Κατερίνα Καριζώνη, Locus fugit

Locus fugit

Τα σπίτια που εγκαταλείψαμε
δεν μας ξεχνούν
κάποτε τα βλέπεις στις φωτογραφίες
να καπνίζουν
ν’ ανοίγουν τα παράθυρα ανεπαίσθητα
σα να μας ειδοποιούν
πως κάποιος επιστρέφει ακόμη
και τα κατοικεί
κάποιος ανεβαίνει τη σκάλα
με βαριά καρδιά
ψάχνοντας για τίτλους μυστικούς
και έγγραφα ασήμαντα
σε γλώσσες που χαθήκαν.

Τα σπίτια που γκρεμίσαμε
δεν μας ξεχνούν
γυρίζουν σαν σκιές
πάνω απ’ τα ερείπια
τις νύχτες, που έχουμε όλοι ναρκωθεί
τυλίγουν κάποιον παλιό τους ένοικο
στους τοίχους τους
και χάνονται.

Στους δρόμους των φωτογραφιών
ο νυχτοφύλακας ξυπνάει τότε
κι ανάβει τρομαγμένος το φανάρι του.

Από τη συλλογή Πανσέληνος στην οδό Φράγκων (1990) της Κατερίνας Καριζώνη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Κατερίνα Καριζώνη

Κατερίνα Καριζώνη: Ωδή στους τρυφερούς ανθρώπους (2)

Ωδή στους τρυφερούς ανθρώπους

2.

Έτσι
κι αυτός ο άνθρωπος
είναι ένα τριαντάφυλλο με γυαλιά.

Αγκάθια διασχίζουν τα λόγια του
το πρόσωπό του φυλλορροεί
όταν φυσάει
κατά κει που στρέφεται ο εξάντας
και πετούν τα παλιά φύλλα των ημερολογίων
κατά κει που ταξιδεύει
το βλέμμα των πορτρέτων
και της γυναίκας που δεν αγαπήθηκε.

Πρέπει να σταματήσει
αυτή η ποίηση, φώναζε ένα απόγευμα
να επουλωθούν οι πληγές
να κλείσουν οι παλιοί ερειπιώνες.

Αυτός ο άνθρωπος
είναι ένα τριαντάφυλλο
γι’ αυτό με πληγώνει.

Τις νύχτες αφήνει τα κλαδιά του
έξω απ’ τα όνειρα
τα αγκάθια του στη λέξη εγώ
τα πέταλα στις πληγές της ημέρας
το πρωί τα φοράει
και χάνεται.

Από τη συλλογή Πανσέληνος στην οδό Φράγκων (1990) της Κατερίνας Καριζώνη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Κατερίνα Καριζώνη

Κατερίνα Καριζώνη: Ωδή στους τρυφερούς ανθρώπους (1)

Ωδή στους τρυφερούς ανθρώπους

1.

Κάποτε
το αχνό φως απ’ τα φτερά ενός κύκνου
φέγγει στο σκοτάδι
δείχνει τον δρόμο των τρυφερών ανθρώπων
τους βλέπω να περνούν
από μια πύλη στενή
με βήμα πιο ελαφρύ απ’ το δικό μας
με ρούχα γεμάτα ημερωμένους ανέμους
κι αιώνες μυθικούς
κρατούν στα χέρια τους
την άκρη των πραγμάτων
κι ένα αηδόνι κατοικεί
μες στους σκοπούς τους
στα πόδια τους άγρια σαρκοβόρα
παίζουνε με νήπια.

Οι τρυφεροί άνθρωποι
περνούν ανάμεσά μας
δεν τους ξεχωρίζεις
κρατούν εφημερίδες, συναλλάσσονται
μιλούν μαζί μας για πράγματα ασήμαντα
μα όταν καμιά φορά πληγώνονται
σωπαίνουν
κι ύστερα ξαφνικά μεταμορφώνονται
σε τριαντάφυλλα στην πόρτα μας.

Από τη συλλογή Πανσέληνος στην οδό Φράγκων (1990) της Κατερίνας Καριζώνη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Κατερίνα Καριζώνη

Κατερίνα Καριζώνη, Το μάρμαρο του φιδιού

Το μάρμαρο του φιδιού

Την ώρα που η υπηρέτριά μας η Μοργκάνα
σκουπίζει στο κρυφό μέρος του σπιτιού
κι οι καλεσμένοι μας κοιμούνται
σε βαθύ κι ανεξιχνίαστο ύπνο
και τα άλογά τους έχουν μαρμαρώσει
ταϊσμένα στην αυλή
κάποιος ανάβει ένα σπίρτο
και τότε φαίνεται η μυστική πλευρά
σε όλα αυτά.

Πίσω απ’ τα σπίτια φαίνονται
τα σπίτια που γκρεμίστηκαν
πίσω απ’ τα πρόσωπα
τα άλλα πρόσωπα που χαθήκαν
πίσω απ’ όσα μας χωρίζουν
ένα νωχελικό τουρκάκι
παίζει πότε πότε με τα κότσια του.

Yilian Mermer*
φώναζε αλαφιασμένη η Μοργκάνα
ποιος πείραξε το μάρμαρο του φιδιού;

* Ονομασία πλατείας στην Πάνω Πόλη που δεν υπάρχει πια. Σημαίνει το Μάρμαρο του Φιδιού.

Από τη συλλογή Πανσέληνος στην οδό Φράγκων (1990) της Κατερίνας Καριζώνη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Κατερίνα Καριζώνη

Κατερίνα Καριζώνη: Της Βίβλου (7. Μανιφέστο)

Της Βίβλου

7. Μανιφέστο

Οι παραγωγικές σχέσεις
οι παραγωγικές δυνάμεις
οι τρόποι παραγωγής
οι τρόποι ν’ αλλάζεις συμπεράσματα
να συσκοτίζεις τις αιτίες
γιατί λόγου χάρη ένας ήσυχος περίπατος
κοντά στη θάλασσα
πρέπει να γίνει ο τελικός στόχος
κάθε ανατροπής
κι η αγάπη να υποκαταστήσει
κάθε άλλη αιτία.

Α, όλα τα τριαντάφυλλα της σκέψης μας
κάποτε θα ανθίσουν
μέσα σε κήπους μυστικούς αυτής της πόλης
θα δείξουν τον δρόμο των μαρτύρων της
στα αρχαία εργοτάξια
και στις βιοτεχνίες της δυτικής πλευράς
έστω κι έτσι
ν’ ακούσω για τελευταία φορά
να μου διηγείσαι
την ιστορία εκείνου του σπορέα
που σκόρπισε τους σπόρους του
στις πέτρες ένα απόβραδο
και χάθηκε.

Από τη συλλογή Πανσέληνος στην οδό Φράγκων (1990) της Κατερίνας Καριζώνη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Κατερίνα Καριζώνη

Κατερίνα Καριζώνη: Της Βίβλου (6. Το μυστικό του Λαζάρου)

Της Βίβλου

6. Το μυστικό του Λαζάρου

Οι βροχές είναι τα δάκρυα των αγγέλων,
μας έλεγε ο Λάζαρος
σκύβοντας σκεφτικός στον νιπτήρα
για να ξεπλυθεί.

Στρώματα λιωμένων αισθημάτων
συνθέτουν το χώμα
αόρατα δίχτυα από ελπίδες
ταξιδεύουν στον ουρανό.

Κι αλήθεια
ποτέ του δεν μας μίλησε ο Λάζαρος
για όσα είδε κι άκουσε
στον Κάτω Κόσμο.

Μόνο καμιά φορά τα βράδια
ανάβοντας εκείνο το κιτρινισμένο φως
στο πορτατίφ
ξερίζωνε ένα μαύρο λουλούδι
από το στήθος του
και το ακουμπούσε στο τραπέζι.

Από τη συλλογή Πανσέληνος στην οδό Φράγκων (1990) της Κατερίνας Καριζώνη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Κατερίνα Καριζώνη

Κατερίνα Καριζώνη: Της Βίβλου (5. Το πάρτι του Λαζάρου)

Της Βίβλου

5. Το πάρτι του Λαζάρου

Το ίδιο βράδυ
που αναστήθηκε ο Λάζαρος
έφτασαν μεταξύ των άλλων
και οι πιστωτές του
την ώρα που γιορταστικά εδέσματα
και διαλεχτά κρασιά
σερβίρονταν από ωραίες δούλες.

Τότε μίλησε ο νεότερος
πρέπει να πουληθεί το σπίτι, είπε,
να πάρει ο καθένας το μερίδιό του
κι ένας άλλος με βυσσινή χιτώνα
μίλησε για τους τόκους
και την ακρίβεια του λαδιού
και του αγοραίου έρωτα
κι άλλοι φώναζαν και χειρονομούσανε
ώσπου σηκώθηκε αέρας
και σκορπίσανε.

Μόνο ο Λάζαρος
έπλενε τα χέρια του αμίλητος
μια γριά δούλα τα κόκαλα των λέξεων
σκούπιζε απ’ τα πιάτα.

Από τη συλλογή Πανσέληνος στην οδό Φράγκων (1990) της Κατερίνας Καριζώνη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Κατερίνα Καριζώνη

Κατερίνα Καριζώνη: Της Βίβλου (4. Η επιστροφή του ασώτου)

Της Βίβλου

4. Η επιστροφή του ασώτου

Όμως ο άσωτος δεν γύρισε ποτέ
και μείναν τα γιορταστικά τραπέζια
και οι θρίαμβοι
για την επιστροφή
την μεγαλοθυμία
την επαναφορά
στην αιώνια τάξη πραγμάτων.

Ένας αόρατος γελωτοποιός
τους σκοτεινούς καθρέφτες του ετοίμαζε
πίσω απ’ τον χρόνο.

Όμως ο άσωτος δεν γύρισε ποτέ
και πάγωσαν τα ακριβά εδέσματα
και τα κρασιά τα σπάνια χαλάσαν
κι οι καλεσμένοι αποκοιμήθηκαν
σε αιώνες σιωπής
και τα άλογά τους γέρασαν
κάτω απ’ τους ίσκιους
ένα πυκνό δάσος σκέπασε
τις σαπισμένες φωνές.

Αγριότοπος, είπε ο ανοιξιάτικος κυνηγός
κοιτάζοντας ένα σκελετωμένο ζώο
στις παγίδες.

Από τη συλλογή Πανσέληνος στην οδό Φράγκων (1990) της Κατερίνας Καριζώνη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Κατερίνα Καριζώνη

Κατερίνα Καριζώνη: Της Βίβλου (3. Αποκαθήλωση)

Της Βίβλου

3. Αποκαθήλωση

Και ξαφνικά
ένα σεντόνι αραχνοΰφαντο
σ’ έφερε ως εδώ
φυσούσε το αεράκι μέσα απ’ τους αιώνες
από κάποια παλιά αποκαθήλωση
που δεν ολοκληρώθηκε
άγγελοι παγεροί
κρατούσαν τις άκρες του σεντονιού
κι άλλοι με μαύρα γιλέκα
σαλπίζανε στο πλάι τους
οι σκιές τους αναμμένες μηχανές
κι ο ουρανός ένα αρχαίο μηχανουργείο.

Ύστερα ήρθανε κι οι άλλοι καλεσμένοι
γυναίκες σκοτεινές και απροσδιόριστες
κρατώντας στα χέρια τους το χάος
με μορφή μικρών παιδιών
κι ένα έρημο ξενοδοχείο
στο βάθος των ματιών τους.

Και τότε λύγισες
και μου είπες τρομαγμένος
πως ήμασταν ζωγραφισμένοι
και ακίνητοι
και πως υπέφερες από την υγρασία του γκρι
και τη μελαγχολία του ζωγράφου.

Από τη συλλογή Πανσέληνος στην οδό Φράγκων (1990) της Κατερίνας Καριζώνη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Κατερίνα Καριζώνη

Κατερίνα Καριζώνη: Της Βίβλου (2. Κατακλυσμοί)

Της Βίβλου

2. Κατακλυσμοί

Και τότε μίλησε η γέρικη μουριά
που ήταν, παλιά, γυναίκα
κι ο αέρας σηκώθηκε ζεστός
χτυπούσε παραθυρόφυλλα
ξεκάρφωνε τον ουρανό.

Κάποτε έστειλε ο Θεός πλημμύρες,
είπε η μουριά
κι οι άνθρωποι πνιγήκανε
κι αυτός ο ένας ήτανε
ένα μικρό αηδόνι.

Θυμήθηκα, μικρή, που με πήγαιναν
στη θάλασσα
είχα δει για πρώτη φορά πνιγμένο,
για μια στιγμή έλαμψε το στήθος του
ένα βέλος χρυσό
και μετά όλα σταματήσαν.

Από τη συλλογή Πανσέληνος στην οδό Φράγκων (1990) της Κατερίνας Καριζώνη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Κατερίνα Καριζώνη

Κατερίνα Καριζώνη: Της Βίβλου (1. Εκτροπή)

Της Βίβλου

1. Εκτροπή

Σαν έφαγε
από το απαγορευμένο μήλο
ο πιο μικρός και ανυπότακτος άγγελος
βάρυνε το σώμα του
κι άρχισε να κατρακυλάει στον ουρανό.

Ήρθανε τότε άλλοι άγγελοι
χειρούργοι, με μάσκες μυστηρίου
χρυσά ψαλίδια και νυστέρια πύρινα
άσπρα και μαύρα σύννεφα βαμβάκια
κλωστές από ακτίνες φεγγαριού
τον άνοιξαν, του έραψαν
ένα σμήνος αλλόκοτα πουλιά μες στο κεφάλι
ένα ρολόι κάτω από το στήθος του
ένα μικρό δικαστήριο
στο κορμί
και τα φτερά του τα ’λιωσαν
σ’ ένα σιδηρουργείο.

Σαράντα μέρες
αιμορραγούσε ο ουρανός
βογκούσε μια γυναίκα ετοιμόγεννη
στον ύπνο του σα να τον γεννούσε
εγκλήματα έσταζαν στα χέρια μας αρχαία
και φυλακές φεγγίζαν μες στα λόγια μας
κι ύστερα έτσι απορημένο και αιμόφυρτο
να κατοικήσει τον έστειλαν
πάνω στη γη.

Από τη συλλογή Πανσέληνος στην οδό Φράγκων (1990) της Κατερίνας Καριζώνη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Κατερίνα Καριζώνη

Κατερίνα Καριζώνη: Πρόλογος (συλλογή «Πανσέληνος στην οδό Φράγκων»)

Πρόλογος

Τι γυρεύω εγώ
σ’ αυτή τη μισή πόλη;
Εδώ τα ρούχα δε στεγνώνουν ποτέ
κι ο ύπνος δεν είναι ύπνος
αλλά ένα μαύρο κορίτσι
που όλοι παρατούν το πρωί.
Δεν υπάρχουν σταθερές μεταβλητές
παρά μόνο μικρά σουβενίρ
απ’ τον τόπο του εγκλήματος.
Το αποφάσισα
τώρα που η σύναξη των μοναχικών ανθρώπων
τελείωσε
θα φύγω απ’ αυτή την μισή πόλη
το φουστάνι μου είναι πολύ λεπτό
γι’ αυτή την εποχή.

Από τη συλλογή Πανσέληνος στην οδό Φράγκων (1990) της Κατερίνας Καριζώνη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Κατερίνα Καριζώνη

Κατερίνα Καριζώνη: Τρεις ιστορίες για τα κτήρια (2. Οι ψυχές των κτηρίων)

Τρεις ιστορίες για τα κτήρια

2. Οι ψυχές των κτηρίων

Οι ψυχές των κτηρίων κατοικούν
μέσα σε ολοσκότεινα υπόγεια
πριγκίπισσες της πόλης σιωπηλές
πρόσωπα ρουφηγμένα απ’ την πανώλη
φορούν μαύρες δαντέλες μουχλιασμένες
κι εγκαύματα από την πυρκαγιά του ’17.

Καμιά φορά τις βλέπω
να πετούν πάνω απ’ τη θάλασσα
σα σμήνη από νεράιδες γερασμένες
να στήνουν κάτω απ’ το φεγγάρι
έναν παράξενο χορό
και να ματώνουν
τα πέπλα να σκαλώνουν στα ματόκλαδα
τα νύχια τους να σκίζουν τον πέτρινο φλοιό της πόλης
να ελευθερώνουν τα πρόσωπα των φωτογραφιών
να αποκαλύπτουν τις χαμένες εκδοχές μας.

Οι φύλακες των αισθημάτων
ολονυχτίς τις κυνηγούν με τις απόχες τους.

Τα πρωινά στις σκάλες των πολυκατοικιών
σκυφτές μας διαπερνούν και μας παγώνουν.

Από τη συλλογή Πανσέληνος στην οδό Φράγκων (1990) της Κατερίνας Καριζώνη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Κατερίνα Καριζώνη

Κατερίνα Καριζώνη: Τρεις ιστορίες για τα κτήρια (1. Η απειλή των κτηρίων)

Τρεις ιστορίες για τα κτήρια

1. Η απειλή των κτηρίων

Τα κτήρια είναι οι πέτρινες ενδυμασίες
της πόλης
κρέμονται με αέρινες κλωστές
από τον ουρανό
κι έχουν την ηλικία των ανθρώπων.

Συχνά τα βλέπω να περιστρέφονται τις νύχτες
γύρω απ’ το κεντρικό ρολόι του Σταθμού
σταματημένο στον τελευταίο χωρισμό μας
κι άλλοτε να προσέρχονται αθόρυβα
στις ξαφνικές κηδείες των ενοίκων τους.

Τα κτήρια μας αφαιρούν σιγά σιγά την κίνηση
ανύποπτους μας καθηλώνουν σε δωμάτια
στολισμένα με νεκρές σημασίες
και άνθη χάρτινα
σαν ενυδρεία γεμάτα ανθρώπινα μέλη
κι ύστερα μια νύχτα μας εγκαταλείπουν
και σωριάζονται με θόρυβο στα όνειρα.

Το πρωί
απειλητικά κι ερειπωμένα
ανατέλλουν πάνω από την πόλη.

Από τη συλλογή Πανσέληνος στην οδό Φράγκων (1990) της Κατερίνας Καριζώνη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Κατερίνα Καριζώνη

Κατερίνα Καριζώνη, Το τέλος των βιβλίων

Το τέλος των βιβλίων

Κι έτσι
σιγά-σιγά θ’ αδειάσουν τα βιβλία
κλειστά, αμετακίνητα μέσα στη σκόνη τους
οι ιστορίες θα σβήσουνε αθόρυβα
κάτω απ’ τα εξώφυλλα
δίχως ποτέ κανείς να τις αντιληφθεί
όγκοι λιωμένου χαρτιού
θα σκεπάσουν τους καλούς
και τους κακούς σου ήρωες
όγκοι χαρτιού, να τους σκαλίζεις
τις κρύες βραδιές
όπως σκαλίζεις τη στάχτη
για να βρεις κάποια σπίθα
μια μικρή έστω σπίθα
να ζεστάνεις τα παγωμένα σου δάχτυλα.

Γιατί όσα μάθαμε
θα κυλήσουν μια νύχτα απ’ τα μάτια μας
και θα χαθούν στο σκοτάδι.

Αγαπητοί μου
δεν ωφελούν αυτά τα συμπεράσματα
τα ποιήματα
και τα ξεθωριασμένα υλικά.

Από τη συλλογή Πανσέληνος στην οδό Φράγκων (1990) της Κατερίνας Καριζώνη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Κατερίνα Καριζώνη

Κατερίνα Καριζώνη, Τα πρόσωπα των φωτογραφιών

Τα πρόσωπα των φωτογραφιών

Τα πρόσωπα των φωτογραφιών
σε ποιον μιλούν
αφού εμείς δεν τα ακούμε.

Συχνά διακρίνω μια σύσπαση ανεπαίσθητη
στα χείλη τους
σαν κάποτε να προσπαθήσαν να εκφρασθούν
σε γλώσσες άγνωστες
με λέξεις μουχλιασμένες που τους πνίγουν
και μόνο σ’ έρημες ακτές ακούγονται.

Αυτά τα πρόσωπα αδυνατούν να ξεφύγουν
απ’ τα μαρτύρια της ακινησίας
αφού άγνωστοι τις νύχτες τα καρφώνουν
αθόρυβα στο εσωτερικό των φωτογραφιών.

Από τη συλλογή Πανσέληνος στην οδό Φράγκων (1990) της Κατερίνας Καριζώνη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Κατερίνα Καριζώνη

Κατερίνα Καριζώνη, Τα παγωμένα κορίτσια

Τα παγωμένα κορίτσια

Τα παγωμένα κορίτσια των τριανταπέντε χρόνων
μοιάζουν διωγμένα από μια νύχτα-μητριά
με τρυφερές μαχαιριές στην έρημη αγκαλιά τους.

Τα βλέπω κάποτε σκυμμένα
σε χειμώνες μυστικούς
να οδηγούν κοπάδια ημερωμένους λύκους
παράξενες αρραβωνιαστικές του παγετώνα
τα δάκρυά τους γίνονται διαμάντια στους δρόμους
οι ανάσες τους
μικρές φωτιές των κυνηγών στις καταιγίδες.

Τα παγωμένα κορίτσια των τριανταπέντε χρόνων
ανθίζουν βιαστικά μες στους γκρεμούς
των πρωινών τους γέλιων και πληγώνουν
με τα σκισμένα νυφικά τους και τα πέπλα.

Από τη συλλογή Πανσέληνος στην οδό Φράγκων (1990) της Κατερίνας Καριζώνη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Κατερίνα Καριζώνη