Σιδηρόδρομος (Γιάννης Μαρκόπουλος & Κώστας Βίρβος)

Γιάννης Μαρκόπουλος & Κώστας Βίρβος, Θεσσαλικός κύκλος (1974)

Πρόκειται για τον πλέον «πολύχρωμο» δίσκο του Γιάννη Μαρκόπουλου, ένα πανηγύρι γεμάτο ελληνικούς ρυθμούς, παιγνιώδη διάθεση, αιχμηρά τραγούδια, ολοζώντανες εικόνες από μια επαρχία που δεν είχε ακόμη «πλουτίσει» -των αρχών του 20ού αιώνα, μέσα από το μεγάλο χάρισμα του Κώστα Βίρβου να κάνει υψηλή τέχνη με τα πιο καθαρά υλικά μιας λαϊκότητας ζωντανής και πλούσιας.

Ο Μαρκόπουλος, σε μια σπάνια στιγμή «απελευθέρωσης» από μουσικές και εκφραστικές συμβάσεις, γράφει μια σειρά τραγουδιών πολλαπλών χρήσεων: με αυτά τραγουδάς, γελάς, μελαγχολείς, νανουρίζεις, ξεδίνεις, σκέφτεσαι. Ο «Θεσσαλικός κύκλος» κυκλοφόρησε σε διπλό βινύλιο, με ερμηνευτές ορισμένους από τους βασικούς συνεργάτες του συνθέτη – συν τον Παύλο Σιδηρόπουλο, ο οποίος δίπλα στον συνθέτη διέγραψε ως ερμηνευτής μια παράλληλη πορεία με εκείνη που τον έκανε ευρέως γνωστό.

Ο «Αρκουδιάρης», ο «Δάσκαλος», το «Παζάρι» είναι ορισμένα από τα τραγούδια που ακούστηκαν αρκετά στον καιρό τους και συνεχίζουν μέχρι σήμερα να ακούγονται. Στον πρόλογο του δίσκου ακούγεται η φωνή του Βασίλη Τσιτσάνη, που εύχεται καλή επιτυχία στον Γιάννη Μαρκόπουλο και τον Κώστα Βίρβο.

Ο συνθέτης στην πρώτη έκδοση του έργου, το 1974 σε LP, γράφει: «Στον “Θεσσαλικό κύκλο”, τη μουσική παράσταση, υπάρχουν δύο δυνάμεις. Ο τσιφλικάς και ο κολίγος. Οι εξαθλιωμένοι αγρότες των αρχών του αιώνα στη Θεσσαλία δεν έκαναν μια επανάσταση σαν αυτή του ’21. “Πέρασαν” όμως αρχές ελευθερίας και ισότητας εκβιάζοντας πάνω στο πιο αναγκαίο της ζωής: το ψωμί. Θα μπορούσατε να ακούσετε τον “Θεσσαλικό” σαν μικρά παιδιά, αφού ο τσιφλικάς και ο κολίγος είναι οι παππούδες μας…» Ο. Ι.
[Πηγή: εφημερίδα Καθημερινή]

Το άρθρο της εφημερίδας και ο συνθέτης τα λένε όλα. Αναμφίβολα με το έργο αυτό ξαναζούμε μερικές από τις ωραιότερες στιγμές του Γιάννη Μαρκόπουλου μα και όλης της ελληνικής δισκογραφίας ως σήμερα.

Ο Μαρκόπουλος συνθέτει, ενορχηστρώνει, διευθύνει μια λαμπρή ορχήστρα που αποτελείται από την αφρόκρεμα των Ελλήνων μουσικών και τραγουδιστών, και ταυτόχρονα σκηνοθετεί μια λαϊκή θεατρική παράσταση με κέφι, με ζωντάνια, με χιούμορ, πάνω στα εξαίρετα κείμενα του Κώστα Βίρβου που καυτηριάζει όλα τα κακώς κείμενα της εποχής του Κιλελέρ, τα οποία φευ ουδέποτε διορθώθηκαν σε βάθος.

Μην αφήσουμε να μας ξεγελάσει ο «σαματάς» που σκοπίμως κάνουν οι μουσικοί και οι τραγουδιστές σε πολλά από τα τραγούδια. Ο Μαρκόπουλος ξέρει ακριβώς τι μουσικό αποτέλεσμα θέλει να «εισπράξει» ο ακροατής ανά πάσα στιγμή, οι μουσικοί παίζουν με συνεχή μικρά και μεγαλύτερα σόλο όλων των οργάνων που κατά στιγμές σου κόβουν την ανάσα λόγω της αρτιότητας της εκτέλεσης ενίοτε ανορθόδοξων ή, καλύτερα, ασυνήθιστων μουσικών θεμάτων και οι τραγουδιστές βγάζουν τον καλύτερό τους εαυτό.

