Ανθούλα Σταθοπούλου-Βαφοπούλου, Στο τέρμα

Στέλιος Καζαντζίδης & Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου, Τώρα που φεύγω απ’ τη ζωή
(τραγούδι: Βίκη Μοσχολιού / δίσκος: Τραγούδια της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου [Βίκη Μοσχολιού & Σταύρος Ξαρχάκος] (1982))

Στο τέρμα

[Από τα Νέα ποιήματα (1932-1935)]

Στο τέρμα της ζωής μου έχω φτάσει,
κατάκοπη απ’ την πορεία τη δεινή.
Μια νύχτα με κυκλώνει σκοτεινή,
που το φτωχό κορμί θα ξαποστάσει.

Την πόρτα του θανάτου ηύρα κλειστή
και μάταια χτυπώ το μάνταλό της.
Θέλω η ψυχή μου εκεί να δροσιστεί
απ’ το πικρότατο μαρτύριό της.

Άλικο αίμα πια δε μου έχει μείνει
για να ξαναγυρίσω πίσω στη ζωή.
Στους ζωντανούς γυρίζω μια νεκρή,
δίχως του τάφου να ’χω τη γαλήνη.

1935

Σημείωση του Γιώργου Βαφόπουλου:
Η ποιήτρια αναπαύθηκε από το οδυνηρότατο μαρτύριό της στις 16 Απριλίου 1935.

Από το βιβλίο Ανθούλας Σταθοπούλου-Βαφοπούλου Έργα [ποιήματα, διηγήματα, δράματα] (1936)

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ανθούλα Σταθοπούλου-Βαφοπούλου

Advertisements

Μυρτώ Αναγνωστοπούλου, Βρέχει στην Ανατολή

Μίκης Θεοδωράκης, Στην ανατολή
(τραγούδι: Στέλιος Καζαντζίδης & Χάρις Αλεξίου / δίσκος: Στην ανατολή (1974))

Βρέχει στην Ανατολή

Βρέχει στην Ανατολή
και οι πρόγονοί μου ξαγρυπνούν

Νανούρισέ με νύχτα
μεγάλωσέ με αλλιώς
ή πνίξε με
όσο είναι καιρός
με την μετάξινη κλωστή
που έμεινε απ’ τα χρόνια

Από τη συλλογή Το χρονικό των υποδόριων γεγονότων (1995) της Μυρτώς Αναγνωστοπούλου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μυρτώ Αναγνωστοπούλου

Μίκης Θεοδωράκης & Τάσος Λειβαδίτης, Έχω μια αγάπη

Έχω μια αγάπη

Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Στίχοι: Τάσος Λειβαδίτης
Μπουζούκι: Μανώλης Χιώτης
Τραγούδι: Μαρινέλλα & Στέλιος Καζαντζίδης
Δίσκος: Μίκη Θεοδωράκη «Πολιτεία Α’ & Πολιτεία Β’» (1961)

Έχω μια αγάπη ολοδική μου
τριαντάφυλλο άστρο μου κι αυγή μου
χίλιοι άντρες δεν θα το μπορούσαν
όπως εγώ να σ’ αγαπούσαν

Μέσα στα μάτια σου γλυκές
τ’ Αϊ-Γιάννη ανάβουν οι φωτιές

Στο στόμα σου σαν είμαι απάνω
πια δεν φοβάμαι να πεθάνω
στα χέρια σου σαν είμαι μέσα
τότε έγια μόλα έγια λέσα

Χωρίς καράβι και πανιά
άι ταξιδεύω τον ντουνιά

Έχεις τον ήλιο στα μαλλιά σου
και το φεγγάρι στην ποδιά σου
και ένα τζιτζίκι εκεί στα στήθια
που σου λέει παραμύθια

