Δεν θέλω να ξενιτευτείς (Βασίλης Τσιτσάνης)

Δεν θέλω να ξενιτευτείς

Σύνθεση & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Μπουζούκι: Στέλιος Μακρυδάκης
Ακορντεόν: Γιώργος Κοινούσης
Τραγούδι: Γρηγόρης Μπιθικώτσης & Σόνια Ίμβρου (πρώτη εκτέλεση σε δίσκο 45 στροφών το 1964)
Δίσκος: Ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης τραγουδά Βασίλη Τσιτσάνη (HMV 034-4010651, 1987 / από τη σειρά της ΕΜΙΑΛ «Ο μουσικός θησαυρός της Columbia»)

Θα φύγω, μανούλα, και γεια σου αφήνω
του πόνου το δάκρυ κι εγώ το αφήνω
δεν θέλω ο χρόνος φαρμάκια να δώσει
σε σένα, μανούλα, και να σε πληγώσει

Είναι πικρό της θάλασσας, παιδί μου, το ψωμί
είναι τα ξένα μαύρα και βαριά σαν φυλακή
δεν θέλω να ξενιτευτείς, λεβέντικο κορμί

Σφυρίζει στη νύχτα το δόλιο καράβι
μια μάνα στον άγιο κεράκι ανάβει
στο πρώτο λιμάνι, παιδί μου, σαν φτάσεις
μια μάνα μονάχη ποτέ μην ξεχάσεις

Είναι πικρό της θάλασσας, παιδί μου, το ψωμί
είναι τα ξένα μαύρα και βαριά σαν φυλακή
δεν θέλω να ξενιτευτείς, λεβέντικο κορμί

Advertisements

Βασίλης Τσιτσάνης: Πολιορκία (Το τραγούδι της Κύπρου)

Πολιορκία (Το τραγούδι της Κύπρου)

Σύνθεση & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Μπουζούκι: Στέλιος Μακρυδάκης
Βιολί: Γιώργος Κόρος
Τραγούδι: Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Αντώνης Ρεπάνης & Σόνια Ίμβρου (πρώτη εκτέλεση σε δίσκο 45 στροφών το 1964)
Δίσκος: Ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης τραγουδά Βασίλη Τσιτσάνη (HMV 034-4010651, 1987 / από τη σειρά της ΕΜΙΑΛ «Ο μουσικός θησαυρός της Columbia»)

Την καρδιά σου σφίξε απόψε, μάνα
κάνε κουράγιο και υπομονή
κι αν πικραμένα χτυπήσει η καμπάνα
μην κλάψεις, μάνα, το γιο σου τον λεβέντη

Στην αυλή σου αν έρθει κάποιο βράδυ
κυνηγημένο κι έρημο πουλί
αγκάλιασέ το, μανούλα μου καημένη
την πληγωμένη καρδιά του να γιατρέψεις

Εβίβα, βρε παιδιά (Βασίλης Τσιτσάνης & Νίκος Τουρκάκης)

Εβίβα, βρε παιδιά

Σύνθεση: Βασίλης Τσιτσάνης
Στίχοι: Νίκος Τουρκάκης
Μπουζούκι: Λάκης Καρνέζης & Στέλιος Μακρυδάκης
Τραγούδι: Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Βασίλης Τσιτσάνης & Πίτσα Νέγκρι (πρώτη εκτέλεση σε δίσκο 78 στροφών το 1958)
Δίσκος: Ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης τραγουδά Βασίλη Τσιτσάνη (HMV 034-4010651, 1987 / από τη σειρά της ΕΜΙΑΛ «Ο μουσικός θησαυρός της Columbia»)

Εβίβα, βρε παιδιά
εβίβα εβίβα και καλή καρδιά

Εβίβα εβίβα εβίβα, βρε παιδιά
απόψε η παρέα μας είν’ όλη λεβεντιά
Κάπελα, φέρε μας κρασί γέμισε το τραπέζι
δώσε λεφτά στη μουσική για πάρτη μας να παίζει

Εβίβα, βρε παιδιά
εβίβα, εβίβα και καλή καρδιά

Απόψε δεν πάμε στο σπίτι μας, παιδιά
ας μη τελείωνε ποτέ ετούτη η βραδιά
Καθένας το κορίτσι του ας πάρει να χορέψει
έρωτα απόψε και πιοτό και γλέντι ώσπου να φέξει

Εβίβα, βρε παιδιά
εβίβα, εβίβα και καλή καρδιά

Φτάνει το γλυκοχάραμα, παίζουν τα μπουζουκάκια
εβίβα να τ’ αδειάσουμε κι αυτά τα ποτηράκια

Εβίβα, βρε παιδιά

Νίκος Δόικος, Ανάσταση

Όταν ανάψουν οι φωτιές (διασκευή του τραγουδιού Όταν συμβεί στα πέριξ του Βασίλη Τσιτσάνη)
Διασκευή & διεύθυνση ορχήστρας: Μάνος Χατζιδάκις
Δίσκος: Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη <(1962)

Ανάσταση

Ανάσταση τα βράχια και τα κύματα, όλες
παντού οι θαρραλέες προεξοχές ανάσταση,
κάθε φωτιά π΄αναστατώνει την βολή μας
(την ηρεμία των θεατών), π’ ανάβει την οργή μας.

Ανάσταση ανήσυχες καρδιές, ανάσταση
όσες πονέσαν τα κουλουριασμένα αγάλματα
στα πεζοδρόμια, κάτω από τις βιτρίνες,
συμπλέγματα συνιδιοκτησίας τριγύρω
καταλάμποντα, λυσσομανούν οι τοκιστές.