Παίζουν, λοιπόν, οι εξής σημαντικότατοι σολίστες μας:

Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος, Θανάσης Πολυκανδριώτης & Λάκης Χαλκιάς
Βιολί: Παντελής Δεσποτίδης
Σαντούρι: Αριστείδης Μόσχος
Κιθάρα κλασική: Βασίλης Τενίδης
Κιθάρα απλή: Νίκος Σαμπαζιώτης
Κιθάρα δωδεκάχορδη & μπαγλαμάς: Τώνης Άγας
Κοντραμπάσο: Ανδρέας Ροδουσάκης & Νίκος Κεχαγιάς
Κρουστά: Σπύρος Λιβιεράτος & Γιώργος Λαβράνος
Τρομπέτες: Κώστας Καριώτης
Τούμπα: Γιάννης Ζουγανέλης
Κλαρίνο: Γιάννης Κούφαλης
Κλαρίνο λαϊκό: Τάσος Χαλκιάς
Τρομπόνι: Τάσος Κλαβανίδης
Όρθιο πιάνο: Χρήστος Χαλκιάς
Κρητική λύρα: Χαράλαμπος Γαργανουράκης

Ερμηνεύουν οι εξής σημαντικοί τραγουδιστές μας:

Βίκη Μοσχολιού, Λιζέτα Νικολάου, Χαράλαμπος Γαργανουράκης, Παύλος Σιδηρόπουλος, Λάκης Χαλκιάς

Σε ορισμένα τραγούδια τραγουδά και ο Γιάννης Μαρκόπουλος και σε ένα ο Αριστείδης Μόσχος.

Αφιερώνω την παρουσίαση του δίσκου στη μνήμη του Παύλου Σιδηρόπουλου που έφυγε σαν σήμερα, στα 42 του, πριν από 21 χρόνια. Έκπληξη ήταν η συμμετοχή του σ’ αυτόν τον δίσκο. Ένας ροκάς τραγούδησε μέχρι και παραδοσιακά τραγούδια. Αλλά μήπως κι ο δίσκος ολόκληρος δεν ήταν μια πρώτου μεγέθους έκπληξη για την ελληνική δισκογραφία;

Πάμε, λοιπόν, ν’ ακούσουμε «το πιο πολύχρωμο έργο του Γιάννη Μαρκόπουλου» «σαν μικρά παιδιά, αφού ο τσιφλικάς και ο κολίγος είναι οι παππούδες μας…» Καλή μας ακρόαση!

Γιάννης Μαρκόπουλος & Κώστας Βίρβος, Σιδηρόδρομος

Ερμηνεία: Λάκης Χαλκιάς & Λιζέτα Νικολάου

Είδα ένα φίδι κάτω στον κάμπο
σαν δέκα έλατα τρανό
κι από το στόμα του, γριά μπάμπω
έβγανε φλόγες και καπνό

Κι άιντε να το παραβγείς
μπάμπω μ’, στον ποδαρόδρομο
κι είχε ένα όνομα, να δεις
το λέγαν σιδηρόδρομο

Έκανα, μπάμπω μ’, το σταυρό μου
σαν είδα τέτοιο παγανό
και κόσεψα το γάιδαρό μου
μακριά τ’ να φύγω στο βουνό

Κι άιντε να το παραβγείς
μπάμπω μ’, στον ποδαρόδρομο
κι είχε ένα όνομα, να δεις
το λέγαν σιδηρόδρομο

Τελάλης (Γιάννης Μαρκόπουλος & Κώστας Βίρβος)

Γιάννης Μαρκόπουλος & Κώστας Βίρβος, Θεσσαλικός κύκλος (1974)

Πρόκειται για τον πλέον «πολύχρωμο» δίσκο του Γιάννη Μαρκόπουλου, ένα πανηγύρι γεμάτο ελληνικούς ρυθμούς, παιγνιώδη διάθεση, αιχμηρά τραγούδια, ολοζώντανες εικόνες από μια επαρχία που δεν είχε ακόμη «πλουτίσει» -των αρχών του 20ού αιώνα, μέσα από το μεγάλο χάρισμα του Κώστα Βίρβου να κάνει υψηλή τέχνη με τα πιο καθαρά υλικά μιας λαϊκότητας ζωντανής και πλούσιας.

