Σταύρος Ξαρχάκος & Βαγγέλης Γκούφας, Να με θυμάσαι και να μ’ αγαπάς

Να με θυμάσαι και να μ’ αγαπάς

Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Στίχοι: Βαγγέλης Γκούφας
Μπουζούκι: Σταύρος Ξαρχάκος
Τραγούδι: Μελίνα Μερκούρη
Ταινία: Σταύρος Ξαρχάκος | Η Ελλάδα της Μελίνας (1965)

Στα μάτια παίζει το άστρο της αυγής
ο ήλιος πλένει το όνειρο της γης
πλατύ ποτάμι η αγάπη και βαθύ
κουράστηκε και πάει να κοιμηθεί

Για ποιο ταξίδι κίνησες να πας
να με θυμάσαι και να μ’ αγαπάς
σου κλέβει η ανατολή μικρό φιλί

Στα χείλη καίει πικρό μικρό φιλί
ποιο μακρινό ταξίδι σε καλεί
θα φύγεις, ξένε, άσπρα τα πανιά
παραμονεύει η λησμονιά

Για ποιο ταξίδι κίνησες να πας
να με θυμάσαι και να μ’ αγαπάς
σου κλέβει η ανατολή μικρό φιλί

Advertisements

Σταύρος Ξαρχάκος & Βαγγέλης Γκούφας, Φύγαν τα παιδιά (με τη Μελίνα Μερκούρη)

Φύγαν τα παιδιά

Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Στίχοι: Βαγγέλης Γκούφας
Τραγούδι: Μελίνα Μερκούρη

Φύγαν τα παιδιά, έχετε γεια
θάλασσα πλατιά
βάθυνε το κύμα, μάνα η Παναγιά
σβήνει στο τζάκι η φωτιά

Φρύγανο μου κάψαν την καρδιά
φύγαν τα παιδιά
πήρανε το δρόμο μικρό πρωί
δρόμο μαύρο κι όπου βγει

Παίζανε στα ζάρια τη ζωή
είκοσι χρονώ
περιμένω νά ’ρθει, πού είν’ η αυγή
δάκρυ και παράπονο

Γέλιο και τραγούδι
ένας καημός, λάδι στην πληγή
στέγνωσε στα χείλια ο γυρισμός
μάκρυνε η νύχτα πολύ

Στήσανε στον τοίχο τ’ όνειρο
είκοσι χρονώ
ρίξανε φαρμάκι στο νερό
πίσω νά ’ρθω δεν μπορώ

Κλείτος Κύρου, Ασκήσεις μνήμης

Σταύρος Ξαρχάκος & Νίκος Γκάτσος, Παλικάρι στα Σφακιά (με τον Νίκο Ξυλούρη)

[Ενότητα Άλλα ποιήματα: Α’]

Ασκήσεις μνήμης

Ο Μάης του ’68
Ο Δεκέμβρης του ’44
Πιο πρόσφατος ο Νοέμβρης του ’73
Σήμερα ενδείξεις μόνο χρονολογικές
Κι οι επίγονοι επιλήσμονες σαν πάντα

Μη βάζετε πια σημάδια σε λέξεις
Σε σπίτια ερειπωμένα ή σε τραγούδια παλιά
Πάντα θα βρίσκετε το δρόμο σας
Και πάντα θα τον χάνετε
Αναζητώντας κάθε τόσο καινούργιους θεούς

Από τη συλλογή Περίοδος χάριτος και άλλα ποιήματα (1992) του Κλείτου Κύρου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Κλείτος Κύρου

Έγκλειστες συναντήσεις (2008): εμείς

Σταύρος Ξαρχάκος & Νίκος Γκάτσος, Εμείς που μείναμε
(τραγούδι: Βίκη Μοσχολιού / δίσκος: Νυν και αεί (1974))

εμείς

[από το «Ξεφυλλίζοντας τη σιωπή» της Αλκυόνης Παπαδάκη]