Ανάσταση των εξάρσεων, των εξαρμάτων,
ανάσταση των εξαιρέσεων, των εξαιρέτων
προμαχούντων υπέρ ευάλωτων κι ανέστιων,
ανάσταση πρώτα για τούτα τα μικρά
τα ταπεινά της αγριολούλουδα
– αυτή ’ναι η σειρά της Γης και του Θεού
το θέλημα της Περσεφόνης.

Ανάσταση για όλους κι όπου γης
για να ’ν’ η ανάσταση χαρά της Οικουμένης.

Ανέκδοτο ποίημα του Νίκου Δόικου (2014)

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Νίκος Δόικος

Γιώργος Θέμελης, Περπατώ μέσα στους κάμπους

Η ώρα του αποχαιρετισμού (διασκευή του παραδοσιακού τραγουδιού της Δωδεκανήσου Πέρα στους πέρα κάμπους)
[διασκευή & διεύθυνση ορχήστρας: Μάνος Χατζιδάκις / έργο: Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη (1962)]

[Ενότητα Στα ίχνη των πουλιών]

Περπατώ μέσα στους κάμπους

Περπατώ μέσα στους κάμπους από ένα χαμόγελο
Τα βήματά μου σχηματίζονται
Σε μιαν άνοιξη

Ποιος ξεδιπλώνει τη γαλάζια απλωσιά της ημέρας
Το βαθύ μεσημέρι που φτεροκοπάει ο ουρανός
Ανάμεσα στα σιωπηλά δέντρα
Την αιωνιότητα που χαϊδεύει τους βράχους

Ένα πρόσωπο ένα φεγγάρι μέσα στο βλέμμα μου
Ένα φεγγάρι που έγειρε μες σε κατάλευκο πρωινό
Δεν είμαι μονάχος τα βήματά μου δεν αντηχούν

Αγαπώ τον ποταμό που αφήνεται στη βοή της καρδιάς του
Όπως ένας καβαλάρης όπως ο άνεμος που στρώνει την πεδιάδα
Που ξαφνιάζει τ’ ακρογιάλια ραγίζοντας τη μοναξιά των καθρεφτών σαν ένα πουλί

Κι αυτό το φτερό που ζυγιάζεται σαν ένας λυγμός μες στο διάστημα
Κι αυτό το δέντρο που σηκώνεται σαν ένα γυμνό γυναικείο σώμα
Αδέρφια είμαστε λυμένα ταξίδια μέσα στην ίδια ματιά
Άστρα σα βρέφη μέσα στην ίδια τρυφερότητα μιας πρωίας

Ποιος ξεδιπλώνει τη γαλάζια απλωσιά της ημέρας
Δεν είμαι μονάχος τα βήματά μου δεν αντηχούν

Περπατώ μέσα στους κάμπους από ένα χαμόγελο

Από τη συλλογή Άνθρωποι και πουλιά (1947) του Γιώργου Θέμελη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Γιώργος Θέμελης

Το ραδίκι (Γιώργος Μπάτης)

Γιώργος Μπάτης, Το ραδίκι (Από κάτω απ’ το ραδίκι (1934;)) [διασκευασμένο από τον Γιώργο Ζαμπέτα]

Μπουζούκι: Μανώλης Χιώτης, Κώστας Παπαδόπουλος, Λάκης Καρνέζης, Γιάννης Καραμπεσίνης, Στέλιος Μακρυδάκης
Τραγούδι: Γιώργος Ζαμπέτας & χορωδία [πρώτη εγγραφή με τον Γιώργο Ζαμπέτα το 1964 σε δίσκο 45 στροφών]
Δίσκος: ο άραψ… και έτερα άσματα (1978)

Άιντε από κάτω απ’ το ραδίκι
άιντε κάθονται δυο πιτσιρίκοι

Άιντε και φουμάρουνε τσιγάρο
άιντε το ’να πόδι απάνω στ’ άλλο

Άιντε από κάτω απ’ τη μολόχα
πρώτα το τσαρδί μου το ’χα

Πληροφορίες για τέσσερα από τα τραγούδια του δίσκου:

Η δεκαετία του ’60 για τον Ζαμπέτα ήταν «χρυσή». Έπαιζε, έγραφε, ταξίδεψε στο εξωτερικό, ήταν το «μπουζούκι» που ηγείτο στα λαϊκά κέντρα, ο καλλιτέχνης που εκτός από μάγκας-δεξιοτέχνης στο μπουζούκι ήταν και «περφόρμερ-ψυχή» του γλεντιού, ένας σύγχρονος αριστοφανικός ήρωας που όταν ήταν στο πάλκο, το πιάτο έφτανε -σε κομματάκια- μέχρι το ταβάνι. Όχι τραγουδιστής. Μπορεί να τραγουδούσε ενίοτε στα μαγαζιά, αλλά για να μπει στο στούντιο και να κάνει «φωνοληψία» της φωνής του ούτε λόγος. Αθυρόστομος, πλακατζής, «μούτρο» και παράλληλα άνθρωπος με ταλέντο, μπέσα και λαϊκή σοφία. Και φυσικά μεγάλος δεξιοτέχνης.
Τον «Αράπη» τον είχε γράψει χρόνια πριν και πρωτοηχογραφήθηκε ως «τσιφτετέλι οριεντάλ» και χωρίς τη σατιρική υπόσταση που απέκτησε αργότερα. Το 1961 ήταν η πρώτη εκτέλεση με τον Μανώλη Καναρίδη και το 1964 ο Αράπης μπήκε στο στούντιο ξανά με… μεγάλη παρέα.