Απ’ τα δικά σου τα φιλιά
μάθαν τραγούδι τα πουλιά

Γιώργος Ζαμπέτας & Δημήτρης Χριστοδούλου, Με το βοριά

Γιώργος Ζαμπέτας & Δημήτρης Χριστοδούλου, Με το βοριά

Μουσική: Γιώργος Ζαμπέτας
Στίχοι: Δημήτρης Χριστοδούλου
Τραγούδι: Στέλιος Καζαντζίδης & Μαρινέλλα
Δίσκος: 45 στροφών του 1965

Βοριάς είν’ η αγάπη σου
και ποιος θα με γλυτώσει
νοτιάς φυσάει στα χείλη σου
και τα ’χω πελαγώσει

Με αγαπάς, σε αγαπώ
στο μαύρο κύμα πάνω
με το νοτιά σ’ αναζητώ
με το βοριά σε χάνω

Στην πρύμνη σου ’δωσα φιλί
στην πλώρη την ψυχή μου
την πλώρη πήρες κι έφυγες
κι έχασα τη ζωή μου

Με αγαπάς, σε αγαπώ
στο μαύρο κύμα πάνω
με το νοτιά σ’ αναζητώ
με το βοριά σε χάνω

Ποιος δρόμος (Γιάννης Μαρκόπουλος & Δημήτρης Χριστοδούλου)

Ποιος δρόμος
[Από την ταινία Αδίστακτοι (1965) του Ντίνου Κατσουρίδη]

Σύνθεση, ενορχήστρωση & διεύθυνση ορχήστρας: Γιάννης Μαρκόπουλος
Στίχοι: Δημήτρης Χριστοδούλου
Μπουζούκι: Χρήστος Νικολόπουλος & Σπύρος Ευσταθίου
Ερμηνεία: Στέλιος Καζαντζίδης, Μαρινέλλα & Νίκος Κούρκουλος
Δίσκος: Γιάννης Μαρκόπουλος / Ανεξάρτητα + 7 κινηματογραφικά (2011)

Ποιος δρόμος είναι ανοιχτός
να βγω να περπατήσω
να βρω τη μαύρη μοίρα μου
βαριά να της μιλήσω

Να κάτσουμε σε μια γωνιά
και να τα πούμε οι δυο μας
Ποιος είναι αυτός που έφτιαξε
το μαύρο ριζικό μας

Αν είναι η νύχτα μάστορης
κι ο χάρος είναι πέτρα
τις μέρες, κόσμε του καημού
στα δάχτυλά σου μέτρα

Να κάτσουμε σε μια γωνιά
και να τα πούμε οι δυο μας
Ποιος είναι αυτός που έφτιαξε
το μαύρο ριζικό μας

Με κυνηγούν οι νόμοι (Μπάμπης Μπακάλης & Κώστας Βίρβος)

Μπάμπης Μπακάλης & Κώστας Βίρβος, Με κυνηγούν οι νόμοι

Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος & Λάκης Καρνέζης
Τραγούδι: Στέλιος Καζαντζίδης
Δίσκος 78 στροφών του 1958

Με κυνηγούν οι νόμοι
με τρών’ οι μαύροι δρόμοι
και ποιος να ξέρει ακόμα
τι άλλο θα με βρει
Στην τόση παραζάλη
μπορεί να είχα σφάλει
κι αντί να με γλιτώσεις
με πρόδωσες κι εσύ

Από τους νόμους κυνηγημένος
για μια γυναίκα πάω χαμένος

Στη συμφορά μου
στον πόνο απάνω
είπα να σβήσω και να πεθάνω
μα κι η σκληρή καρδιά σου
αυτό παρακαλά
Γι’ αυτό στα βήματά σου
θα γίνω η σκιά σου
να δηλητηριάζω την κάθε σου χαρά

Από τους νόμους κυνηγημένος
για μια γυναίκα πάω χαμένος

Κακιά γυναίκα και κολασμένη
εσύ μια μέρα θα πας χαμένη
τα κρίματά σου όλα
θα πληρωθούν εδώ
Με την ψυχή στο στόμα
θα κρατηθώ ακόμα
το μαύρο σου το τέλος
ας δω και ας χαθώ

