Γιάννης Καρατζόγλου, Οι κοκόνες της πατρίδας

Σταύρος Ξαρχάκος & Νίκος Γκάτσος, Μπουρνοβαλιά
(τραγούδι: Σωτηρία Λεονάρδου / δίσκος: Ρεμπέτικο (1983)

Οι κοκόνες της πατρίδας

Γύρισα σκονισμένος από το χώμα της πατρίδας με το οπτικό νεύρο γεμάτο ατέλειωτες φυτείες με σύκα, καπνά και παπαρούνες και το σόι ανυπόμονα περίμενε να εμφανίσω τις έγχρωμες αποδείξεις του προσκυνήματος για να δουν πώς ήταν, χρόνια μετά τον χαλασμό, τα σπίτια που αφήσανε, τα μποστάνια, τα αμπέλια στα τσιφλίκια τους, οι μπαξέδες όπου πηγαίναν τσαϊράδα ως έφηβοι, οι μαχαλάδες όπου σεργιανούσανε παιδιά κι αργότερα κάνανε τσάρκες στο μεϊντάνι. Μαζεύτηκε όλο το σόι να δει «τσι φωτογραφίες» και να εξηγήσω λεπτομερώς τι απεικονίζει η καθεμιά. Ήπιαμε καφέ, ακούσαμε στο πικάπ την Μπουρνοβαλιά οπότε εξαντλήθηκε η υπομονή τους και φώναξαν, έλα γιαβρί μου, έλα τζιέρι μου, άιντε πασά μου να μας τα πεις, μας μπαΐλντισες, δεν νταγιαντάμε πα. Λοιπόν, άρχισα να εξηγώ, εδώ είναι το κονάκι του τάδε, πίσω απ’ τον ψηλό αυτό μαντρότοιχο το σπίτι του δείνα, αυτό το σοκάκι οδηγεί καρσί στη φάμπρικα που έμεινε όρθιο μόνο το φουγάρο της, εδώ η πλατεία του χωριού, αυτά τα χαλάσματα το παλιό ταμπάκικο. Κι έπειτα πλάκωσαν οι ερωτήσεις: παίζουν ακόμα αμάδες τα παιδιά; το καρακόλι είναι ακόμα κοντά στην εκκλησιά; φέρνουνε πάντα παιχνίδια στσι γιορτές; κι άλλες κι άλλες… Ήτανε όλες οι θειες παρούσες κι απ’ τα μάτια τους έτρεχε συνεχώς κόκκινη λάβα: η θεία Δωροθέα, η Αυρηλία, η Ευανθία, η Μυρσάνθη, η Μαριάνθη, η Μυρσίνη, η Θελξιόπη, επτά γυναίκες, επτά χήρες. Πού ήταν οι άντρες τους; Ο θείος Σωκράτης, ο θείος Λάζαρος, ο θείος Δημοσθένης, ο αδερφός του ο Περικλής κι οι άλλοι; Σε ποιων ηπείρων και ποιων ουρανών τα καλντερίμια ταξίδευε η ψυχή τους;
Εξαίφνης στα κάγκελα του μπαλκονιού άρχισαν να έρχονται ένα-ένα κάτι αγριοπερίστερα. Άλλα ολόλευκα, άλλα μαυριδερά, άλλα με γκρι φτερούγες. Ζυγιάστηκαν στα κάγκελα κι ήταν σαν να παρακολουθούσαν με ενδιαφέρον τη συγκέντρωση. Μας κοίταξαν με εμφανή περιέργεια αρκετή ώρα και ξαφνικά, σαν να τους δόθηκε σύνθημα αόρατο, πέταξαν και τα επτά όμορφα περιστέρια ψηλά στον ουρανό…

Από τη συλλογή Εγγραφές κλεισίματος (2017) του Γιάννη Καρατζόγλου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Γιάννης Καρατζόγλου

Σταύρος Ξαρχάκος & Νίκος Γκάτσος, Μπουρνοβαλιά

Μπουρνοβαλιά

Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Στίχοι: Νίκος Γκάτσος
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος, Χρήστος Κωνσταντίνου, Γιάννης Μπιθικώτσης, Θεόδωρος Πολυκανδριώτης, Στέλιος Βαμβακάρης
Ούτι: Σπύρος Ιωαννίδης
Βιολί: Στάθης Κουκουλάρης
Κιθάρα: Στέλιος Καρύδας
Σαντούρι: Αριστείδης Μόσχος
Ακορντεόν: Λάζαρος Κουλαξίζης
Κρουστά: Σπύρος Λιβιεράτος, Γιώργος Γευγελής
Πιάνο: Τάκης Χαρίτος
Τραγούδι: Σωτηρία Λεονάρδου & χορωδία
Έργο: Ρεμπέτικο (1983)
[Πηγή για τα ονόματα των μουσικών: Ταινιοθήκη της Ελλάδος]

Όπα όπα όπα όπα
σου το λέγω και σου το ’πα
το κορμάκι το φιδίσιο
μην το γέρνεις μπρος και πίσω
το κορμάκι το φιδίσιο
κράτα το και λίγο ίσιο

Χόρεψε, Μπουρνοβαλιά μου
να σου στείλω τα φιλιά μου
χόρεψε, αγαπούλα μου
παραμύθι πούλα μου
Χόρεψε, Μπουρνοβαλιά μου
να θυμάμαι τα παλιά μου
χόρεψε, χανούμισσα
μου ’μοιασες και σου ’μοιασα

Όπα όπα όπα όπα
κοιτα γύρω σου και σώπα
μάτια σε τρυπάνε χίλια
μέσα απ’ της καρδιάς τη γρίλια
μάτια σε τρυπάνε χίλια
με χαμόγελο και ζήλια

Χόρεψε, Μπουρνοβαλιά μου
να θυμάμαι τα παλιά μου
χόρεψε, χανούμισσα
μου ’μοιασες και σου ’μοιασα
Χόρεψε, Μπουρνοβαλιά μου
να σου στείλω τα φιλιά μου
χόρεψε, αγαπούλα μου
παραμύθι πούλα μου

Σταύρος Ξαρχάκος & Νίκος Γκάτσος, Καίγομαι καίγομαι

Καίγομαι καίγομαι

Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Στίχοι: Νίκος Γκάτσος
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος, Χρήστος Κωνσταντίνου, Γιάννης Μπιθικώτσης, Θεόδωρος Πολυκανδριώτης, Στέλιος Βαμβακάρης
Ούτι: Σπύρος Ιωαννίδης
Βιολί: Στάθης Κουκουλάρης
Κιθάρα: Στέλιος Καρύδας
Σαντούρι: Αριστείδης Μόσχος
Ακορντεόν: Λάζαρος Κουλαξίζης
Κρουστά: Σπύρος Λιβιεράτος, Γιώργος Γευγελής
Πιάνο: Τάκης Χαρίτος
Τραγούδι: Σωτηρία Λεονάρδου & χορωδία
Έργο: Ρεμπέτικο (1983)
[Πηγή για τα ονόματα των μουσικών: Ταινιοθήκη της Ελλάδος]

Όταν γεννιέται ο άνθρωπος
ένας καημός γεννιέται
κι όταν φουντώνει ο πόλεμος
το αίμα δεν μετριέται

Καίγομαι καίγομαι
ρίξε κι άλλο λάδι στη φωτιά
πνίγομαι πνίγομαι
πέτα με σε θάλασσα βαθιά

Ορκίστηκα στα μάτια σου
που τα ’χα σα βαγγέλιο
τη μαχαιριά που μου ’δωκες
να σου την κάμω γέλιο

Καίγομαι καίγομαι
ρίξε κι άλλο λάδι στη φωτιά
πνίγομαι πνίγομαι
πέτα με σε θάλασσα βαθιά

Μα συ βαθιά στην κόλαση
την αλυσίδα σπάσε
κι αν με τραβήξεις δίπλα σου
ευλογημένος να ’σαι

Καίγομαι καίγομαι
ρίξε κι άλλο λάδι στη φωτιά
πνίγομαι πνίγομαι
πέτα με σε θάλασσα βαθιά

Θέμης Λιβεριάδης, Διαπίστωση

Γιώργος Μίχας, Σαν ένα αγρίμι
(τραγούδι: Σωτηρία Λεονάρδου / δίσκος: Κλέφτες ονείρων (2005))

Διαπίστωση

Δεν κυνηγάς
Στέγνωσαν τα ρουθούνια σου
Κλαις που
Δεν μπορείς πια να δαγκώσεις
Ούτε ουρά έχεις
Πρέπει να δεχθώ
Πως έγινες άνθρωπος.

Από τη συλλογή Η κηδεία του Εγώ (2005) του Θέμη Λιβεριάδη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Θέμης Λιβεριάδης

Απόστολος Λυκεσάς, Της διαδρομής 1

Νικόλας Άσιμος, Οϊμέ
(με τη Σωτηρία Λεονάρδου και τον Νικόλα Άσιμο / δίσκος: Το φανάρι του Διογένη (1987))

Της διαδρομής 1

Θα ακουστούν κι άλλες ιστορίες. Πρωτόφαντες.
Με ακατανόητα παιχνίδια και προεόρτιο τρόμο.
Άφθαρτες οι λέξεις θα εφορμούν
θρυμματίζοντας την ηρεμία της κυψέλης
τον βάλτο της μελωμένης μας νηφαλιότητας.

Θα ’ρθουν, κι αυτό είναι μια υπόσχεση.
Απειλή.

Από τη συλλογή Τῷ αγνώστῳ (2001) του Απόστολου Λυκεσά

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Απόστολος Λυκεσάς

Μαρία Καραγιάννη, Η φροντίδα

Σταύρος Ξαρχάκος & Νίκος Γκάτσος: Καίγομαι, καίγομαι
(τραγούδι: Σωτηρία Λεονάρδου / δίσκος: Ρεμπέτικο (1983))

Η φροντίδα

[Ενότητα Μυστική δίοδος, Ι (1980-1986)]

Με βουλιμία
φροντίζω τη σάρκα. Ν’ αφανίσει
ο όγκος της
κάθε αναπόληση
της ιερής πυρκαγιάς
Αναπνέω με τους πόρους
κάτω απ’ το δέρμα. Κανείς
να μην ξέρει
τη δίοδο

πώς κατευθύνω τις καύσεις
πώς μεταμορφώνω το πρόσκαιρο
πρόσωπο
σε διαρκές προσωπείο

Από τη συλλογή Μυστική δίοδος (1989) της Μαρίας Καραγιάννη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μαρία Καραγιάννη

Μαρία Αρχιμανδρίτου, Law and order

Νικόλας Άσιμος, Εγώ με τις ιδέες μου
(τραγούδι: Σωτηρία Λεονάρδου & Νικόλας Άσιμος / δίσκος: Το φανάρι του Διογένη (1987))

Law and order

Τις νύχτες μου τα σύμφωνα ακονίζω
μην τρίξουνε στο δέσιμο
και τα φωνήεντα με λάδι αλείφω
ολόσωμα
έτσι σας φαίνονται αθόρυβες οι λέξεις μου
την ευταξία αυτού του ποιήματος τηρώντας.

Από τη συλλογή Ευεξία χρωμάτων (1998) της Μαρίας Αρχιμανδρίτου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μαρία Αρχιμανδρίτου

Θεοδώρα Ντάκου, Όλο ραγίσματα

Γιάννης Ζαχαρόπουλος & Σωτηρία Λεονάρδου, Άσπρα μαύρα σκαλοπάτια
(ερμηνεία: Σωτηρία Λεονάρδου / δίσκος: Δεν έχω χρόνο μάτια μου (1995))

Όλο ραγίσματα

Όπως όταν σκοτώνεις ένα ζώο
στο τέλος πνίγεται κι η οιμωγή
μες στην ανάσα που μαλάκωσε με αίματα,
δεν έχω πια καθόλου δύναμη να μιλήσω.

Είναι ακόμη και τα δάκρυα ψιθυριστά
κι αυτό το τσάκισμα που βαθαίνει μέχρι τον ύπνο μου
αθόρυβο σαν αναστεναγμός. Και μοναχά η φωνή σου
μπορεί ν’ ακούγεται όλο προφάσεις και ραγίσματα.

Μακραίνουν τα μαλλιά σου μες στον ουρανό
πάνω στο πρόσωπό σου κάτι σβήνει.

Από τη συλλογή Δευτέρα πρωί (1966) της Θεοδώρας Ντάκου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Θεοδώρα Ντάκου