Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία, Στρατός

Στρατός

Φόρεσαν τις καινούριες τους στολές
και γιόμισαν τα στενοδρόμια
με δεύτερης ποιότητας καπνό,
το στήθος των κοριτσιών πίσω απ’ τις γλάστρες
κανόνιζε το βήμα τους.
Ωραία παλικάρια για να γεννήσουν παιδιά
κι όχι για ν’ ανοίξουν λάκκους με δάκρυα.

***

Πονετικός ο στρατιώτης,
το γάλα της μάνας του που βύζαξε
δεν παραδέχεται να το χύσει αίμα
στη δαρμένη γη απ’ της ξηρασίας την απονιά.

Μετρίως ηλίθιο τον είπανε,
με λίγα «μέσα»
του χαρίσανε κι ένα μουλάρι για συντροφιά
αδιάφορο αν του αλλάξανε και τ’ όνομα
εκείνοι που δε λογάριασαν ποτέ
πόσο βάρος έχει μια χλαίνη
και πόσον ήλιο κρύβει ένα κράνος.

Από τη συλλογή Οι αποσταμένοι (1964) της Νίνας Κοκκαλίδου-Ναχμία

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία

Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία, Στην πόρτα σου

Στην πόρτα σου

Κάθε φορά που στέκομαι στην πόρτα σου
περιμένω τον χτύπο της καρδιάς σου να μ’ ανοίξει
τον ακούω σα βήματα ηχογραφημένα.
Δεν ξέρεις πώς να μου φερθείς
πώς να δικαιολογήσεις τα κηρύγματα, τη ζωή σου.
Όμως εγώ στέκομαι στην πόρτα σου γιατί ξέρω.
Έχω αρκετή κακία μέσα μου για ν’ απολαμβάνω
το καθρέφτισμα του εαυτού μου στα μάτια σου.

Σου ’δωκα πολλά και πολλά γυρεύω πίσω.

Από τη συλλογή Οι αποσταμένοι (1964) της Νίνας Κοκκαλίδου-Ναχμία

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία

Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία, Σε φίλη

Σε φίλη

Αν έρθω και σου πω πως παραπάτησα
με με συμπονέσεις σαν αδερφή
μη με συμβουλέψεις σα μάνα
μη με συγχωρέσεις σα Θεός
σαν οχτρός να μου φερθείς
και να με σκλαβώσεις
για να μην πέσω
θυσιάζοντας τη φιλία
να με γλιτώσεις
απ’ της συνείδησής μου την έχθρητα.

***

Εδώ πέρα σπατάλησα τα χαμόγελά μου
και ταχυδρόμησα γράμματα να θυμίσω την ύπαρξή μου
με ηρωισμό συγκράτησα τη ζήλια μου
και θράφηκα με την παρηγοριά του «αλλιώτικου»
ανάμειξα τη ζωηράδα μου με τους αγέρηδες
και γεύτηκα άγλυκες απαντοχές
μα νόημα δεν έχω κανένα πέρα απ’ το δικό σου
κι ούτε μ’ αρέσουν τ’ αμάραντα λουλούδια που μου επέβαλες.

Τα χέρια σου μου λείπουν, τα χέρια σου
με την ξεκουραστική φλυαρία της κίνησής τους.
Τα μάτια σου μου λείπουν, τα μάτια σου
με την ανεμελιά μπερδεμένη στην αγωνία του καθημερινού.

Από τη συλλογή Οι αποσταμένοι (1964) της Νίνας Κοκκαλίδου-Ναχμία

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία

Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία, Ρομαντισμός

Ρομαντισμός

Απ’ τον σανιδένιο μεσότοιχο του ψιθύρισε
«Ποιητή, πες μου ένα ποίημα».
Κι εκείνος της σφύριξε ένα σκοπό τζαζ.

«Τι βάρος είναι η αγάπη των συγγενών
δεν σ’ αφήνει λεύτερον να πεθάνεις.»

Ξάπλωσε στην ετοιμόρροπη καρέκλα της
κι άνοιξε τα χέρια της
να υφάνουν στις μασχάλες της
οι αράχνες το προικιό τους.

