκαμε.
Η ξηρασία στεγνώνει τις φωνές.
Το ίδιο τίποτα
μαραίνει τις κινήσεις.
Τις νύχτες σκάβουμε όπως-όπως
τρύπες στους βράχους για κατάλυμα
μα, έκθετοι ξανά τα πρωινά,
διψασμένοι
νομίζουμε
πως η όαση της ανακούφισης σιμώνει,
ενώ, ιδέα εκείνη,
όλο μετατίθεται
για την επόμενη παραίσθησή μας…

Από τη συλλογή Ισόβια θητεία (2006) της Μαρίας Ψωμά

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μαρία Ψωμά

Δώρα Κασκάλη, Επιστολογραφία

Επιστολογραφία

[Ενότητα Ο έρως έχει ύπαρξη]

Δε θέλω να σου γράψω σ’ αυτή την άχαρη οθόνη.
Garamond των 12. Αυτό είμαι.
Τόσο λίγο.
Θέλω να σου στέλνω εκείνους τους αεροπορικούς φακέλους
γαλαζόασπρη ρίγα σα γιακαδάκι γύρω-γύρω.
Ν’ ακουμπάω τη γλώσσα στην κόλλα πάνω, να σγουραίνει
από τη γλύκα το χαρτί, ένα μικρό tattoo στα χείλια
που πήραν του ονόματός σου το μόνιμο σχήμα.

Είμαι άγραφη όπως η άσπρη κόλλα. Με γεμίζω με λέξεις.
Πόσες λέξεις να καλύψουν
την άκαρδη απόσταση ανάμεσά μας;
Κι όταν θα παίρνεις στα χέρια σου
αυτό το γράμμα το παλιομοδίτικο,
θα ξέρω ότι οι παλάμες σου σφραγίζουν
τ’ αχνά μου αποτυπώματα.
Δεν θέλω να είναι εμφανή,
να δείχνουν την παράδοσή μου τόσο εύκολα.
Μετά θα ξεφλουδίσω μόνη μου τα λίγα προσχήματα.
Θα σε τρομάξω;

Οι δράκοι μου είναι στο κουτί με τα παιδικά μου παιχνίδια.
Μια να τους κάνω, μικρά
κομμάτια, γαλάζια, κόκκινα lego.
Κι εκείνη η ουλή στο φρύδι της αριστερής μου ρώγας
σου είπα ψέματα, ένα μικρό αθώο ψέμα,
είναι το ξόδεμα μιας παμπάλαιας πληγής
που δεν δουλεύει πια από μέσα.

Εσύ άγγιξε το χαρτί, βάλε το μες στην τσέπη σου, τσαλάκωσέ το,
να νιώσω τον ιδρώτα που την παλάμη σου μουσκεύει
ακούμπησέ το τυχαία στα μαλλιά σου
που θέλω τώρα τόσο με τα δάχτυλά μου να χτενίσω
να ζήσω απ’ τα μετάξια τους.
Αυτή τη στιγμή είμαστε ακόμη νέοι,
αρυτίδωτα τα «σε λατρεύω», αγαπημένε μου,
καιγόμαστε και γινόμαστε την ίδια ώρα
φρέσκοι μέσα στο χαμό.
Να φυλάξεις τα γράμματά μου,
στο μαύρο κουτί της μνήμης σου.

Να με φυλάξεις, γιατί είμαι γυμνή κι αθώα.

Από τη συλλογή Ανταλλακτήριο ηδονών (2014) της Δώρας Κασκάλη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Δώρα Κασκάλη

Αναστασία Γκίτση, Γλυκό του κουταλιού από καιρό φυλαγμένο

Στάμος Σέμσης & Μιχάλης Μπουρμπούλης, Είσαι γλυκό του κουταλιού
(τραγούδι: Μελίνα Κανά / δίσκος: Γενναίοι έρωτες (1997))

Γλυκό του κουταλιού από καιρό φυλαγμένο

Αχνάρια σμιλεύουν τα όνειρα μας
πρωινές έγνοιες μας ταλανίζουν
τα βράδια σαν γείρουμε ακάλεστοι
στην πικρία της νύχτας.

Με γλυκό του κουταλιού βιώσαμε
την ευτυχία κόντρα στο απόλυτο σκοτάδι
που αναδύουν κάτι παλιά σκονισμένα
στις σελίδες τους βιβλία.

Παραμάσχαλα θα σε πάρω κόσμε
να σου μάθω να χαμογελάς
στα πιο δύσκολα.

Ελπίζω μοναχά
να φτάσει το γλυκό του κουταλιού
π’ από καιρό σου ’χω φυλάξει.

Από τη συλλογή Ξέρω! Είναι κάπως αργά… (2000) της Αναστασίας Γκίτση

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αναστασία Γκίτση