Θυμάται ο Ζαμπέτας (στο βιβλίο που έκανε η Ιωάννα Κλειάσιου, «Και η βρόχα έπιπτε στρέιτ θρου», Εκδ. Ντέφι): «Στα «Ξημερώματα» το ’64 έρχονταν σαν πελάτες πολλές φορές ο Τάκης Λαμπρόπουλος και ο Χιώτης με τη Μαίρη Λίντα. Με γούσταρε ο Χιώτης να με ακούει και το ’λεγε σε όλους, δεν είχε κόμπλεξ. Μου έρχονται πάλι μια μέρα μαζί με τον Ξαρχάκο. Οπότε μου λέει ο Λαμπρόπουλος, «Ζαμπέτα το Σάββατο στις 9 το πρωί, όλα αυτά τα γράφουμε». «Και ποιος θα τα πει», ρωτάω. «Εσύ ο ίδιος» μου λέει. «Όχι ρε», του λέω, «τι είναι αυτά». Γέλαγα κι έκανα πλάκα. «Τι γελάς ρε», φώναζε αυτός, «εσύ θα τα πεις, δεν μπορεί κανείς να τα πει καλύτερα από σένα και θα τα πεις και μάγκικα με τον τρόπο που τα λες στο μαγαζί». «Ναι, ναι», φώναζε ο Χιώτης, «εσύ θα τα πεις και θα παίξω εγώ μπουζούκι και θα τραγουδήσουμε μαζί». Με το πες πες με πείθουνε τελικά».

Και έρχεται εκείνο το Σαββατόβραδο και ο Ζαμπέτας μπαίνει με χτυποκάρδι πρωτάρη στην Columbia. Αλλά δεν ήταν μόνος. Τότε οι ηχογραφήσεις πήγαιναν μέχρι πρωίας και εκείνο το βράδυ ειδικά, τα ’φερε η τύχη και ξενυχτούσαν γράφοντας πολλοί. Ο Χιώτης βέβαια και η Μαίρη Λίντα είχαν δηλώσει από πριν συμμετοχή. Ο Μανώλης Αγγελόπουλος, όμως, ο Διονυσίου, η Γιώτα Λύδια, η Πόλυ Πάνου, ο Μπιθικώτσης, ο Πάνος Γαβαλάς και η Ρία Κούρτη έτυχε να είναι εκεί. Ηχολήπτης ήταν ο Νίκος Κανελλόπουλος αλλά όταν υπήρχε σοβαρός λόγος πέρναγε από εκεί και ο Λαμπρόπουλος κι εκείνο το βράδυ έφτασε όταν είχε αρχίσει η ηχογράφηση…

«Λέω τον «Αράπη» στην αρχή, παίζει ο Χιώτης. Πέντε μπουζούκια παίζανε, Χιώτης, Καρνέζης, Κώστας Παπαδόπουλος, Στέλιος Μακρυδάκης και Γιάννης Καραμπεσίνης. Και πάνω στην ηχογράφηση και στην πλάκα φωνάζω όλους που ήτανε εκεί κι αρχίζουμε να φωνάζουμε «όοοααα» και τέτοια και τους φτιάχνω χορωδία. Μεγάλη πλάκα έγινε στο στούντιο, πολύ μεγάλη. Νταβαντούρι. Μια κι όξω τελειώνουμε τον «Αράπη», με την πρώτη τον «Μαθητή»… Πολύ ωραία ηχογράφηση! Βγαίνει ο δίσκος και γίνεται ανάρπαστος». [Πηγή: άρθρο της Χάρης Ποντίδα στην εφημερίδα Τα Νέα (2/9/2011)]

Ο μαθητής (Γιώργος Ζαμπέτας & Χαράλαμπος Βασιλειάδης)

Γιώργος Ζαμπέτας & Χαράλαμπος Βασιλειάδης, Ο μαθητής

Μπουζούκι: Μανώλης Χιώτης, Κώστας Παπαδόπουλος, Λάκης Καρνέζης, Γιάννης Καραμπεσίνης, Στέλιος Μακρυδάκης
Τραγούδι: Γιώργος Ζαμπέτας & χορωδία [πρώτη εκτέλεση από τον Μανώλη Καναρίδη το 1961 και πρώτη εγγραφή με τον Γιώργο Ζαμπέτα το 1964 σε δίσκους 45 στροφών]
Δίσκος: ο άραψ… και έτερα άσματα (1978)

Έναν καιρό που μ’ έστελνε
η μάνα μου σχολείο
κι ο δάσκαλός μου μ’ έβαζε
στο πρώτο το θρανίο

Ο πιο καλός ο μαθητής
ήμουνα γω στη τάξη
κι οι δάσκαλοί μου με είχανε
μη βρέξει και μη στάξει

Πάντοτε στο τετράδιο
βαθμό έπαιρνα δέκα
κι αν στη ζωή πήρα μηδέν
τα φταίει μια γυναίκα

Ο πιο καλός ο μαθητής
ήμουνα γω στη τάξη
κι οι δάσκαλοί μου με είχανε
μη βρέξει και μη στάξει

Στον έλεγχο διαγωγή
είχα κοσμιωτάτη
κι όμως οι συναναστροφές
μου βγάλανε το μάτι

Ο πιο καλός ο μαθητής
ήμουνα γω στη τάξη
κι οι δάσκαλοί μου με είχανε
μη βρέξει και μη στάξει

Πληροφορίες για τέσσερα από τα τραγούδια του δίσκου:

Η δεκαετία του ’60 για τον Ζαμπέτα ήταν «χρυσή». Έπαιζε, έγραφε, ταξίδεψε στο εξωτερικό, ήταν το «μπουζούκι» που ηγείτο στα λαϊκά κέντρα, ο καλλιτέχνης που εκτός από μάγκας-δεξιοτέχνης στο μπουζούκι ήταν και «περφόρμερ-ψυχή» του γλεντιού, ένας σύγχρονος αριστοφανικός ήρωας που όταν ήταν στο πάλκο, το πιάτο έφτανε -σε κομματάκια- μέχρι το ταβάνι. Όχι τραγουδιστής. Μπορεί να τραγουδούσε ενίοτε στα μαγαζιά, αλλά για να μπει στο στούντιο και να κάνει «φωνοληψία» της φωνής του ούτε λόγος. Αθυρόστομος, πλακατζής, «μούτρο» και παράλληλα άνθρωπος με ταλέντο, μπέσα και λαϊκή σοφία. Και φυσικά μεγάλος δεξιοτέχνης.
Τον «Αράπη» τον είχε γράψει χρόνια πριν και πρωτοηχογραφήθηκε ως «τσιφτετέλι οριεντάλ» και χωρίς τη σατιρική υπόσταση που απέκτησε αργότερα. Το 1961 ήταν η πρώτη εκτέλεση με τον Μανώλη Καναρίδη και το 1964 ο Αράπης μπήκε στο στούντιο ξανά με… μεγάλη παρέα.

Θυμάται ο Ζαμπέτας (στο βιβλίο που έκανε η Ιωάννα Κλειάσιου, «Και η βρόχα έπιπτε στρέιτ θρου», Εκδ. Ντέφι): «Στα «Ξημερώματα» το ’64 έρχονταν σαν πελάτες πολλές φορές ο Τάκης Λαμπρόπουλος και ο Χιώτης με τη Μαίρη Λίντα. Με γούσταρε ο Χιώτης να με ακούει και το ’λεγε σε όλους, δεν είχε κόμπλεξ. Μου έρχονται πάλι μια μέρα μαζί με τον Ξαρχάκο. Οπότε μου λέει ο Λαμπρόπουλος, «Ζαμπέτα το Σάββατο στις 9 το πρωί, όλα αυτά τα γράφουμε». «Και ποιος θα τα πει», ρωτάω. «Εσύ ο ίδιος» μου λέει. «Όχι ρε», του λέω, «τι είναι αυτά». Γέλαγα κι έκανα πλάκα. «Τι γελάς ρε», φώναζε αυτός, «εσύ θα τα πεις, δεν μπορεί κανείς να τα πει καλύτερα από σένα και θα τα πεις και μάγκικα με τον τρόπο που τα λες στο μαγαζί». «Ναι, ναι», φώναζε ο Χιώτης, «εσύ θα τα πεις και θα παίξω εγώ μπουζούκι και θα τραγουδήσουμε μαζί». Με το πες πες με πείθουνε τελικά».

Και έρχεται εκείνο το Σαββατόβραδο και ο Ζαμπέτας μπαίνει με χτυποκάρδι πρωτάρη στην Columbia. Αλλά δεν ήταν μόνος. Τότε οι ηχογραφήσεις πήγαιναν μέχρι πρωίας και εκείνο το βράδυ ειδικά, τα ’φερε η τύχη και ξενυχτούσαν γράφοντας πολλοί. Ο Χιώτης βέβαια και η Μαίρη Λίντα είχαν δηλώσει από πριν συμμετοχή. Ο Μανώλης Αγγελόπουλος, όμως, ο Διονυσίου, η Γιώτα Λύδια, η Πόλυ Πάνου, ο Μπιθικώτσης, ο Πάνος Γαβαλάς και η Ρία Κούρτη έτυχε να είναι εκεί. Ηχολήπτης ήταν ο Νίκος Κανελλόπουλος αλλά όταν υπήρχε σοβαρός λόγος πέρναγε από εκεί και ο Λαμπρόπουλος κι εκείνο το βράδυ έφτασε όταν είχε αρχίσει η ηχογράφηση…

«Λέω τον «Αράπη» στην αρχή, παίζει ο Χιώτης. Πέντε μπουζούκια παίζανε, Χιώτης, Καρνέζης, Κώστας Παπαδόπουλος, Στέλιος Μακρυδάκης και Γιάννης Καραμπεσίνης. Και πάνω στην ηχογράφηση και στην πλάκα φωνάζω όλους που ήτανε εκεί κι αρχίζουμε να φωνάζουμε «όοοααα» και τέτοια και τους φτιάχνω χορωδία. Μεγάλη πλάκα έγινε στο στούντιο, πολύ μεγάλη. Νταβαντούρι. Μια κι όξω τελειώνουμε τον «Αράπη», με την πρώτη τον «Μαθητή»… Πολύ ωραία ηχογράφηση! Βγαίνει ο δίσκος και γίνεται ανάρπαστος». [Πηγή: άρθρο της Χάρης Ποντίδα στην εφημερίδα Τα Νέα (2/9/2011)]

Ζούλα σε μια βάρκα μπήκα (Γιώργος Μπάτης)

Γιώργος Μπάτης, Ζούλα σε μια βάρκα μπήκα (διασκευασμένο από τον Γιώργο Ζαμπέτα)

Μπουζούκι: Μανώλης Χιώτης, Κώστας Παπαδόπουλος, Λάκης Καρνέζης, Γιάννης Καραμπεσίνης, Στέλιος Μακρυδάκης
Τραγούδι: Γιώργος Ζαμπέτας & χορωδία [πρώτη εκτέλεση από τον Στράτο Παγιουμτζή το 1936 και πρώτη εγγραφή με τον Γιώργο Ζαμπέτα το 1964 σε δίσκους 45 στροφών]
Δίσκος: ο άραψ… και έτερα άσματα (1978)

Βρε ζούλα σε μια βάρκα μπήκα
και στη σπηλιά του Δράκου βγήκα
βλέπω τρεις σαν μεθυσμένοι
και στην άμμο ήταν ξαπλωμένοι

Ήταν ο Μάρκος και ο Αρτέμης
και ο Στράτος ο Τεμπέλης
βρε συ Στράτο, βρε συ Στράτο
φιάξε έναν καφέ αφράτο

Για να πιει και το Μπατάκι
που είναι χρόνια μαναβάκι
για να πιει και ο Αρτέμης
όπου πάει και τον φέρνει

Μας φέρνει τσάι απ’ την Πόλη
όπου το γουστάρουμε όλοι
και καφέ απ’ την Περσία
πίνει ο μάγκας με ησυχία

Πληροφορίες για τέσσερα από τα τραγούδια του δίσκου:

Η δεκαετία του ’60 για τον Ζαμπέτα ήταν «χρυσή». Έπαιζε, έγραφε, ταξίδεψε στο εξωτερικό, ήταν το «μπουζούκι» που ηγείτο στα λαϊκά κέντρα, ο καλλιτέχνης που εκτός από μάγκας-δεξιοτέχνης στο μπουζούκι ήταν και «περφόρμερ-ψυχή» του γλεντιού, ένας σύγχρονος αριστοφανικός ήρωας που όταν ήταν στο πάλκο, το πιάτο έφτανε -σε κομματάκια- μέχρι το ταβάνι. Όχι τραγουδιστής. Μπορεί να τραγουδούσε ενίοτε στα μαγαζιά, αλλά για να μπει στο στούντιο και να κάνει «φωνοληψία» της φωνής του ούτε λόγος. Αθυρόστομος, πλακατζής, «μούτρο» και παράλληλα άνθρωπος με ταλέντο, μπέσα και λαϊκή σοφία. Και φυσικά μεγάλος δεξιοτέχνης.
Τον «Αράπη» τον είχε γράψει χρόνια πριν και πρωτοηχογραφήθηκε ως «τσιφτετέλι οριεντάλ» και χωρίς τη σατιρική υπόσταση που απέκτησε αργότερα. Το 1961 ήταν η πρώτη εκτέλεση με τον Μανώλη Καναρίδη και το 1964 ο Αράπης μπήκε στο στούντιο ξανά με… μεγάλη παρέα.

Θυμάται ο Ζαμπέτας (στο βιβλίο που έκανε η Ιωάννα Κλειάσιου, «Και η βρόχα έπιπτε στρέιτ θρου», Εκδ. Ντέφι): «Στα «Ξημερώματα» το ’64 έρχονταν σαν πελάτες πολλές φορές ο Τάκης Λαμπρόπουλος και ο Χιώτης με τη Μαίρη Λίντα. Με γούσταρε ο Χιώτης να με ακούει και το ’λεγε σε όλους, δεν είχε κόμπλεξ. Μου έρχονται πάλι μια μέρα μαζί με τον Ξαρχάκο. Οπότε μου λέει ο Λαμπρόπουλος, «Ζαμπέτα το Σάββατο στις 9 το πρωί, όλα αυτά τα γράφουμε». «Και ποιος θα τα πει», ρωτάω. «Εσύ ο ίδιος» μου λέει. «Όχι ρε», του λέω, «τι είναι αυτά». Γέλαγα κι έκανα πλάκα. «Τι γελάς ρε», φώναζε αυτός, «εσύ θα τα πεις, δεν μπορεί κανείς να τα πει καλύτερα από σένα και θα τα πεις και μάγκικα με τον τρόπο που τα λες στο μαγαζί». «Ναι, ναι», φώναζε ο Χιώτης, «εσύ θα τα πεις και θα παίξω εγώ μπουζούκι και θα τραγουδήσουμε μαζί». Με το πες πες με πείθουνε τελικά».

Και έρχεται εκείνο το Σαββατόβραδο και ο Ζαμπέτας μπαίνει με χτυποκάρδι πρωτάρη στην Columbia. Αλλά δεν ήταν μόνος. Τότε οι ηχογραφήσεις πήγαιναν μέχρι πρωίας και εκείνο το βράδυ ειδικά, τα ’φερε η τύχη και ξενυχτούσαν γράφοντας πολλοί. Ο Χιώτης βέβαια και η Μαίρη Λίντα είχαν δηλώσει από πριν συμμετοχή. Ο Μανώλης Αγγελόπουλος, όμως, ο Διονυσίου, η Γιώτα Λύδια, η Πόλυ Πάνου, ο Μπιθικώτσης, ο Πάνος Γαβαλάς και η Ρία Κούρτη έτυχε να είναι εκεί. Ηχολήπτης ήταν ο Νίκος Κανελλόπουλος αλλά όταν υπήρχε σοβαρός λόγος πέρναγε από εκεί και ο Λαμπρόπουλος κι εκείνο το βράδυ έφτασε όταν είχε αρχίσει η ηχογράφηση…

«Λέω τον «Αράπη» στην αρχή, παίζει ο Χιώτης. Πέντε μπουζούκια παίζανε, Χιώτης, Καρνέζης, Κώστας Παπαδόπουλος, Στέλιος Μακρυδάκης και Γιάννης Καραμπεσίνης. Και πάνω στην ηχογράφηση και στην πλάκα φωνάζω όλους που ήτανε εκεί κι αρχίζουμε να φωνάζουμε «όοοααα» και τέτοια και τους φτιάχνω χορωδία. Μεγάλη πλάκα έγινε στο στούντιο, πολύ μεγάλη. Νταβαντούρι. Μια κι όξω τελειώνουμε τον «Αράπη», με την πρώτη τον «Μαθητή»… Πολύ ωραία ηχογράφηση! Βγαίνει ο δίσκος και γίνεται ανάρπαστος». [Πηγή: άρθρο της Χάρης Ποντίδα στην εφημερίδα Τα Νέα (2/9/2011)]

Ο Αράπης (Γιώργος Ζαμπέτας)

Γιώργος Ζαμπέτας, Ο Αράπης

Μπουζούκι: Μανώλης Χιώτης, Κώστας Παπαδόπουλος, Λάκης Καρνέζης, Γιάννης Καραμπεσίνης, Στέλιος Μακρυδάκης
Τραγούδι: Γιώργος Ζαμπέτας & χορωδία [πρώτη εκτέλεση από τον Μανώλη Καναρίδη το 1961 και πρώτη εγγραφή με τον Γιώργο Ζαμπέτα το 1964 σε δίσκους 45 στροφών]
Δίσκος: ο άραψ… και έτερα άσματα (1978)

Μελαμψές Βεδουίνες
ξελογιάστρες τσαχπίνες

χορεύουν τα βράδια χορούς της αγάπης
ενώ το ταμ ταμ

το χτυπάει ο Αράπης
ο μαύρος, ο σκύλος, ο ταμ ταμ ταμ

χτυπάει ο Αράπης

Η μικρή απ’ τ’ Αλγέρι
που ’χει ντέλι στο χέρι

τη βλέπουνε όλοι
της λένε γι’ αγάπη
ενώ η μικρή

γουστάρει τον Αράπη
τον μαύρο, το σκύλο, τον ταμ ταμ ταμ
γουστάρει τον Αράπη

Και η μπουρδού απ’ τ’ Αλγέρι
με το ντέλι στο χέρι

τη βλέπουνε όλοι
της λένε γι’ αγάπη
ενώ η χουχού

γουστάρει τον Αράπη
τον μαύρο, το σκύλο, τον ταμ ταμ ταμ

γουστάρει κι αγαπάει
τον μαύρο, το σκύλο, τον Αράπη

τον Μανώλη το Χιώτη, τη Μαίρη Λίντα, τον Τσιτσάνη
την Πόλυ Πάνου, τον Κολοκοτρώνη, τον Μπιθικώτση, την Καίτη Γκρέυ
τον Καλδάρα, τον Γαβαλά, τη Ρία Κούρτη, τον Αγγελόπουλο
τον Πετσά, τον Αράπη…

Πληροφορίες για τέσσερα από τα τραγούδια του δίσκου:

Η δεκαετία του ’60 για τον Ζαμπέτα ήταν «χρυσή». Έπαιζε, έγραφε, ταξίδεψε στο εξωτερικό, ήταν το «μπουζούκι» που ηγείτο στα λαϊκά κέντρα, ο καλλιτέχνης που εκτός από μάγκας-δεξιοτέχνης στο μπουζούκι ήταν και «περφόρμερ-ψυχή» του γλεντιού, ένας σύγχρονος αριστοφανικός ήρωας που όταν ήταν στο πάλκο, το πιάτο έφτανε -σε κομματάκια- μέχρι το ταβάνι. Όχι τραγουδιστής. Μπορεί να τραγουδούσε ενίοτε στα μαγαζιά, αλλά για να μπει στο στούντιο και να κάνει «φωνοληψία» της φωνής του ούτε λόγος. Αθυρόστομος, πλακατζής, «μούτρο» και παράλληλα άνθρωπος με ταλέντο, μπέσα και λαϊκή σοφία. Και φυσικά μεγάλος δεξιοτέχνης.
Τον «Αράπη» τον είχε γράψει χρόνια πριν και πρωτοηχογραφήθηκε ως «τσιφτετέλι οριεντάλ» και χωρίς τη σατιρική υπόσταση που απέκτησε αργότερα. Το 1961 ήταν η πρώτη εκτέλεση με τον Μανώλη Καναρίδη και το 1964 ο Αράπης μπήκε στο στούντιο ξανά με… μεγάλη παρέα.

Θυμάται ο Ζαμπέτας (στο βιβλίο που έκανε η Ιωάννα Κλειάσιου, «Και η βρόχα έπιπτε στρέιτ θρου», Εκδ. Ντέφι): «Στα «Ξημερώματα» το ’64 έρχονταν σαν πελάτες πολλές φορές ο Τάκης Λαμπρόπουλος και ο Χιώτης με τη Μαίρη Λίντα. Με γούσταρε ο Χιώτης να με ακούει και το ’λεγε σε όλους, δεν είχε κόμπλεξ. Μου έρχονται πάλι μια μέρα μαζί με τον Ξαρχάκο. Οπότε μου λέει ο Λαμπρόπουλος, «Ζαμπέτα το Σάββατο στις 9 το πρωί, όλα αυτά τα γράφουμε». «Και ποιος θα τα πει», ρωτάω. «Εσύ ο ίδιος» μου λέει. «Όχι ρε», του λέω, «τι είναι αυτά». Γέλαγα κι έκανα πλάκα. «Τι γελάς ρε», φώναζε αυτός, «εσύ θα τα πεις, δεν μπορεί κανείς να τα πει καλύτερα από σένα και θα τα πεις και μάγκικα με τον τρόπο που τα λες στο μαγαζί». «Ναι, ναι», φώναζε ο Χιώτης, «εσύ θα τα πεις και θα παίξω εγώ μπουζούκι και θα τραγουδήσουμε μαζί». Με το πες πες με πείθουνε τελικά».