Ο Μαρκόπουλος, σε μια σπάνια στιγμή «απελευθέρωσης» από μουσικές και εκφραστικές συμβάσεις, γράφει μια σειρά τραγουδιών πολλαπλών χρήσεων: με αυτά τραγουδάς, γελάς, μελαγχολείς, νανουρίζεις, ξεδίνεις, σκέφτεσαι. Ο «Θεσσαλικός κύκλος» κυκλοφόρησε σε διπλό βινύλιο, με ερμηνευτές ορισμένους από τους βασικούς συνεργάτες του συνθέτη – συν τον Παύλο Σιδηρόπουλο, ο οποίος δίπλα στον συνθέτη διέγραψε ως ερμηνευτής μια παράλληλη πορεία με εκείνη που τον έκανε ευρέως γνωστό.

Ο «Αρκουδιάρης», ο «Δάσκαλος», το «Παζάρι» είναι ορισμένα από τα τραγούδια που ακούστηκαν αρκετά στον καιρό τους και συνεχίζουν μέχρι σήμερα να ακούγονται. Στον πρόλογο του δίσκου ακούγεται η φωνή του Βασίλη Τσιτσάνη, που εύχεται καλή επιτυχία στον Γιάννη Μαρκόπουλο και τον Κώστα Βίρβο.

Ο συνθέτης στην πρώτη έκδοση του έργου, το 1974 σε LP, γράφει: «Στον “Θεσσαλικό κύκλο”, τη μουσική παράσταση, υπάρχουν δύο δυνάμεις. Ο τσιφλικάς και ο κολίγος. Οι εξαθλιωμένοι αγρότες των αρχών του αιώνα στη Θεσσαλία δεν έκαναν μια επανάσταση σαν αυτή του ’21. “Πέρασαν” όμως αρχές ελευθερίας και ισότητας εκβιάζοντας πάνω στο πιο αναγκαίο της ζωής: το ψωμί. Θα μπορούσατε να ακούσετε τον “Θεσσαλικό” σαν μικρά παιδιά, αφού ο τσιφλικάς και ο κολίγος είναι οι παππούδες μας…» Ο. Ι.
[Πηγή: εφημερίδα Καθημερινή]

Το άρθρο της εφημερίδας και ο συνθέτης τα λένε όλα. Αναμφίβολα με το έργο αυτό ξαναζούμε μερικές από τις ωραιότερες στιγμές του Γιάννη Μαρκόπουλου μα και όλης της ελληνικής δισκογραφίας ως σήμερα.

Ο Μαρκόπουλος συνθέτει, ενορχηστρώνει, διευθύνει μια λαμπρή ορχήστρα που αποτελείται από την αφρόκρεμα των Ελλήνων μουσικών και τραγουδιστών, και ταυτόχρονα σκηνοθετεί μια λαϊκή θεατρική παράσταση με κέφι, με ζωντάνια, με χιούμορ, πάνω στα εξαίρετα κείμενα του Κώστα Βίρβου που καυτηριάζει όλα τα κακώς κείμενα της εποχής του Κιλελέρ, τα οποία φευ ουδέποτε διορθώθηκαν σε βάθος.

Μην αφήσουμε να μας ξεγελάσει ο «σαματάς» που σκοπίμως κάνουν οι μουσικοί και οι τραγουδιστές σε πολλά από τα τραγούδια. Ο Μαρκόπουλος ξέρει ακριβώς τι μουσικό αποτέλεσμα θέλει να «εισπράξει» ο ακροατής ανά πάσα στιγμή, οι μουσικοί παίζουν με συνεχή μικρά και μεγαλύτερα σόλο όλων των οργάνων που κατά στιγμές σου κόβουν την ανάσα λόγω της αρτιότητας της εκτέλεσης ενίοτε ανορθόδοξων ή, καλύτερα, ασυνήθιστων μουσικών θεμάτων και οι τραγουδιστές βγάζουν τον καλύτερό τους εαυτό.