Τις πόρτες του κύκλου μου
Άφησα ανοιχτές
Κάναμε το εμείς
Μια ένωση με νέους στόχους
Μαζί!
Κειμήλιο για τον άλλο
Και για μένα

Από τη συλλογή έγκλειστες συναντήσεις (2008) ανήλικων κρατουμένων στις δικαστικές φυλακές Διαβατών Θεσσαλονίκης

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ανήλικοι κρατούμενοι στις δικαστικές φυλακές Διαβατών Θεσσαλονίκης

Ανθούλα Σταθοπούλου-Βαφοπούλου, Στο τέρμα

Στέλιος Καζαντζίδης & Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου, Τώρα που φεύγω απ’ τη ζωή
(τραγούδι: Βίκη Μοσχολιού / δίσκος: Τραγούδια της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου [Βίκη Μοσχολιού & Σταύρος Ξαρχάκος] (1982))

Στο τέρμα

[Από τα Νέα ποιήματα (1932-1935)]

Στο τέρμα της ζωής μου έχω φτάσει,
κατάκοπη απ’ την πορεία τη δεινή.
Μια νύχτα με κυκλώνει σκοτεινή,
που το φτωχό κορμί θα ξαποστάσει.

Την πόρτα του θανάτου ηύρα κλειστή
και μάταια χτυπώ το μάνταλό της.
Θέλω η ψυχή μου εκεί να δροσιστεί
απ’ το πικρότατο μαρτύριό της.

Άλικο αίμα πια δε μου έχει μείνει
για να ξαναγυρίσω πίσω στη ζωή.
Στους ζωντανούς γυρίζω μια νεκρή,
δίχως του τάφου να ’χω τη γαλήνη.

1935

Σημείωση του Γιώργου Βαφόπουλου:
Η ποιήτρια αναπαύθηκε από το οδυνηρότατο μαρτύριό της στις 16 Απριλίου 1935.

Από το βιβλίο Ανθούλας Σταθοπούλου-Βαφοπούλου Έργα [ποιήματα, διηγήματα, δράματα] (1936)

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ανθούλα Σταθοπούλου-Βαφοπούλου

Χ. Δ. Καλαϊτζής, Η Μαγδαληνή των βάλτων

Σταύρος Ξαρχάκος & Νίκος Γκάτσος, Η χοντρομπαλού
(ερμηνεία: Δέσπω Διαμαντίδου & Σταύρος Ξαρχάκος / έργο: Τα κατά Μάρκον (1991))

Η Μαγδαληνή των βάλτων

Όταν κάποτε τη δείτε,
θα φοράει ένα μικρό φωτοστέφανο στην άκρη του προφίλ,
θα ’χει όλων των λογιών τα γεννητικά όργανα,
ανεβασμένη σε μια κατσίκα
θα τρέχει στους βάλτους και τα συμπόσια.
Τότε οι γιοι σας
έμπειροι οδηγοί τρακτέρ
αμισθί θα οργώνουν τα μετόχια της.
Τι κι αν έχετε αντιρρήσεις –
θα τη λένε Μαρία, Μαγδαληνή, και μεγάλο αδερφό.
Το στόμα της βγάζει χίλιους ήχους
και τα δόντια της άπλυτα μπριλάντια,
συνήθως πλαγιάζει μ’ όσους δεν το μπορούν.
Όμως σίγουρα θα την δείτε
όταν φτύσετε τρεις φορές στον κόρφο της κοιμισμένης κόρης σας
και πείτε λόγια που μόνο οι γριές
των γκρεμισμένων στάβλων της Παφλαγονίας ξέρουν.
Τότε θά ’ρθει απ’ τα βάθη του πυρετού σας,
θα δέσει τα υποζύγια στη μηλιά της αυλής∙
κι όταν ξάφνου χαθούν οι γάτες της περιοχής
μην αναρωτηθείτε τι είναι αυτό που πίνετε
και ποια ύπουλη ζέστη σας τυλίγει.
Μην πείτε ποτέ τι έγινε…
Όμως ξεπροβοδίζοντάς την πρέπει να θυμηθείτε
ότι αυτό δεν είναι ποίημα,
παρά μόνο ένας σκελετός μαμούθ σε μουσείο τέχνης μοντέρνας ή παλιάς.