Συννεφιασμένη Κυριακή (Βασίλης Τσιτσάνης)

Βασίλης Τσιτσάνης, Συννεφιασμένη Κυριακή

Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος, Στέλιος Μακρυδάκης & Λάκης Καρνέζης [στη φαντασία πριν από την εισαγωγή παίζει ο Βασίλης Τσιτσάνης]
Τραγούδι: Στέλιος Καζαντζίδης, Γιώτα Λύδια & Μαρινέλλα
Δίσκος 45 στροφών του 1959 [Στην άλλη πλευρά του δίσκου βρίσκεται το τραγούδι Τα καβουράκια του Βασίλη Τσιτσάνη με τους ίδιους ερμηνευτές.]

Συννεφιασμένη Κυριακή
μοιάζεις με την καρδιά μου
που έχει πάντα συννεφιά
Χριστέ και Παναγιά μου

Είσαι μια μέρα σαν κι αυτή
που ’χασα τη χαρά μου
συννεφιασμένη Κυριακή
ματώνεις την καρδιά μου

Όταν σε βλέπω βροχερή
στιγμή δεν ησυχάζω
μαύρη μού κάνεις τη ζωή
και βαριαναστενάζω

Πληροφορίες για το τραγούδι:

Συννεφιασμένη Κυριακή

Αργό ζεϊμπέκικο του 1943-1944 (πιθανότατα γράφτηκε στη Θεσσαλονίκη στην περίοδο της κατοχής (1943-44) αλλά ολοκληρώθηκε στην Αθήνα μετακατοχικά (1947-48)).
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 11/8/1948 [H.M.V. Α.0.2834]
Πρώτη εκτέλεση: Πρόδρομος Τσαουσάκης, Σωτηρία Μπέλλου & Βασίλης Τσιτσάνης

[Πηγή: Translatum / Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936-1954]

Τα καβουράκια (Βασίλης Τσιτσάνης)

Βασίλης Τσιτσάνης, Τα καβουράκια

Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος, Στέλιος Μακρυδάκης & Λάκης Καρνέζης
Τραγούδι: Γιώτα Λύδια, Στέλιος Καζαντζίδης & Μαρινέλλα
Δίσκος 45 στροφών του 1959 [Στην άλλη πλευρά του δίσκου βρίσκεται το τραγούδι Συννεφιασμένη Κυριακή του Βασίλη Τσιτσάνη με τους ίδιους ερμηνευτές.]

Στου γιαλού τα βοτσαλάκια κάθονται δυο καβουράκια
έρμα, παραπονεμένα, κι όλο κλαίνε τα καημένα
Κι η μαμά τους, η κυρία καβουρίνα
πάει τσάρκα με το σπάρο στη Ραφήνα
Κι όλο κλαίνε τα καβουράκια
στου γιαλού, στου γιαλού τα βοτσαλάκια

Πάει ο κάβουρας το βράδυ, βρίσκει το τσαρδί ρημάδι
Ψάχνει για τη φαμελιά του και τραβάει τα μαλλιά του
Βάζει πλώρη κούτσα-κούτσα στη Ραφήνα
να πετύχει την κυρία καβουρίνα
Κι όλο κλαίνε τα καβουράκια
στου γιαλού, στου γιαλού τα βοτσαλάκια

Το ξημέρωμα ροδίζει και ο κάβουρας γυρίζει
δίχως τη συμβία πάλι, κούτσα-κούτσα στ’ ακρογιάλι
Με το σπάρο τον ξενύχτη στη Ραφήνα
παίζει τώρα στα ρηχά η καβουρίνα
Κι όλο κλαίνε τα καβουράκια
στου γιαλού, στου γιαλού τα βοτσαλάκια

Πληροφορίες για το τραγούδι και τις πιο σημαντικές εκτελέσεις του τη δεκαετία του 1950:

Τα καβουράκια

Αλέγρο ζεϊμπέκικο
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 1951 [ODEON G.A. 7663]
Πρώτη εκτέλεση: Τάκης Μπίνης, Σωτηρία Μπέλλου, Βασίλης Τσιτσάνης & Γιάννης Τατασόπουλος

Μαρίκα Νίνου, Βασίλης Τσιτσάνης & Χαράλαμπος Μαυρίδης (1954) [ΑΤΗΕΝΕΕ 5053 & MELODY M.G. 13]
Μαρίκα Νίνου, Ζωντανή ηχογράφηση: «Στου Τζίμη του Χοντρού» (1955)
Ρένα Ντάλια & Ι. Παπαϊωάννου (1958) [U.S.A. 105]
Γιώτα Λύδια, Στέλιος Καζαντζίδης & Μαρινέλλα (1959) [H.M.V. Α.0.5546]

[Πηγή: Translatum / Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936-1954]

Ξημέρωσε στις λαγκαδιές (Κώστας Παπαδόπουλος, Λάκης Καρνέζης & Πάνος Κοκκινόπουλος)

Κώστας Παπαδόπουλος, Λάκης Καρνέζης (σύνθεση) & Πάνος Κοκκινόπουλος (στίχοι), Ξημέρωσε στις λαγκαδιές

Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος & Λάκης Καρνέζης
Τραγούδι: Στέλιος Καζαντζίδης & Μαρινέλλα
Δίσκος 45 στροφών του 1961
[Στην άλλη πλευρά του δίσκου βρίσκεται το τραγούδι Για μια καλύτερη ζωή των Κώστα Παπαδόπουλου, Λάκη Καρνέζη (σύνθεση) και Κώστα Μάνεση (στίχοι).]

Ποια μάνα είναι μοναχή
κι έχει παιδί στα ξένα
αν κλάψει για το γιόκα της
ας κλάψει και για μένα

Ξημέρωσε στις λαγκαδιές
τ’ αστέρια σιγοκλαίνε
και τα βουνά στενάζουνε
και τον καημό μου λένε

Μονάχο κι έρημο δεντρί
νυχτώθηκα στις στράτες
νέκρα τριγύρω κι ερημιά
χάθηκαν κι οι διαβάτες

Ξημέρωσε στις λαγκαδιές
τ’ αστέρια σιγοκλαίνε
και τα βουνά στενάζουνε
και τον καημό μου λένε

Μανούλα, μένω ορφανός
στα ξένα ζω μονάχος
βαρκούλα μες στα κύματα
στην ερημιά μου βράχος

Φεύγω με πίκρα στα ξένα (Στέλιος Καζαντζίδης & Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου)

Στέλιος Καζαντζίδης & Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου, Φεύγω με πίκρα στα ξένα

Ενορχήστρωση & διεύθυνση ορχήστρας: Σταύρος Ξαρχάκος
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος
Μπουζούκι & μπαγλαμάς: Στέλιος Βαμβακάρης & Δημήτρης Παπαδόπουλος
Κιθάρα: Τίτος Καλλίρης & Μπάμπης Μαλλίδης
Μπάσο: Νύσος Πανταζής
Σαντούρι & μεταλλόφωνο: Τάσος Διακογιώργης
Ακορντεόν: Λάζαρος Κουλαξίζης
Πιάνο: Γιάννης Ψωμιάδης
Τραγούδι: Βίκη Μοσχολιού & Ηλίας Μακρής
Δίσκος: Τραγούδια της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου [Βίκη Μοσχολιού & Σταύρος Ξαρχάκος] (1982)

Μανούλα, θα φύγω, μην κλάψεις για μένα
η μοίρα το γράφει μονάχος να ζω

Το μίσος του κόσμου με δέρνει σκληρά
και φεύγω με πίκρα στα ξένα

Μ’ αδίκησαν, μάνα, βαριά με πληγώσαν
και ό,τι αγαπούσα το έχασα πια

Ποτέ το παιδί σου δεν είδε χαρά
και φεύγει για πάντα στα ξένα

Πικρές αναμνήσεις μαζί μου θα πάρω
στα ξένα που θα ’μαι, ρημάδι θα ζω

Παιδί πια δε θα ’χεις, μανούλα γλυκιά
εκεί θα πεθάνω στα ξένα

Τώρα που φεύγω απ’ τη ζωή (Στέλιος Καζαντζίδης & Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου)

Στέλιος Καζαντζίδης & Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου, Τώρα που φεύγω απ’ τη ζωή

Ενορχήστρωση & διεύθυνση ορχήστρας: Σταύρος Ξαρχάκος
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος
Μπουζούκι & μπαγλαμάς: Στέλιος Βαμβακάρης & Δημήτρης Παπαδόπουλος
Κιθάρα: Τίτος Καλλίρης & Μπάμπης Μαλλίδης
Μπάσο: Νύσος Πανταζής
Σαντούρι & μεταλλόφωνο: Τάσος Διακογιώργης
Ακορντεόν: Λάζαρος Κουλαξίζης
Πιάνο: Γιάννης Ψωμιάδης
Τραγούδι: Βίκη Μοσχολιού & Ηλίας Μακρής
Δίσκος: Τραγούδια της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου [Βίκη Μοσχολιού & Σταύρος Ξαρχάκος] (1982)

Το τελευταίο βράδυ μου
απόψε το περνάω
κι όσοι με πίκραναν πολύ
τώρα που φεύγω απ’ τη ζωή
όλους τους συχωρνάω

Όλα είναι ένα ψέμα
μια ανάσα μια πνοή
σαν λουλούδι κάποιο χέρι
θα μας κόψει μιαν αυγή

Εκεί που πάω δεν περνά
το δάκρυ και ο πόνος
τα βάσανα και οι καημοί
εδώ θα μείνουν στη ζωή
κι εγώ θα φύγω μόνος

Όλα είναι ένα ψέμα
μια ανάσα μια πνοή
σαν λουλούδι κάποιο χέρι
θα μας κόψει μιαν αυγή

Δυο πόρτες έχει η ζωή
άνοιξα μια και μπήκα
σεργιάνισα ένα πρωινό
κι ώσπου να ’ρθει το δειλινό
από την άλλη βγήκα

Όλα είναι ένα ψέμα
μια ανάσα μια πνοή
σαν λουλούδι κάποιο χέρι
θα μας κόψει μιαν αυγή

Ανέστης Ευαγγέλου, Η ομίχλη

Χρήστος Λεοντής & Κώστας Βίρβος, Καταχνιά
(τραγούδι: Στέλιος Καζαντζίδης & χορωδία / δίσκος: Καταχνιά (1964))

Η ομίχλη

Να μιλήσω για την ομίχλη
να πω για τον λασπωμένο καρόδρομο μέσα στην καταχνιά
καθώς κολλούνε τα βήματά μας και δε βλέπεις
παρά μόνον ακούς, των άλλων τις φωνές, των πορευομένων-
δεν είναι ένα σχήμα λόγου ούτε πια υπάρχει
διάθεση για παραδοξολογίες.

Μιλώντας, ακόμα, για την ομίχλη, καταλαβαίνετε,
δεν κάνω λόγο για τις καιρικές συνθήκες-
όλοι έχουνε δει κάποτε ομίχλη
η ομίχλη είναι παλιά όσο και ο κόσμος.

Εκείνο που θέλω να πω είναι άλλο κι ίσως μόνο
όσοι πλάι μου βαδίζουνε και δεν τους βλέπω
καταλαβαίνουνε καλά ομίχλη τι σημαίνει:

αφανιζόμαστε, αδέρφια, αφανιζόμαστε,
βαθμηδόν βουλιάζουμε μες στην ομίχλη
μάς αφομοιώνει η καταχνιά έναν έναν.

Παράξενα αντηχούν οι φωνές μέσα στη σιωπή
κι ακόμα πιο παράξενοι οι σύντροφοι που βαδίζουν με τυφλά χέρια.

Από τη συλλογή Περιγραφή εξώσεως (1960)

Πηγή: συγκεντρωτική έκδοση Ανέστης Ευαγγέλου, Τα ποιήματα (1956-1986) [Θεσσαλονίκη, εκδ. Παρατηρητής, 1988]

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ανέστης Ευαγγέλου

Για μια καλύτερη ζωή (Κώστας Παπαδόπουλος, Λάκης Καρνέζης & Κώστας Μάνεσης)

Κώστας Παπαδόπουλος, Λάκης Καρνέζης (σύνθεση) & Κώστας Μάνεσης (στίχοι), Για μια καλύτερη ζωή

Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος & Λάκης Καρνέζης
Τραγούδι: Στέλιος Καζαντζίδης & Μαρινέλλα
Δίσκος 45 στροφών του 1961 [στην άλλη πλευρά του δίσκου βρίσκεται το τραγούδι Ξημέρωσε στις λαγκαδιές των Κώστα Παπαδόπουλου, Λάκη Καρνέζη (μουσική) και Πάνου Κοκκινόπουλου (στίχοι)]

Για μια καλύτερη ζωή
παλεύουμε σ’ αυτή τη γη

Όσο κι αν είμαστε φτωχοί
και μαύρες ώρες ζούμε
τραβάμε μπρος με τη δουλειά
σαν τα χαρούμενα πουλιά
μια προκοπή να βρούμε

Για μια καλύτερη ζωή
παλεύουμε σ’ αυτή τη γη
παλεύουμε σ’ αυτή τη γη
για μια καλύτερη ζωή

Η μοίρα κι αν μας τυραννά
και σ’ άλλους σπίτια χτίζει
να ‘ναι τα μπράτσα μας καλά
κι ο ήλιος που χαμογελά
χρυσάφι μάς γεμίζει

Για μια καλύτερη ζωή
παλεύουμε σ’ αυτή τη γη
παλεύουμε σ’ αυτή τη γη
για μια καλύτερη ζωή

Το μεροκάματο μικρό
να ζήσει η φαμελιά μας
μοίρα καλή μοίρα κακή
το σπίτι μας σαν φυλακή
μα βράχος η καρδιά μας

Για μια καλύτερη ζωή
παλεύουμε σ’ αυτή τη γη
παλεύουμε σ’ αυτή τη γη
για μια καλύτερη ζωή

Θαρρώ πως είναι ευκαιρία ν’ ακούσουμε άλλη μια φορά και το σόλο του Κώστα Παπαδόπουλου στο ίδιο τραγούδι για τον δίσκο Κώστας Παπαδόπουλος, Σόλο μπουζούκι 1 (1995):

Γιάννης Ποδιναράς, Το άνθος της άπειρης άμμου (IV)

Γιάννης Μαρκόπουλος & Δημήτρης Χριστοδούλου, Ποιος δρόμος είναι ανοιχτός
(πρώτη εκτέλεση: Στέλιος Καζαντζίδης, Μαρινέλλα & Νίκος Κούρκουλος /ταινία: Οι αδίστακτοι (1965) του Ντίνου Κατσουρίδη) (1993))

[Μέρος Β’]

Το άνθος της άπειρης άμμου

IV

Πλαντάζει στις φλέβες μας ένας κόσμος.
Τα πρόσωπα της ζωής μας.
Το ριζικό που φάνηκε να ξεστρατίζει και να χάνεται
στα δέντρα που γύμνωσε η φωτιά.
Πλαντάζει…

Ένα σύννεφο στάθηκε
πάνω από το μισοκαμένο δάσος.

Από τη συλλογή Ένα Πράσινο Θολό (1996) του Γιάννη Ποδιναρά

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Γιάννης Ποδιναράς