Παίζουν, λοιπόν, οι εξής σημαντικότατοι σολίστες μας:

Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος, Θανάσης Πολυκανδριώτης & Λάκης Χαλκιάς
Βιολί: Παντελής Δεσποτίδης
Σαντούρι: Αριστείδης Μόσχος
Κιθάρα κλασική: Βασίλης Τενίδης
Κιθάρα απλή: Νίκος Σαμπαζιώτης
Κιθάρα δωδεκάχορδη & μπαγλαμάς: Τώνης Άγας
Κοντραμπάσο: Ανδρέας Ροδουσάκης & Νίκος Κεχαγιάς
Κρουστά: Σπύρος Λιβιεράτος & Γιώργος Λαβράνος
Τρομπέτες: Κώστας Καριώτης
Τούμπα: Γιάννης Ζουγανέλης
Κλαρίνο: Γιάννης Κούφαλης
Κλαρίνο λαϊκό: Τάσος Χαλκιάς
Τρομπόνι: Τάσος Κλαβανίδης
Όρθιο πιάνο: Χρήστος Χαλκιάς
Κρητική λύρα: Χαράλαμπος Γαργανουράκης

Ερμηνεύουν οι εξής σημαντικοί τραγουδιστές μας:

Βίκη Μοσχολιού, Λιζέτα Νικολάου, Χαράλαμπος Γαργανουράκης, Παύλος Σιδηρόπουλος, Λάκης Χαλκιάς

Σε ορισμένα τραγούδια τραγουδά και ο Γιάννης Μαρκόπουλος και σε ένα ο Αριστείδης Μόσχος.

Αφιερώνω την παρουσίαση του δίσκου στη μνήμη του Παύλου Σιδηρόπουλου που έφυγε σαν σήμερα, στα 42 του, πριν από 21 χρόνια. Έκπληξη ήταν η συμμετοχή του σ’ αυτόν τον δίσκο. Ένας ροκάς τραγούδησε μέχρι και παραδοσιακά τραγούδια. Αλλά μήπως κι ο δίσκος ολόκληρος δεν ήταν μια πρώτου μεγέθους έκπληξη για την ελληνική δισκογραφία;

Πάμε, λοιπόν, ν’ ακούσουμε «το πιο πολύχρωμο έργο του Γιάννη Μαρκόπουλου» «σαν μικρά παιδιά, αφού ο τσιφλικάς και ο κολίγος είναι οι παππούδες μας…» Καλή μας ακρόαση!

Γιάννης Μαρκόπουλος & Κώστας Βίρβος, Εισαγωγή-Τελάλης

Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος
Ερμηνεία: Παύλος Σιδηρόπουλος

Ακούστε τα μαντάτα
ακούστε, χωριανοί!

Αρπάξαν το γαϊδούρι του Μήτρου απ’ το παχνί.
Ακούστε κι ένα νέο κι αγάντα στην καρδιά
θα έρθει ο αφέντης να πάρει τη σοδειά

Ακούστε τα μαντάτα
ακούστε, χωριανοί!

Ακούστε κι άλλο ένα χαμπέρι χαρωπό
θα ’ρθει μια κομπανία το βράδυ στο χωριό
και θα μας τραγουδήσει με γάργαρες φωνές
τα μαύρα βάσανά μας και τις μικροχαρές

Ακούστε τα μαντάτα
ακούστε, χωριανοί!

Θα πουν κι ένα τραγούδι για του Θωμά το γιο
που βγήκε δεκανέας, καμάρ’ για το χωριό
θα πουν και για το Σταύρο που του ’κοψαν τ’ αυτιά
και για το φόβιο τρένο που μοιάζει με οχιά

Ακούστε τα μαντάτα
ακούστε, χωριανοί!

Θα πούνε και δυο λόγια βαριά στον τσιφλικά
μα αυτά να τα κρατήστε απ’ όλους μυστικά
μη ’ρθουν οι κεχαγιάδες με τις αρματωσιές
και σπάσουν τα νταούλια και πάψουν οι φωνές

Ακούστε τα μαντάτα
ακούστε, χωριανοί!

Αυτοί οι μουζικάντες και οι τραγουδιστές
να ξεσηκώνουν ξέρουν των σκλάβων τις καρδιές
και πες και πες τραγούδια για την παλικαριά
θα σ’κώσουν μπαϊράκι μια μέρα στα χωριά

Ακούστε τα μαντάτα
ακούστε, χωριανοί

απόψε στην πλατέα των σκλάβων την φωνή!

Γιάννης Μαρκόπουλος, Καταγωγή (σόλο κλαρίνο)

Γιάννης Μαρκόπουλος, Καταγωγή (σόλο κλαρίνο)

Σύνθεση, ενορχήστρωση & διεύθυνση ορχήστρας: Γιάννης Μαρκόπουλος
Πιάνο: Γιάννης Μαρκόπουλος
Κλαρίνο: Τάσος Χαλκιάς
Έργο: Εργάτες (1976)