Μάλλον μπορείτε να την συναντήσετε…

Από τη συλλογή Κίνναμος (1987) του Χ. Δ. Καλαϊτζή

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Χ. Δ. Καλαϊτζής

Σταύρος Ξαρχάκος & Ιάκωβος Καμπανέλλης, Φίλοι κι αδέρφια

Φίλοι κι αδέρφια

Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Στίχοι: Ιάκωβος Καμπανέλλης
Τραγούδι: Νίκος Ξυλούρης & θίασος της παράστασης «Το μεγάλο μας τσίρκο» (1973)
Δίσκος: Το μεγάλο μας τσίρκο (1974)

Φίλοι κι αδέρφια, μανάδες γέροι και παιδιά
στα παραθύρια βγείτε και θωρείτε
ποιοι περπατούν στα σκοτεινά
και σεργιανούνε στα στενά
φίλοι κι αδέλφια, μάνες, γέροι και παιδιά

Γράφουν σημάδια, μηνύματα στο βασιλιά
σα δε φωνάξεις έβγα να το γράψεις
να μην σ’ ακούσουν τα σκυλιά
βγάλε φωνή χωρίς μιλιά
σημάδια και μηνύματα στο βασιλιά

Ήταν στρατιώτες καπεταναίοι και λαϊκοί
όρκο σταυρώσαν πάνω στο σπαθί τους
η λευτεριά να μην χαθεί
όρκο σταυρώσαν στο σπαθί
καπεταναίοι στρατιώτες λαϊκοί

Κι όπου φοβάται φωνή ν’ ακούει απ’ το λαό
σ’ έρημο τόπο ζει και βασιλεύει
κάστρο φυλάει ερημικό
έχει το φόβο φυλαχτό
όπου φωνή φοβάται ν’ ακούει απ’ το λαό

Γη παιδεμένη με σίδερο και με φωτιά
για κοίτα ποιον σου φέρανε καημένη
να σ’ αφεντεύει από ψηλά
τα κρίματά σου είναι πολλά
γη που το σίδερο παιδέψαν κι η φωτιά

Καίει το φιτίλι, ξεθηκαρώνουν τα σπαθιά
κάνουν βουλή συντακτική και γράφουν
το θέλημά τους στα χαρτιά
κι η κοσμοθάλασσα πλατιά
κάνουν βουλή, ξεθηκαρώνουν τα σπαθιά

Τρεις του Σεπτέμβρη, μανάδες γέροι και παιδιά
στα παραθύρια βγείτε και θωρείτε
τι φέρνουνε στον βασιλιά
βαθιά γραμμένο στα χαρτιά
τρεις του Σεπτέμβρη, μάνες γέροι και παιδιά

Τρεις του Σεπτέμβρη, μανάδες γέροι και παιδιά
στα παραθύρια βγείτε και θωρείτε
ποιοι περπατούν στα σκοτεινά
και σεργιανούνε στα στενά
φίλοι κι αδέρφια, μάνες γέροι και παιδιά

Μυρτώ Αναγνωστοπούλου, Εκτός σχεδίου

Σταύρος Ξαρχάκος & Ίων Νταϊφάς, Χόρεψαν τ’ άσπρα πουλιά (με τη Γιοβάννα / πρώτη εκτέλεση)

Εκτός σχεδίου

δεν είμαστε από κείνους που φυλακίζουν τα πουλιά
για να τα μελετήσουν
ούτε από κείνους που ζωγραφίζουνε παράθυρα στους τοίχους
για να κοιτάζουν ουρανό
δεν μοιάζουμε με κείνους που με πλεγμένα χέρια
ονειρεύονται χώρια
ούτε με κείνους που τα κλειστά τους βλέφαρα είναι αυλαίες
της θλιβερής τους γύμνιας
σε μας τα χελιδόνια είναι ελεύθερα ν’ αναγγέλλουν την άνοιξη κάθε εποχή
πάνω στα κλειστά μας μάτια στάζει την προστασία του το φεγγάρι
καθώς μ’ ακατάβλητα χέρια ξετυλίγουμε ο ένας τον άλλο
ως τον απύθμενο εσωτερικό ουρανό

Από τη συλλογή Κυκλικά (1982) της Μυρτώς Αναγνωστοπούλου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μυρτώ Αναγνωστοπούλου

Αναστάσης Βιστωνίτης, Σάββατο

Σταύρος Ξαρχάκος & Λευτέρης Παπαδόπουλος, Σαββατόβραδο στην Καισαριανή
(τραγούδι: Γρηγόρης Μπιθικώτσης / δίσκος 45 στροφών του 1965)

Σάββατο

Σ’ ένα μικρό δωμάτιο με χαμηλό ταβάνι…
Έξω ένας μελανός αέρας γδέρνει την πόλη.
Έρχεται ο άλλος χειμώνας
γεμάτος αγκάθια και ξερόχορτα
και το λάθος παιγμένο τραγούδι.

Ραγισματιά στο χθες,
βραχνό τρέμισμα ήχου το μεσονύχτι,
το λερωμένο παράθυρο,
ο τσαλακωμένος ουρανός.

Από τη συλλογή Έδαφος (1981) του Αναστάση Βιστωνίτη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αναστάσης Βιστωνίτης

Μαρία Καραγιάννη, Η φροντίδα

Σταύρος Ξαρχάκος & Νίκος Γκάτσος: Καίγομαι, καίγομαι
(τραγούδι: Σωτηρία Λεονάρδου / δίσκος: Ρεμπέτικο (1983))

Η φροντίδα

[Ενότητα Μυστική δίοδος, Ι (1980-1986)]

Με βουλιμία
φροντίζω τη σάρκα. Ν’ αφανίσει
ο όγκος της
κάθε αναπόληση
της ιερής πυρκαγιάς
Αναπνέω με τους πόρους
κάτω απ’ το δέρμα. Κανείς
να μην ξέρει
τη δίοδο

πώς κατευθύνω τις καύσεις
πώς μεταμορφώνω το πρόσκαιρο
πρόσωπο
σε διαρκές προσωπείο

Από τη συλλογή Μυστική δίοδος (1989) της Μαρίας Καραγιάννη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μαρία Καραγιάννη

Μανόλης Ξεξάκης, Η καρδιά του παιχνιδιού (1)

Σταύρος Ξαρχάκος & Γιώργος Παπαστεφάνου, Ένα πρωινό
(τραγούδι: Μαρία Δημητριάδη / από τη μουσική της ταινίας Κορίτσια στον ήλιο (1968) του Βασίλη Γεωργιάδη)

[Ενότητα Η καρδιά του παιχνιδιού]

1

Ένα πρωινό χαρμόσυνο μας πήρε μια μανία
και τρέχαμε και φτάσαμε στο μόλο.
Καθίσαμε δίπλα στο νερό, απάνω στο ζεστό τσιμέντο.
Έγινε το πρόσωπό της μια χοάνη φωτιάς και με ρουφούσε.
Της έλεγα:
«Σ’ αγαπώ γιατί ιππεύεις τα όνειρά μου.
Γιατί κατοικείς τον αιμάτινο κοχλία που φυσώ.
Κατεβαίνει το σώμα σου στις στοές του έρωτα
όπως κατεβαίνουν τα φέρετρα στη γη».

Γνωρίζει και σκίζει το πέπλο της ομορφιάς
και δίνει μια μέσα στα νερά, σαν να μην είχανε σημασία τα λόγια μου
και χουφτώνει ένα ψαράκι μικρό σαν βδέλλα και γελά.
Τότε κατάλαβα πως εγώ δημιουργώ την ομορφιά του κορμιού σου
και σηκώθηκα σφαγμένος και πήγα σπίτι μου.

Από τη συλλογή Πλόες ερωτικοί (1980) του Μανόλη Ξεξάκη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μανόλης Ξεξάκης

Σταύρος Ξαρχάκος & Λίνα Νικολακοπούλου: Έθνος μου εξαίρετο!

Έθνος μου εξαίρετο!

Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Στίχοι: Λίνα Νικολακοπούλου
Πιάνο: Νεοκλής Νεοφυτίδης
Ερμηνεία: Σταύρος Ξαρχάκος
Εικονογράφηση: Γιώργος Ρόρρης
Παραγωγή: Παρασκευάς Καρασούλος
Δίσκος: Σταύρος Ξαρχάκος | 7 ελεγείες και σάτιρες για φωνή και πιάνο (Μικρή Άρκτος, 2017)

Τελικά δημοκρατία
έχει μόνο η Ελβετία
όλοι οι άλλοι λέμε λόγια
και κοιτάμε τα ρολόγια

Πότε να σχολάσουμε
πόσα να χαλάσουμε
ποιους να ξεγελάσουμε
την καλή να πιάσουμε

Όπως είναι ο λαός του
έτσι είν’ κι ο αρχηγός του
έτσι είναι ο κάθε τόπος
κι ο δικός μας όπως όπως

Τελικά δημοκρατία
έχει μόνο η Ελβετία
όλοι οι άλλοι λέμε άλλα
κι έξω στέλνουμε την μπάλα

Έθνος μου εξαίρετο
της Βουλής το αυθαίρετο
πες μου πού το δήλωσες
κι άγρια μας ξήλωσες

Όπως είναι ο λαός του
έτσι είν’ κι ο αρχηγός του
έτσι είναι ο κάθε τόπος
κι ο δικός μας όπως όπως

Τελικά δικτατορία
είν’ τα δάνεια τα θηρία
κι η Ευρώπη πάει πάσο
σφάξε με, αγά, ν’ αγιάσω

Σταύρος Ξαρχάκος & Μάνος Ελευθερίου, Για ποιαν Ιθάκη μού μιλάς

Για ποιαν Ιθάκη μού μιλάς

Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Στίχοι: Μάνος Ελευθερίου
Πιάνο: Νεοκλής Νεοφυτίδης
Ερμηνεία: Σταύρος Ξαρχάκος
Εικονογράφηση: Γιώργος Ρόρρης
Παραγωγή: Παρασκευάς Καρασούλος
Δίσκος: Σταύρος Ξαρχάκος | 7 ελεγείες και σάτιρες για φωνή και πιάνο (Μικρή Άρκτος, 2017)

Για ποιαν Ιθάκη και ποιο τέρμα μού μιλάς
ό,τι ονειρεύτηκες ποτέ δεν το πουλάς
για ό,τι αγωνίστηκες θα τόβρεις στα χαλάσματα
καινούριος κόσμος θα ’ναι μόνο τα φαντάσματα

Πέτρες θα τρώμε και θα ζούμε σε σπηλιές
δεν θα υπάρχουνε πουλιά μήτε φωλιές
θα υπάρχει μόνο μοναξιά, τρομοκρατία
και μια Ιθάκη βουλιαγμένη πολιτεία

Θα ζεις με τέρατα, με ψάρια και ναυάγια
και μιας θρησκείας τούς ανθρώπους της για σφάγια
δεν θα υπάρχει μήτε φως ούτε σκοτάδι
αυτός ο κόσμος θα ’ναι ο ίδιος με τον Άδη

Ετοιμαζόταν από χρόνια το κακό
κανείς δεν είδε κάτι το σημαδιακό
όσοι μιλούσανε σωστά, τους κοροϊδεύανε
γίνανε στόχος των ληστών, τους σημαδεύανε

Κι εσύ μιλάς για μιαν Ιθάκη ουτοπία
κουφέτα γάμου τα γαλάζια της τοπία

Για την Ιθάκη έχει γράψει κι ο Καβάφης
εσύ τι θέλεις τους μπελάδες για να γράψεις
άσ’ τον αυτόν εκεί που ζει μαρμαρωμένος
για Επανάσταση μιλάς αν είσαι ξένος

Γιατί επανάσταση είν’ η Ιθάκη που ζητάς
για όσα χάρισες και πήρες και χρωστάς

Σταύρος Ξαρχάκος & Θοδωρής Γκόνης, Επί της Κατεχάκη

Επί της Κατεχάκη

Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Στίχοι: Θοδωρής Γκόνης
Πιάνο: Νεοκλής Νεοφυτίδης
Ερμηνεία: Σταύρος Ξαρχάκος & Ηρώ Σαΐα
Εικονογράφηση: Γιώργος Ρόρρης
Παραγωγή: Παρασκευάς Καρασούλος
Δίσκος: Σταύρος Ξαρχάκος | 7 ελεγείες και σάτιρες για φωνή και πιάνο (Μικρή Άρκτος, 2017)

Των αρχαγγέλων τα φτερά
του κόσμου το δεφτέρι
της Μεσογείων η συμφορά
μια μέρα μεσημέρι

Το ήθος μου, το φρόνημα
και το βαθύ μεράκι
κι αυτό τ’ αρχιτεκτόνημα
εκεί στην Κατεχάκη

Τι να σου πρωτοθυμηθώ
και τι να τραγουδήσω
όλα, καρδιά μου, γίνανε
για να σε συναντήσω

Οι εμμονές μου, οι σκιές
η αρρώστια, η Σωτηρία
οι ελεγείες, οι σάτιρες
η ομοιοκαταληξία

Αυτός ο υπόγειος σταθμός
ο κόμβος, το κουμπάκι
το δαχτυλίδι κι ο ουρανός
επί της Κατεχάκη

Τι να σου πρωτοθυμηθώ
και τι να τραγουδήσω
όλα, καρδιά μου, γίνανε
για να σε συναντήσω

Σταύρος Ξαρχάκος & Θοδωρής Γκόνης, Της νύχτας τα σεντόνια

Της νύχτας τα σεντόνια

Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Στίχοι: Θοδωρής Γκόνης
Πιάνο: Νεοκλής Νεοφυτίδης
Ερμηνεία: Σταύρος Ξαρχάκος
Εικονογράφηση: Γιώργος Ρόρρης
Παραγωγή: Παρασκευάς Καρασούλος
Δίσκος: Σταύρος Ξαρχάκος | 7 ελεγείες και σάτιρες για φωνή και πιάνο (Μικρή Άρκτος, 2017)

Βλέπω αυτές τις μόνιμες
γυναίκες στα μπαλκόνια
τινάζουν, βασανίζουνε
της νύχτας τα σεντόνια

Δέρνουν, χτυπούν στο σίδερο
τα άγρια σκοτάδια
τους κόμπους, τ’ αναφιλητά
τ’ αμαρτωλά σημάδια

Βλέπω αυτές τις μόνιμες
γυναίκες στα μπαλκόνια
μες στο κατακαλόκαιρο
να ’χουν στις πλάτες χιόνια

Δέρνουν, χτυπούν στο σίδερο
τα άγρια σκοτάδια
τους κόμπους, τ’ αναφιλητά
τ’ αμαρτωλά σημάδια

Βλέπω αυτές τις μόνιμες
γυναίκες στα μπαλκόνια
να στάζουν ήλιο το πρωί
ν’ αδειάζουν με τα χρόνια

Δέρνουν, χτυπούν στο σίδερο
τα άγρια σκοτάδια
τους κόμπους, τ’ αναφιλητά
τ’ αμαρτωλά σημάδια