Από τη συλλογή Οι αποσταμένοι (1964) της Νίνας Κοκκαλίδου-Ναχμία

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία

Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία, Παραμύθια

Παραμύθια

Έφερα απ’ τα παραμύθια μιαν έγνοια
που θέλω να την αποκοιμίσω
στις μάντρες των γκρεμισμένων σπιτιών.
Δεν κάνει πια για τίποτα.
Τα παιδιά την κοροϊδεύουν σαν την διηγιέμαι
κι οι μεγάλοι δεν μ’ αφήνουν ούτε να την διηγηθώ.
Θα μπορούσα να την πω στην προσευχή μου
μα ούτε προσευχή πια δεν κάνω
κι όμως πόσο καρτερικά την κουβάλησα
τόσα χρόνια
σαν οι γριές του σπιτιού την έγνεθαν τα βράδια.
Έφερα απ’ τα παραμύθια μιαν έγνοια.

Τι θ’ απογίνω με τόση αγάπη που ’χω μέσα μου;

Από τη συλλογή Οι αποσταμένοι (1964) της Νίνας Κοκκαλίδου-Ναχμία

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία

Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία, Οικοδομικές απόψεις

Χρήστος Γκάρτζος & Λάκης Τεάζης, Η φτώχεια μου καθρέφτης
(τραγούδι: Γιώργος Νταλάρας / δίσκος: Οι Μάηδες οι ήλιοι μου (1978)) (1975))

Οικοδομικές απόψεις

στ’ αδέρφια μου

Μην ξαστοχιέσαι πως μπορείς να χτίσεις ένα σπίτι
με πέτρα και λάσπη,
της αγκαλιάς σου το πλάτος αν δεν δώσεις
ένα πιθάρι απύθμενο θα στήσεις
που τη φωτογραφία του κανένα παιδί
στον κόρφο δεν θα ’χει
για να πορεύεται με σιγουριά
στους παγιδεμένους δρόμους.

Εκείνα τα σαπισμένα σκαλοπάτια
ακόμα κρατάνε το βάρος μας.
Το κούφωμα του τοίχου τα κρυμμένα μυστικά μας
κι ο ίσκιος της αγριελιάς που φύτρωσε
στο τέταρτο, θαρρώ, σκαλοπάτι
μας γιομίζει παιδική ηλικία.

Αν θέλεις να χτίσεις ένα σπίτι
ζύμωσε τη λάσπη με το γαλάχτωμα
απ’ το παλιό σκαφίδι
για να μην χρειαστεί να ξεφορτώσεις τα χρόνια σου
σε χέρια που πυρετικά θα μετράνε το μάκρος τους.

Εκείνο το καντούνι που το φεγγάρι κι εμείς σεργιανούσαμε
μπροστά στο καλοκαιρινό παραθύρι
έγινε μέσα μας ένας δρόμος
που τη γη όλη την πιάνει,
κι απ’ το πρωινό μας ανακλάδισμα πάνω απ’ την μπουγαρινιά
έμεινε η ευωδιά στις αμασχάλες μας.
Μάθαμε ν’ αγαπάμε μ’ ανοιχτά μάτια,
να γράφουμε το «σέβας» με σέβας,
μάθαμε να βγάζουμε στο τσιμεντένιο μπαλκόνι
τα χωματόβαζα με τα κυκλάμινα,
και στην κορνίζα της δίφυλλης πόρτας
γλιτώναμε απ’ τη λαχτάρα του σεισμού
γιατί ήταν με αγάπη χτισμένο το σπίτι.

Αν θέλεις να χτίσεις ένα σπίτι
ξέρεις πού θα βρεις το υλικό.
Με τη σειρά σου πάρε το πρώτο σου βήμα πάνω στο σκαλί
και παράδωσε στη γενιά σου μια σκλήθρα για το αιώνιο.

Από τη συλλογή Οι αποσταμένοι (1964) της Νίνας Κοκκαλίδου-Ναχμία

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία

Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία, Οι αποσταμένοι

Γιάννης Ρίτσος & Χρήστος Λεοντής, Τούτες τις μέρες
(τραγούδι: Νίκος Ξυλούρης / δίσκος: Καπνισμένο τσουκάλι (1975))

Οι αποσταμένοι

Τόσο ωραίοι στις μπλεγμένες ανταύγειες
των μισόκλειστων ματιών τους.

Μια κόκκινη γραμμή
στον άσπρο λαιμό περιστεριού το χαμόγελό τους
μια σχισμή αβύσσου η ρυτίδα στο μέτωπό τους.
Ήρθε ο χειμώνας
κι ο ένας ζεσταινόταν απ’ την ανάσα του άλλου
ήρθε το καλοκαίρι
κι ο ένας δροσιζόταν απ’ τον ιδρώτα του άλλου
ήρθε η άνοιξη
και δεν μπορούσαν να τεντώσουν τα μπράτσα τους
να πηδήσουν τους βάτους
να φεγγαριάσουνε τα όνειρά τους
και να τ’ αποκοιμίσουν στ’ ασπροκέντητα μαξιλάρια
τα παλιά.
Κι όταν απαντούσαν τις μικρές ελαφίνες
με τα κυματιστά κορμιά
άπλωναν τα χέρια σα σπαραγμένα κλαδιά
να φυλλώσουν.

Αποσταμένους τους ονομάσαμε
μα πώς να εξηγήσουν ότι
δεν απόστασαν από το δρόμο
μα απ’ την απόσταση που μας χωρίζει.

Από τη συλλογή Οι αποσταμένοι (1964) της Νίνας Κοκκαλίδου-Ναχμία

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία

Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία, Ο νέος με τ’ άσπρα

Ο νέος με τ’ άσπρα

Ο νέος με τ’ άσπρα και το δάχτυλο στο μέτωπο,
αλογάριαστα εξέθεσε την ομορφιά του
στον δημόσιο κήπο.
Ανήκουστα και συρτά του καιρού τα βήματα
πάνω στ’ ασάλευτα χαρακτηριστικά του.

Κι ο νέος με τ’ άσπρα και το δάχτυλο στο μέτωπο
το λαθεμένο σταυρόλεξο της παλιοζωής
προσπαθεί να ταιριάξει
οριζοντίως και καθέτως.

Από τη συλλογή Οι αποσταμένοι (1964) της Νίνας Κοκκαλίδου-Ναχμία

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία

Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία, Ναζαρέτ

Ναζαρέτ

Τις χαμηλές σου πόρτες
θυμάμαι Ναζαρέτ
που δίπλωνα στα δύο το κορμί μου να περάσω
κι ήμουν σα λεύκα στ’ ακροπόταμο
κι είχα δάκρυα χαράς να ραντίσω τα λουλούδια.
Τα σημάδια των πηγαδιών σου
θυμάμαι Ναζαρέτ
που ρούφηξαν οι διψασμένοι την υγρασία τους
και την ανάσα τους όλο πόνο κι ιστορία
την ευφραίνεται από τότε κι ο Θεός.

Βγήκα απ’ τις χαμηλές σου πόρτες Ναζαρέτ
και στήθηκα στ’ ακροπόταμο ένα βεργί ξεφυλλισμένο.
μα ο γύρος του κόσμου δε μου ’δωκε
ούτε μια χούφτα γης
να ζυμώσω το ψωμί μου.

Από τη συλλογή Οι αποσταμένοι (1964) της Νίνας Κοκκαλίδου-Ναχμία

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία

Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία, Μπαρ-Μιτσβά

Μπαρ-Μιτσβά*

στον Ερρίκο Αμαρίλιο

Ανέβηκε στον τόπο της προσευχής
τ’ αγόρι με τα δεκατέσσερα χρόνια
κρατώντας στην αγκαλιά του τα σέφερ-τορά*
τα ιερά
σαν την ελπίδα των ανθρώπων
όταν φιλώντας τα δάχτυλά τους
στέλνουν το αιώνιο μήνυμά τους στον αιώνιο.

Σκέπασε τους ώμους του
με το άσπρο μεταξωτό μαντίλι
που μεταμόρφωσε το παιδικό λίκνο
σ’ έναν ουρανό πιο χαμηλό
που η βροχή των λουλουδιών
διηγιέται το τέλος μιας Άνοιξης
κι η λάμψη του ανοιγμένου ιερού βωμού
την υπόσχεση μιας άλλης
στο αγόρι που έγινε δεκατεσσάρων χρονών.

* Μπαρ-μιτσβά: θρησκευτική ενηλικίωση
* Σέφερ-τορά: η πεντάτευχος

Από τη συλλογή Οι αποσταμένοι (1964) της Νίνας Κοκκαλίδου-Ναχμία

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία

Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία, Με τους αλήτες

Με τους αλήτες

Μάζεψα τ’ απομεινάρια της ημέρας
σε φως και μάταιη προσμονή
και βγήκα στο δρόμο να σφυρίξω με τους αλήτες
της νύχτας τα μηνύματα.

Διεφθαρμένους νέους μας ονομάζουν
κι άλλα πολλά
μονάχα οι απάνεμες γωνιές των σκοτεινών βράχων
ξέρουν πως μέσα στην τρυφεράδα του στήθους μας
κρύβουμε και μια αγαπημένη
μορφή ή ιδέα
που περήφανα μαχόμαστε να συγκρατήσουμε
να κρατηθούμε.

Πάντα σφυρίζουμε ένα τραγούδι
και μαχαιρώνουμε έναν πόνο.

Από τη συλλογή Οι αποσταμένοι (1964) της Νίνας Κοκκαλίδου-Ναχμία

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία

Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία, Μάνα

Μάνα

Κάθε φορά που σε ξαναβλέπω μάνα μου
πιο σκυφτή και πιο άχρωμη
τρέχω στους δρόμους να σου βρω τα νιάτα σου
κι όλο ξεχνάω να χτυπήσω τις πόρτες που τ’ ακούμπησες
κι όλο το ξεχνάω σαν επίτηδες,
γιατί η κάθε πόρτα έχει ένα παράπονο
κάθε παραθύρι πρόσωπό σου αγαπημένο
που πάντα γυρεύει από σένα.
Ακόμα και τα μικρά παιδιά
που ξεχνιέσαι στα χάδια των μαλλιών τους
τη ρίζα σου αναδεύουν με τ’ αρπαχτικά τρυφερά τους δάχτυλα.

Θα σε πάρω μια μέρα μάνα μου
να κοιτάξουμε τον ήλιο σ’ ένα λιβάδι
που πεθύμησες να βόσκεις δυο κότες κι ένα πρόβατο.
Τι μεγάλο όνειρο μάνα μου
ύστερα απ’ την πολυθόρυβη στράτα που διάβηκες.
Κι εγώ που σ’ ακολουθάω σ’ το τάζω και σκιάζομαι
μην είναι τάξιμο που κάνουμε σ’ ένα μικρό παιδί.

Είναι βλέπεις στενή τούτη η γη
για ένα τέτοιο πράσινο λιβάδι.

Από τη συλλογή Οι αποσταμένοι (1964) της Νίνας Κοκκαλίδου-Ναχμία

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία

Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία, Λιγούστρες

Λιγούστρες

Ήρθε ο κηπουρός με την ψαλίδα του και
τρακ τρακ
πέταξε στο πεζοδρόμι της λιγούστρας τα βλαστάρια
που ’χαν ξεφύγει τον νόμο του κήπου.
Κι ο κηπουρός ομαδική θέλει την ομορφιά και
τρακ τρακ
ο πόθος για τη λευτεριά, η ανάταση στον ήλιο
κάθε φύτρα, κάθε γέννα πάνω στην αιώνια ρίζα και
τρακ τρακ
πένθιμα κροτεί
στης λιγούστρας το κορμί
του κηπουρού η ψαλίδα.

Από τη συλλογή Οι αποσταμένοι (1964) της Νίνας Κοκκαλίδου-Ναχμία

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία

Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία, Λευτεριά

Λευτεριά

Σαν έλεγες πως ήθελες να γίνεις πόρνη
υπόγραφες τη σκλαβιά του πνεύματός σου.
Σαν σ’ έβλεπαν οι πόρνες
τύλιγαν τα πρόσωπά τους με σκοτάδι
και ζήλευαν τον καθωσπρεπισμό σου.
Μια λευτεριά σαν έλασμα τεντώνοντας ανάμεσά μας
και δεν άγγιζε την αγωνία των δαχτύλων σας
την απεραντοσύνη της
την έκρυψε μια σκιά της πετρίτσας
που πάνω της ισορροπούσε ένας κάνθαρος.

Ο κάνθαρος δεν ήθελε τίποτα.

Από τη συλλογή Οι αποσταμένοι (1964) της Νίνας Κοκκαλίδου-Ναχμία

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία