Γιάννης Ρίτσος, Ακίνητη ταλάντευση

Ακίνητη ταλάντευση

Όπως έκανε να σηκωθεί βιαστικά ν’ ανοίξει την πόρτα,
έριξε το πανέρι με τις κουβαρίστρες του ραψίματος –
σκόρπισαν κάτω απ’ το τραπέζι, κάτω απ’ τις καρέκλες,
σε απίθανες γωνιές – μια κόκκινη προς το πορτοκαλένιο
μες στο γυαλί της λάμπας∙ μια μενεξεδένια
στο βάθος του καθρέφτη∙ εκείνη εκεί η χρυσή –
ποτέ δεν είχε μια χρυσή κουβαρίστρα – πού βρέθηκε;
Δοκίμασε να γονατίσει, να τις μαζέψει μια-μια, να συγυρίσει
πριν ανοίξει την πόρτα. Δεν πρόφταινε. Χτυπούσαν πάλι.
Έμεινε ασάλευτη, ανήμπορη, με τα χέρια ριγμένα στο πλάι.
Όταν θυμήθηκε ν’ ανοίξει την πόρτα, δεν ήταν κανείς.

Έτσι, λοιπόν, και με την ποίηση; Έτσι ακριβώς και με την ποίηση;

Από τη συλλογή Χειρονομίες (1970) του Γιάννη Ρίτσου

Advertisements

Γιάννης Καρατζόγλου, Επίλογος στο καλοκαίρι


Claude Monet: Meules, fin de l’été, effet du matin (1890, Musée d’Orsay, Paris)
Πηγή: www.intermonet.com

Επίλογος στο καλοκαίρι

Φυσάει βαρδάρης γέρνει τη φωνή σου
θρυμματισμένη μνήμη στην πόλη που αγαπήσαμε
κουβέντες καθημερινές χαμόγελα αφές
από τετραγωνικά εκατοστά του δέρματός σου
φυσάει αέρας και σκορπίζει τη ματιά σου
μέσα στη μνήμη –ό,τι σου ’δωσα και πήρα– μόνο
η καταχώρηση στο ημερολόγιο νωπή σχεδόν γραφή
κι αυτή θ’ αρχίσει λίγο-λίγο να ξεθωριάζει

Από τη συλλογή Ένα καλοκαίρι (1970) του Γιάννη Καρατζόγλου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Γιάννης Καρατζόγλου

Γιάννης Καρατζόγλου, Οι θεοί πεθαίνουν

Οι θεοί πεθαίνουν

Από νύχτα σε νύχτα πεθαίνουν οι θεοί·

αισθάνεσαι ένα άρωμα στους δρόμους, μια γεύση
έρωτα στις καθημερινές συναναστροφές,
όλα μιλάνε μια έρημη γλώσσα – είναι τ’ αγόρια
που προγυμνάζονται στο καλοκαίρι, και τα κορίτσια
που απλώνουν σαν κληματαριές
και ζούνε τόσο λίγο στην καρδιά μας
κι από νύχτα σε νύχτα πεθαίνουν σαν θεοί.

Από τη συλλογή Ένα καλοκαίρι (1970) του Γιάννη Καρατζόγλου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Γιάννης Καρατζόγλου

Γιάννης Καρατζόγλου, Συμβόλαιο

Συμβόλαιο

Θα περάσουνε μήνες και χρόνια στη μνήμη
ροζακιά καλοκαίρια στις πεδιάδες
βραχνοί σιωπηλοί χειμώνες
κι εγώ θα γυρίζω στην δική σου φωνή.

Θ’ αναβοσβήσουν ήλιοι στη ζωή μου
αιμορραγία σε λέξεις και αισθήματα
σωματικό απεγνωσμένο πήγαινε-έλα
μα εγώ θα γυρίζω στα δικά σου χείλη.

Θα ξυπνήσω μια νύχτα μες στον πυρετό
για να θερίσω ό,τι χρόνια έχω σπείρει
και δεν θα βρω παρά τα βήματά σου
να με γυρίζουν στην δικιά μας αγάπη.

Από τη συλλογή Ένα καλοκαίρι (1970) του Γιάννη Καρατζόγλου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Γιάννης Καρατζόγλου

Γιάννης Καρατζόγλου, Έλλη

Έλλη

Ύστερα έπεσε στη χούφτα μιας θάλασσας
που οι γενιές την είπανε Ελλήσποντο∙
από τότε δίνω το όνομά της στη δίψα
τον έρωτα υπογράφω με τ’ όνομά της
και τη μετά σιωπή, που μας μαραίνει.

Χέρι με χέρι γράφουν οι παράνομοι στους τοίχους
Έλλη, Ελλήσποντος, Ελλάς, Ελευθερία.

Από τη συλλογή Ένα καλοκαίρι (1970) του Γιάννη Καρατζόγλου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Γιάννης Καρατζόγλου

Θεόκλητος Καριπίδης, Υποδομή

Υποδομή

Της γενιάς μας η υποδομή
Είναι τα παιδιά που χάθηκαν
Πέρα απ’ τις πεδιάδες
Με τον ήλιο στους φράχτες μας
Κι ο θάνατος ήτανε αδελφός
Τούτη η υποδομή κράτησε χρόνια
Πέρασε καιρός
Δούλεψαν μαστόροι
Παραγιοί
Σμίλη τη σμίλη πέτρα πελεκητή
Ακρόλιθοι ασήκωτοι
Αιώνες
Πέρασαν λιμοί
Αγέρηδες
Βοριάδες
Βδομάδες να ανασάνει ο χαλασμός
Αναπαμό δε γεύτηκεν ο τόπος
Ξανά στο κάρβουνο στ’ αμόνι και στο νερό
Να δέσει τ’ ατσάλι να το ρίξουνε στο διάζωμα
Μα ο χαλασμός κατάρα του τόπου
Γεμάτος μελτέμια
Μήτε καράβια να κινηθούνε μήτε άνθρωποι.

Από τη συλλογή Επιστροφή (1970) του Θεόκλητου Καριπίδη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Θεόκλητος Καριπίδης

Γιώργης Μανουσάκης, Τα πνεύματα του βυθού

Τα πνεύματα του βυθού

Στον προθάλαμο του ύπνου
σα διώξουνε το φως
τα πρόθυμα ματόφυλλα
λικνισμένα από τους απαλούς κυματισμούς του σκοταδιού
αρχίζουν ν’ αναδεύουνται
τα πνεύματα του βυθού.

Ήχοι γνώριμων φωνών
σπασμένοι σπόνδυλοι από φράσεις
που θα θέλαμε να ξεχάσομε
βλέμματα επιτιμητικά
χαμόγελα γριφώδη.

Στον προθάλαμο του ύπνου
το ζεστό σκοτάδι επωάζει
τους σκορπιούς των σφαλμάτων μας
τους μονήρεις ερωδιούς των ονείρων μας
τους φυγάδες ναυτίλους πόθους μας.

Πλήθη βαθύβιων ίσκιων
τρυπώνουν στον ύπνο
ανοίγοντας μυστικές γαλαρίες
και λεηλατούν τη λυσίπονη νάρκη μας.
Το πρωί ξαναγυρίζουν στις κρύπτες τους
καραδοκώντας το καινούριο σκοτάδι
ενώ εμείς αναδυόμαστε στο φως
διάτρητοι από τα πνεύματα του βυθού.

Από τη συλλογή Το σώμα της σιωπής (1970) του Γιώργη Μανουσάκη

Πηγή: ανθολογία Η δεύτερη μεταπολεμική ποιητική γενιά (1950-1970) του Ανέστη Ευαγγέλου (εκδ. Παρατηρητής, 1994)

Αλέξης Ζακυθηνός, Πλοηγός

Πλοηγός

Με τον αφρό των πλοίων, που σάλπαραν χωρίς εμένα,
γράφεται σιγά σιγά το μακρινό ταξίδι μου. Οι πολλοί
νομίζουν πως γεννήθηκα πλοηγός, όμως κανείς αλήθεια
δε γεννιέται, μόνο γίνεται. Γεννήθηκα θαλασσοπόρος,
μα η κακή στιγμή μ’ έφερε εδώ, πάνω σε ξένες γέφυρες,
των άλλων τα ταξίδια να ετοιμάζω και να παραστέκομαι
σε ξένους γυρισμούς, γεμάτους μυρωδιά του ωκεανού.

Από τη συλλογή Η θέα των συνανθρώπων (1970) του Αλέξη Ζακυθηνού

Πηγή: ανθολογία Η δεύτερη μεταπολεμική ποιητική γενιά (1950-1970) του Ανέστη Ευαγγέλου (εκδ. Παρατηρητής, 1994)

Δημήτρης Ποταμίτης, Ο Άλλος Δημήτριος

Νίκος Τάτσης & Κώστας Παπαγεωργίου, Παπαρούνα
(τραγούδι: Ελένη Βιτάλη / δίσκος: Άιντε και φύγαμε (1979))

Ο Άλλος Δημήτριος

Με τη ζωή στο πέλμα της νύχτας, πέντε χρονών παιδί, άκουγα τη μητέρα να λέει πως τα πουλιά είναι λευκά, μόνο λευκά. Έμαθα τότε ν’ αψηφώ τα χρώματα, ώσπου μια κόκκινη παπαρούνα μου έδειξε το μέρος όπου τα πράγματα κηλιδώνονται.

Άρχισα να γίνομαι άντρας, όμως στα χέρια μου γλιστρούσε η αμφιβολία, αν πρέπει να ονειρεύομαι φτερωτά ψάρια και φλεγόμενες θάλασσες. Τέλος, κυνήγησα τη χίμαιρα, ως τη σπηλιά που πέρσι πνίγηκε ακόμα ένας άντρας.

Τώρα είμαι ο Άλλος Δημήτριος, εντεταλμένος κατά της φορμάικας και των πολιορκητικών μηχανών. Όμως τα χέρια μου δεν υποφέρουν πια άλλους νεκρούς ελέφαντες. Ακόμα κι ένα σύννεφο να περάσει, με πληγώνει.

Από τη συλλογή Ο Άλλος Δημήτριος (1970) του Δημήτρη Ποταμίτη

Πηγή: συγκεντρωτική έκδοση Δημήτρης Ποταμίτης, Ποιήματα 1964-2003 (εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα, 2007)

Θεόκλητος Καριπίδης, Χρονικό

Χρονικό

Στην πολιτεία μας απλώθηκε η σιωπή
Όπως στα οστά ενός αλόγου
Που το εγκατέλειψαν οι γυπαετοί
Στο άνερο ρέμα με τα φίδια
Και κάθε παράθυρο κλειστό
Με δύο ξιφολόγχες χιαστί
Μέσα παγωνιά
Κι έξω κατεδαφίζουν τον ουρανό

Και ήμασταν έφηβοι κι ωραίοι
Και τα σγουρά μας τα μαλλιά
Μας σκέπαζαν το μέτωπο.

Από τη συλλογή Επιστροφή (1970) του Θεόκλητου Καριπίδη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Θεόκλητος Καριπίδης

Βασίλης Καραβίτης, Προορισμός

Προορισμός

Καθένας πρέπει να ’χει
Την σκλαβιά του να μάχεται,
Έν’ άστοργο καιρό να ροκανίζει
Τα κόκαλά του
Και μιαν αγάπη ακούραστη
Να λαδώνει τις κλειδώσεις του.

Και μη ρωτάτε πιο πολλά.
Μην περιμένετε τίποτ’ άλλο.

Από την ποιητική συλλογή Υλικό μονώσεως (1970) του Βασίλη Καραβίτη

Θεόκλητος Καριπίδης, Αμφίβολη πορεία

Αμφίβολη πορεία

Έκλεισα τον κύκλο των αναζητήσεων
Τώρα μπορώ να σας μιλήσω
Η χρυσαφένια θάλασσα
Με μια βάρκα και δυο κουπιά
Παραμένει πρόκληση
Η αρχή ένας δρόμος άγνωστος
Η επιστροφή οδυνηρή
Με πληγωμένη χείλη γεύτηκα την αλμύρα
Η αλήθεια δεν προφταίνει τη σιωπή
Κι η σιωπή πλασματική
Κάθε ενέργεια μια αμφίβολη πορεία
Εκτός από την πορεία των απλών ανθρώπων.

Από τη συλλογή Επιστροφή (1970) του Θεόκλητου Καριπίδη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Θεόκλητος Καριπίδης

Μανόλης Αναγνωστάκης, Αισθηματικό διήγημα

Διαβάζει ο ποιητής.

Αισθηματικό διήγημα

Στον Κώστα Κουλουφάκο

Ο πατέρας του του ’λεγε: «Βρε δε θα φτιάξεις εσύ το ρωμέικο…»
Προς στιγμήν πίστεψε κι αυτός, σχεδόν παιδί, πως θα το φτιάξει
(Τριάντα χρόνια τώρα, παλιά χρόνια, ποιος τα θυμάται…)
Αλλά το πρακτικό παράδειγμα το ’δωσε ο μεγάλος αδερφός
Επίδοξος σωτήρας κι αυτός κάποτε, πολύ νωρίς ανανήψας
Ή μάλλον προώρως λογικευθείς, υπουργικός κατόπιν ιδιαίτερος
Σε παραγωγικό υπουργείο με ευρύ κύκλο ιδιωτικών εργασιών.
Κι αυτός, πιστός υιός και αδερφός σκέφτηκε, ξανασκέφτηκε,
Είδε τα λάθη, διέγνωσε προδοσίες, ζύγισε τα υπέρ και τα κατά
Μίλησε τέλος για εγκλήματα και για ξένους δακτύλους
–Είχαν αρχίσει άλλωστε λίγο-πολύ τα πράγματα να σφίγγουν–
Πάντα ξυπνό μυαλό δεν ήθελε πολύ να διαλέξει.
Όχι βέβαια πως ο Μάκης θα ’σωζε τότε το ρωμέικο
Εδώ δεν το ’σωσε ο … ή ο … μη λέμε τώρα ονόματα,
Αλλά, βρε αδελφέ, πώς να το κάνουμε, κάποτε ήπιαμε μαζί κρασί,
Χωθήκαμε στη οδό Αρριανού κυνηγημένοι από τους πεταλάδες,
Φιλήσαμε τα ίδια κορίτσια, αλλάξαμε σύνθημα και παρασύνθημα
(Πολύ ρομάντζο όλα αυτά, συναισθηματικά, λες δεν το ξέρω,
Κι η ζωή θέλει σκληρότητα –μένα μου λες– και «ρεαλισμό» κυρίως)

Και τώρα

Εσύ πάλι από μέσα κι ο Μάκης πάλι απ’ όξω
(Έτσι χοντρά-χοντρά) παράγων πια τρανός της καταστάσεως
–όπως, εδώ που τα λέμε, της κάθε μέχρι τώρα καταστάσεως–
Να γίνεις, λέει, Έλλην, να βάλεις μυαλό, να γίνεις χρήσιμος
Κι εσύ μια φορά στην κοινωνία, να δουλέψεις γι’ αυτή τη δόλια την πατρίδα
Και να σου δίνει συμβουλές εν ονόματι της παλιάς παλιάς φιλίας και του «… για θυμήσου».

(Επιμένω να διηγούμαι και μάλιστα πολύ ωμά, πράγματα που τα ξέρετε όλοι
Που τα ’πα και τα ξανάπαν κι άλλοι πιο πριν πολύ καλύτερα από μένα
Πράγματα ανιαρά, που δεν κινούν πια διόλου το ενδιαφέρον σας
Όπως η δολοφονία της Σάρον Τέιτ π.χ. ή οι γάμοι της Τζάκυ ή το ψυγείο «Κελβινέιτορ».)

Από τη συλλογή Ο στόχος (1970) του Μανόλη Αναγνωστάκη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μανόλης Αναγνωστάκης

Γιάννης Καρατζόγλου, Παραπάνω

Παραπάνω

Έκλαιγα χτες ώρα πολύ για την αφεντιά σου
αν με αγγίζανε θα μάτωνα νέγρικο αίμα

Ύστερα πήρα τα σοκάκια πήρα τις γειτονιές
τ’ αγαπημένα σου λημέρια πήρα σβάρνα
ταβερνεία σινεμά για να σε βρω

Λέγαν σε πέντε μήνες θα σε βαρεθώ,
μα ο πόνος τώρα με τρώει παραπάνω.

Από τη συλλογή Ένα καλοκαίρι (1970) του Γιάννη Καρατζόγλου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Γιάννης Καρατζόγλου

Θεόκλητος Καριπίδης, Η αγάπη

Μίκης Θεοδωράκης, Κόκκινο τριαντάφυλλο
(τραγούδι: Γιώργος Νταλάρας / δίσκος 45 στροφών του 1976)

Η αγάπη

Δεκαεφτά χρονώ
Μαύρα μαλλιά ριγμένα στο πρόσωπο
Η αγάπη ένα κόκκινο τριαντάφυλλο
Η αρκούδα με το διστακτικό της βήμα
Ακολουθεί τις αλυσίδες της
Χορεύει στους δρόμους των ανθρώπων
Για μια κόρα ψωμί
Γλυκιά ζωή
Η αγάπη ένα κόκκινο τριαντάφυλλο

Τούτος ο Βράχος με κρατά
Μ’ όλο το βάρος τής σιωπής του
Τ’ αστέρι μακριά
Κι η αγάπη ένα κόκκινο τριαντάφυλλο.

Από τη συλλογή Επιστροφή (1970) του Θεόκλητου Καριπίδη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Θεόκλητος Καριπίδης