Και έρχεται εκείνο το Σαββατόβραδο και ο Ζαμπέτας μπαίνει με χτυποκάρδι πρωτάρη στην Columbia. Αλλά δεν ήταν μόνος. Τότε οι ηχογραφήσεις πήγαιναν μέχρι πρωίας και εκείνο το βράδυ ειδικά, τα ’φερε η τύχη και ξενυχτούσαν γράφοντας πολλοί. Ο Χιώτης βέβαια και η Μαίρη Λίντα είχαν δηλώσει από πριν συμμετοχή. Ο Μανώλης Αγγελόπουλος, όμως, ο Διονυσίου, η Γιώτα Λύδια, η Πόλυ Πάνου, ο Μπιθικώτσης, ο Πάνος Γαβαλάς και η Ρία Κούρτη έτυχε να είναι εκεί. Ηχολήπτης ήταν ο Νίκος Κανελλόπουλος αλλά όταν υπήρχε σοβαρός λόγος πέρναγε από εκεί και ο Λαμπρόπουλος κι εκείνο το βράδυ έφτασε όταν είχε αρχίσει η ηχογράφηση…

«Λέω τον «Αράπη» στην αρχή, παίζει ο Χιώτης. Πέντε μπουζούκια παίζανε, Χιώτης, Καρνέζης, Κώστας Παπαδόπουλος, Στέλιος Μακρυδάκης και Γιάννης Καραμπεσίνης. Και πάνω στην ηχογράφηση και στην πλάκα φωνάζω όλους που ήτανε εκεί κι αρχίζουμε να φωνάζουμε «όοοααα» και τέτοια και τους φτιάχνω χορωδία. Μεγάλη πλάκα έγινε στο στούντιο, πολύ μεγάλη. Νταβαντούρι. Μια κι όξω τελειώνουμε τον «Αράπη», με την πρώτη τον «Μαθητή»… Πολύ ωραία ηχογράφηση! Βγαίνει ο δίσκος και γίνεται ανάρπαστος». [Πηγή: άρθρο της Χάρης Ποντίδα στην εφημερίδα Τα Νέα (2/9/2011)]

Συννεφιασμένη Κυριακή (Βασίλης Τσιτσάνης)

Βασίλης Τσιτσάνης, Συννεφιασμένη Κυριακή

Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος, Στέλιος Μακρυδάκης & Λάκης Καρνέζης [στη φαντασία πριν από την εισαγωγή παίζει ο Βασίλης Τσιτσάνης]
Τραγούδι: Στέλιος Καζαντζίδης, Γιώτα Λύδια & Μαρινέλλα
Δίσκος 45 στροφών του 1959 [Στην άλλη πλευρά του δίσκου βρίσκεται το τραγούδι Τα καβουράκια του Βασίλη Τσιτσάνη με τους ίδιους ερμηνευτές.]

Συννεφιασμένη Κυριακή
μοιάζεις με την καρδιά μου
που έχει πάντα συννεφιά
Χριστέ και Παναγιά μου

Είσαι μια μέρα σαν κι αυτή
που ’χασα τη χαρά μου
συννεφιασμένη Κυριακή
ματώνεις την καρδιά μου

Όταν σε βλέπω βροχερή
στιγμή δεν ησυχάζω
μαύρη μού κάνεις τη ζωή
και βαριαναστενάζω

Πληροφορίες για το τραγούδι:

Συννεφιασμένη Κυριακή

Αργό ζεϊμπέκικο του 1943-1944 (πιθανότατα γράφτηκε στη Θεσσαλονίκη στην περίοδο της κατοχής (1943-44) αλλά ολοκληρώθηκε στην Αθήνα μετακατοχικά (1947-48)).
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 11/8/1948 [H.M.V. Α.0.2834]
Πρώτη εκτέλεση: Πρόδρομος Τσαουσάκης, Σωτηρία Μπέλλου & Βασίλης Τσιτσάνης

[Πηγή: Translatum / Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936-1954]

Τα καβουράκια (Βασίλης Τσιτσάνης)

Βασίλης Τσιτσάνης, Τα καβουράκια

Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος, Στέλιος Μακρυδάκης & Λάκης Καρνέζης
Τραγούδι: Γιώτα Λύδια, Στέλιος Καζαντζίδης & Μαρινέλλα
Δίσκος 45 στροφών του 1959 [Στην άλλη πλευρά του δίσκου βρίσκεται το τραγούδι Συννεφιασμένη Κυριακή του Βασίλη Τσιτσάνη με τους ίδιους ερμηνευτές.]

Στου γιαλού τα βοτσαλάκια κάθονται δυο καβουράκια
έρμα, παραπονεμένα, κι όλο κλαίνε τα καημένα
Κι η μαμά τους, η κυρία καβουρίνα
πάει τσάρκα με το σπάρο στη Ραφήνα
Κι όλο κλαίνε τα καβουράκια
στου γιαλού, στου γιαλού τα βοτσαλάκια

Πάει ο κάβουρας το βράδυ, βρίσκει το τσαρδί ρημάδι
Ψάχνει για τη φαμελιά του και τραβάει τα μαλλιά του
Βάζει πλώρη κούτσα-κούτσα στη Ραφήνα
να πετύχει την κυρία καβουρίνα
Κι όλο κλαίνε τα καβουράκια
στου γιαλού, στου γιαλού τα βοτσαλάκια

Το ξημέρωμα ροδίζει και ο κάβουρας γυρίζει
δίχως τη συμβία πάλι, κούτσα-κούτσα στ’ ακρογιάλι
Με το σπάρο τον ξενύχτη στη Ραφήνα
παίζει τώρα στα ρηχά η καβουρίνα
Κι όλο κλαίνε τα καβουράκια
στου γιαλού, στου γιαλού τα βοτσαλάκια

Πληροφορίες για το τραγούδι και τις πιο σημαντικές εκτελέσεις του τη δεκαετία του 1950:

Τα καβουράκια

Αλέγρο ζεϊμπέκικο
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 1951 [ODEON G.A. 7663]
Πρώτη εκτέλεση: Τάκης Μπίνης, Σωτηρία Μπέλλου, Βασίλης Τσιτσάνης & Γιάννης Τατασόπουλος

Μαρίκα Νίνου, Βασίλης Τσιτσάνης & Χαράλαμπος Μαυρίδης (1954) [ΑΤΗΕΝΕΕ 5053 & MELODY M.G. 13]
Μαρίκα Νίνου, Ζωντανή ηχογράφηση: «Στου Τζίμη του Χοντρού» (1955)
Ρένα Ντάλια & Ι. Παπαϊωάννου (1958) [U.S.A. 105]
Γιώτα Λύδια, Στέλιος Καζαντζίδης & Μαρινέλλα (1959) [H.M.V. Α.0.5546]

[Πηγή: Translatum / Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936-1954]

Το τραγούδι του γερο-ναύτη (Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη)

Το τραγούδι του γερο-ναύτη (διασκευή του ομότιτλου τραγουδιού των Μάνου Χατζιδάκι & Ιάκωβου Καμπανέλλη)

Διασκευή & διεύθυνση ορχήστρας: Μάνος Χατζιδάκις
Ηχογράφηση: 1963

Δίσκος: Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη

Απ’ της Ζέας το λιμάνι (Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη)

Απ’ της Ζέας το λιμάνι (διασκευή του ομότιτλου τραγουδιού των Γιάννη Παπαϊωάννου & Χαράλαμπου Βασιλειάδη)

Διασκευή & διεύθυνση ορχήστρας: Μάνος Χατζιδάκις
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος, Στέλιος Μακρυδάκης, Λάκης Καρνέζης
Ηχογράφηση: 1962 (Columbia GCX 101)

Δίσκος: Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη

Όταν ανάψουν οι φωτιές (Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη)

Όταν ανάψουν οι φωτιές (διασκευή του τραγουδιού Όταν συμβεί στα πέριξ του Βασίλη Τσιτσάνη)

Διασκευή & διεύθυνση ορχήστρας: Μάνος Χατζιδάκις
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος, Στέλιος Μακρυδάκης, Λάκης Καρνέζης
Ηχογράφηση: 1962 (Columbia GCX 101)

Δίσκος: Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη

Το Χατζηκυριάκειο (Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη)

Το Χατζηκυριάκειο (διασκευή του ομότιτλου τραγουδιού του Μπαγιαντέρα (Δημήτρη Γκόγκου))

Διασκευή & διεύθυνση ορχήστρας: Μάνος Χατζιδάκις
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος, Στέλιος Μακρυδάκης, Λάκης Καρνέζης
Ηχογράφηση: 1962 (Columbia GCX 101)

Δίσκος: Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη

Ο παλιός δρόμος (Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη)

Ο παλιός δρόμος (διασκευή του τραγουδιού Πάλιωσε το σακάκι μου του Βασίλη Τσιτσάνη)

Διασκευή & διεύθυνση ορχήστρας: Μάνος Χατζιδάκις
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος, Στέλιος Μακρυδάκης, Λάκης Καρνέζης
Ηχογράφηση: 1962 (Columbia GCX 101)

Δίσκος: Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη

Ένα δειλινό (Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη)

Ένα δειλινό (διασκευή του τραγουδιού Χωρίσαμε ένα δειλινό του Βασίλη Τσιτσάνη)

Διασκευή & διεύθυνση ορχήστρας: Μάνος Χατζιδάκις
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος, Στέλιος Μακρυδάκης, Λάκης Καρνέζης
Ηχογράφηση: 1962 (Columbia GCX 101)

Δίσκος: Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη

Ευγενικά παιδιά (Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη)

Ευγενικά παιδιά (διασκευή του τραγουδιού Ζούσα μοναχός χωρίς αγάπη του Μπαγιαντέρα (Δημήτρη Γκόγκου))

Διασκευή & διεύθυνση ορχήστρας: Μάνος Χατζιδάκις
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος, Στέλιος Μακρυδάκης, Λάκης Καρνέζης
Ηχογράφηση: 1962 (Columbia GCX 101)

Δίσκος: Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη

Επιμονή (Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη)

Επιμονή (διασκευή του τραγουδιού Φραγκοσυριανή κυρά μου του Μάρκου Βαμβακάρη)

Διασκευή & διεύθυνση ορχήστρας: Μάνος Χατζιδάκις
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος, Στέλιος Μακρυδάκης, Λάκης Καρνέζης
Ηχογράφηση: 1962 (Columbia GCX 101)

Δίσκος: Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη