Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Σπίτι στην Πάνω Πόλη (ζωγραφική)

 

Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη: «Σπίτι στην Πάνω Πόλη», τέμπερα (Δημοτική Πινακοθήκη).

Θεσσαλονίκη 2.300 χρόνια, Δήμος Θεσσαλονίκης
Πηγή: http://www.thessalonikicity.gr…nikitistexnis-Zografiki-15.htm

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) /
Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης

Advertisements

Γ. Ξ. Στογιαννίδης, Το παράθυρο


Henri Matisse, Interior at Nice, 1924
Πηγή: famousartistsgallery.com

Το παράθυρο

Α, είναι ωραίο αυτό το παράθυρο
έτσι που άνοιξε,
βλέπει τη θάλασσα που αγαπώ
τα πλοία που έρχονται, τα πλοία που θα ’ρθουν
τα πλοία που περιμένουν μέσα στη φαντασία μου.
Δεν το περίμενα, σχεδόν το είχα ξεχάσει
από τότε που χτίσαν τούτο τον τοίχο
τι ελπίδα μπορούσα να έχω…

Σαν το παιδί κάθε τόσο ακουμπώ στο περβάζι του
χαϊδεύω το ξύλο του
κοιτάζω τον ουρανό
τι όμορφος που είναι ο κόσμος; θέλω να πω –
φουντώνει πάλι η καρδιά μου
χτυπά ακανόνιστα,
Θεέ μου είσαι Εσύ, τώρα δε με γελάς
πλημμυρίζεις το αίμα μου

Αγάπη!

Από τη συλλογή Το πρόσωπο της Ευριδίκης (1975) του Γιώργου Στογιαννίδη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Γ. Ξ. Στογιαννίδης

Χ. Δ. Καλαϊτζής, Λευκή


Claude Monet, Peupliers au bord de l’Epte, 1890, oil on canvas (100 x 65 cm) private collection
Πηγή: intermonet.com

Λευκή

Λεύκα λευκή με λένε
λες και με γνώριζαν,

Στον λαιμό μου τα χαμηλά ακονίζω σύννεφα
βροχές υπότροπες και μεσημέρια.
Τραβάω τους κεραυνούς και καίγομαι
ορίζω ποταμούς που με ξηλώνουν.
– Όμως κάποτε πολύ αγάπησα τις συνήθειές μου.
– Τρέχει το φως κάτω στη ρίζα μου,
και καθρεφτίζει ήλιους το ποτάμι
νοσταλγώ τις φωνές μικρών πουλιών,
και δεν μπορώ τις νύχτες
του κρύου πριονιού και του χειμώνα.
– Κάποτε πολύ αγάπησα τις συνήθειές μου
και κάποια διπλανή μου,
που στ’ αψηλά την τράβηξε τ’ αστέρι.
Τώρα στον αγέρα τρίζουν οι φλούδες μου
και στην δροσιά τους θυμάμαι
τις τόσες φορές που με χαμήλωσαν.
Όμως οι ρίζες μου
είναι αυτές που τραβούν τα ποτάμια.

Από τη συλλογή Προπατορικά (2000) του Χ. Δ. Καλαϊτζή

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Χ. Δ. Καλαϊτζής

Ζωή Καρέλλη, Το ταξίδι των Μάγων


Leonardo da Vinci, Adoration of the Magi (1481-1482)
Oil on wood. Uffizi Gallery, Florence, Italy.
Πηγή: merry-christmas.com

Το ταξίδι των Μάγων

Έπρεπε να ’μαστε τρεις.
Αν δεν ήταν τόσο σκοτάδι,
θα καταλάβαινα ίσως, γιατί
έχω μείνει τόσο μονάχος.

Πόσο έχω ξεχάσει.
Πρέπει απ’ αρχής πάλι το ταξίδι
ν’ αρχίσει.
Πότε ξεκινήσαμε, τότε, οι τρεις;
Ή μήπως, κάποτε, είχαμε ανταμώσει…
Μαζί πορευτήκαμε ένα διάστημα,
όσο μας οδηγούσε άστρο λαμπρό.
Αυτό άλλαξε την οδό ή εγώ
τίποτα πια να δω δεν μπορώ;
Πού βρίσκομαι τώρα, σε τέτοιον καιρό,
σκληρό, ανένδοτο, δύσκολο,
εγώ, ανήσυχος, βιαστικός.
Μήπως κι η ώρα πλησίασε;
Πού να το ξέρω!

Πού είναι τα δώρα;
είχαμε τότε τοιμάσει δώρα
ήμερα, ήσυχα
δώρα ημών των ταπεινών, χρυσόν
λίβανον και σμύρναν άλλοτε
με θαυμασμό κι ευλάβεια του φέρναμε.

Τώρα σ’ αυτόν τον καιρό
σίδερο, κεραυνό και φωτιά.

Ήμασταν τρεις,
τώρα κανέναν άλλον δε βλέπω
κι αισθάνομαι τα χέρια μου
πότε άδεια, πότε βαριά.
Βασιλείς τότε προς τον βασιλέα
του κόσμου, τώρα κανείς
δε βασιλεύει με βεβαιότητα.
Σκοτάδι βαρύ. Ποιος μ’ οδηγεί;
Δίχως συντροφιά,
δίχως άστρο κανένα πηγαίνω.
Μόνη προσφορά, η μεγάλη που γνωρίζω,
συμφορά της στέρησής Του.
Τι να προσφέρω σημάδι ευλάβειας
κι υποταγής; Εμείς, άνθρωποι
της παράφορης τούτης εποχής,
τι μπορούμε, δικό μας, ευτυχείς
να Του δώσουμε; Είναι ανάγκη
να βρούμε την προσφορά.
Τίποτα δεν προσφέρει της ψυχής μας
ο τόσος αγώνας.
Χρυσόν, λίβανον και σμύρναν
άλλοτε, δώρα απλά.
Μας παιδεύει η ασυμπλήρωτη προσφορά.
Τώρα που πορεύομαι στο σκοτάδι,
χωρίς τη χαρά των δώρων, μονάχος,
δεν έχω παρά τον εαυτό μου να δώσω.

Εν συντριβή βαδίζοντα.

Από τη συλλογή Κασσάνδρα και άλλα ποιήματα (1955) της Ζωής Καρέλλη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ζωή Καρέλλη

Ζωή Καρέλλη, Στο χρόνο


Wassily Kandinsky, Composition VI (1913)
Πηγή: famousartistsgallery.com

Στο χρόνο

Η αλλαγή δεν ήρθε να μου προσφέρει
την αλλαγή. Τι είναι μήπως
η αλλαγή και τι μπορεί ν’ αλλάξει,
απαλλαγή καμιά δεν θα υπάρξει
του εαυτού μας το τέλμα
μας κρατάει καλά. Αυτό είναι
και το τέρμα.

Η αρχή ωστόσο είναι
μόνο κάποια συναλλαγή.

Από τη συλλογή Φαντασία του χρόνου (1949) της Ζωής Καρέλλη

Πηγή: Τα ποιήματα της Ζωής Καρέλλη, τόμος πρώτος (1940-1955) [Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1973]

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ζωή Καρέλλη

Γιάννης Καρατζόγλου, Η θάλασσα


Claude Monet: La Maison du pêcheur, Varengeville (1882)
Museum Boymans-Van Beuningen, Rotterdam, NL
Source: www.intermonet.com

Η θάλασσα

[Ενότητα Κομματική επαφή (1972-1978)]

Σ’ όλη μου τη ζωή ήθελα ένα σπίτι
που να βλέπει στη θάλασσα, έλεγε,
να βλέπω θάλασσα, να κοιτώ να φεύγω.

Και σκύβει απ’ το μπαλκόνι, ανάμεσα σε κάτι
φυλλωσιές και δυο πελώρια μέγαρα, φαίνεται ένα κομμάτι θάλασσα
δύο επί τρία στην όραση του,
αγορασμένο με το εφάπαξ και χιλιάδες συντάξιμα ημερομίσθια

Από τη συγκεντρωτική έκδοση Αποσβέσεις (1987) του Γιάννη Καρατζόγλου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Γιάννης Καρατζόγλου

Γιάννης Καρατζόγλου, Το αντίσκηνο


Paul Gauguin: Be in love, you will be happy (Soyez amoureuses, vous serez heureuse.) [wood, 1889]
Museum of Fine Arts, Boston.
Πηγή: abcgallery.com

Το αντίσκηνο

Ξέρω, δεν θα περιληφθείς Αγάπη στα αναγνωστικά
έτσι που υπολείπεσαι ευψυχίας εθνικής
άχρηστη στα ΟΧΙ των πάσης φύσεως επιδρομέων
στην πίστη την αγία και στους αδούλωτους αδελφούς.

Ξέρω ακόμα, πως και το Κίνημα δεν θα σε τραγουδήσει
δεν αναφέρεσαι στην εκμετάλλευση του ανθρώπου
στις θυσίες του Λαού, τις ματωμένες του πρωτομαγιές,
πολύ συχνά άλλωστε, λεν, αποπροσανατολίζεις.

Και στο φινάλε όλοι ντρέπονται την αναγνώρισή σου, Αγάπη,
εθνικούς ποιητές δεν διορίζουν χωρίς το μεγαλείο της φυλής
βάρδους λαϊκούς χωρίς τον πόνο του εργάτη.

Να γιατί, Αγάπη μου, θα μένει πάντα ένα αντίσκηνο
η ποίησή σου, για τους πληγέντες απ’ τις θεομηνίες
της αορτής.

Από τη συλλογή Πρατήριο καυσίμων (1982) του Γιάννη Καρατζόγλου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Γιάννης Καρατζόγλου

Γιάννης Καρατζόγλου, Επίλογος στο καλοκαίρι


Claude Monet: Meules, fin de l’été, effet du matin (1890, Musée d’Orsay, Paris)
Πηγή: www.intermonet.com

Επίλογος στο καλοκαίρι

Φυσάει βαρδάρης γέρνει τη φωνή σου
θρυμματισμένη μνήμη στην πόλη που αγαπήσαμε
κουβέντες καθημερινές χαμόγελα αφές
από τετραγωνικά εκατοστά του δέρματός σου
φυσάει αέρας και σκορπίζει τη ματιά σου
μέσα στη μνήμη –ό,τι σου ’δωσα και πήρα– μόνο
η καταχώρηση στο ημερολόγιο νωπή σχεδόν γραφή
κι αυτή θ’ αρχίσει λίγο-λίγο να ξεθωριάζει

Από τη συλλογή Ένα καλοκαίρι (1970) του Γιάννη Καρατζόγλου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Γιάννης Καρατζόγλου

Αναστάσης Βιστωνίτης, Τα πρόσωπα του Ιανού (III)


William Blake, Jacob’s Ladder (1805 | British Museum, London)
Πηγή: wikipedia

Τα πρόσωπα του Ιανού

[Ενότητα Τα πρόσωπα του Ιανού: Το εργαστήριο, το δεσμωτήριο (1995)]

III

Κάθε Πρωτοχρονιά ονειρεύομαι την κλίμακα του Ιακώβ.

Από τη συγκεντρωτική έκδοση Χώμα από ουρανό [1983-1995] (1996) του Αναστάση Βιστωνίτη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αναστάσης Βιστωνίτης

Οδυσσέας Ελύτης, Μυρίσαι το άριστον (IV: Την άνοιξη δεν τη βρήκα)


Sandro Botticelli, Primavera (c. 1482 / Tempera on panel, 203 cm × 314 cm)
Uffizi, Florence
Πηγή: wikipedia

[Ενότητα Μυρίσαι το άριστον]

IV

Την άνοιξη δεν τη βρήκα τόσο στους αγρούς ή, έστω, σ’ έναν Botticelli όσο σε μια μικρή Βαϊφόρο κόκκινη. Έτσι και μια μέρα, τη θάλασσα την ένιωσα κοιτάζοντας μια κεφαλή Διός.
Όταν ανακαλύψουμε τις μυστικές σχέσεις των εννοιών και τις περπατήσουμε σε βάθος θα βγούμε σ’ ένα άλλου είδους ξέφωτο που είναι η Ποίηση. Και η Ποίηση πάντοτε είναι μία, όπως ένας είναι ο ουρανός. Το ζήτημα είναι από πού βλέπει κανείς τον ουρανό.

Εγώ τον έχω δει από καταμεσής της θάλασσας.

Από τη συλλογή Ο μικρός Ναυτίλος (1988) του Οδυσσέα Ελύτη

Πηγή: συγκεντρωτική έκδοση Οδυσσέας Ελύτης, Ποίηση (εκδ. Ίκαρος, 2002)

Σταύρος Ξαρχάκος & Λίνα Νικολακοπούλου: Έθνος μου εξαίρετο!

Έθνος μου εξαίρετο!

Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Στίχοι: Λίνα Νικολακοπούλου
Πιάνο: Νεοκλής Νεοφυτίδης
Ερμηνεία: Σταύρος Ξαρχάκος
Εικονογράφηση: Γιώργος Ρόρρης
Παραγωγή: Παρασκευάς Καρασούλος
Δίσκος: Σταύρος Ξαρχάκος | 7 ελεγείες και σάτιρες για φωνή και πιάνο (Μικρή Άρκτος, 2017)

Τελικά δημοκρατία
έχει μόνο η Ελβετία
όλοι οι άλλοι λέμε λόγια
και κοιτάμε τα ρολόγια

Πότε να σχολάσουμε
πόσα να χαλάσουμε
ποιους να ξεγελάσουμε
την καλή να πιάσουμε

Όπως είναι ο λαός του
έτσι είν’ κι ο αρχηγός του
έτσι είναι ο κάθε τόπος
κι ο δικός μας όπως όπως

Τελικά δημοκρατία
έχει μόνο η Ελβετία
όλοι οι άλλοι λέμε άλλα
κι έξω στέλνουμε την μπάλα

Έθνος μου εξαίρετο
της Βουλής το αυθαίρετο
πες μου πού το δήλωσες
κι άγρια μας ξήλωσες

Όπως είναι ο λαός του
έτσι είν’ κι ο αρχηγός του
έτσι είναι ο κάθε τόπος
κι ο δικός μας όπως όπως

Τελικά δικτατορία
είν’ τα δάνεια τα θηρία
κι η Ευρώπη πάει πάσο
σφάξε με, αγά, ν’ αγιάσω

Σταύρος Ξαρχάκος & Μάνος Ελευθερίου, Για ποιαν Ιθάκη μού μιλάς

Για ποιαν Ιθάκη μού μιλάς

Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Στίχοι: Μάνος Ελευθερίου
Πιάνο: Νεοκλής Νεοφυτίδης
Ερμηνεία: Σταύρος Ξαρχάκος
Εικονογράφηση: Γιώργος Ρόρρης
Παραγωγή: Παρασκευάς Καρασούλος
Δίσκος: Σταύρος Ξαρχάκος | 7 ελεγείες και σάτιρες για φωνή και πιάνο (Μικρή Άρκτος, 2017)

Για ποιαν Ιθάκη και ποιο τέρμα μού μιλάς
ό,τι ονειρεύτηκες ποτέ δεν το πουλάς
για ό,τι αγωνίστηκες θα τόβρεις στα χαλάσματα
καινούριος κόσμος θα ’ναι μόνο τα φαντάσματα

Πέτρες θα τρώμε και θα ζούμε σε σπηλιές
δεν θα υπάρχουνε πουλιά μήτε φωλιές
θα υπάρχει μόνο μοναξιά, τρομοκρατία
και μια Ιθάκη βουλιαγμένη πολιτεία

Θα ζεις με τέρατα, με ψάρια και ναυάγια
και μιας θρησκείας τούς ανθρώπους της για σφάγια
δεν θα υπάρχει μήτε φως ούτε σκοτάδι
αυτός ο κόσμος θα ’ναι ο ίδιος με τον Άδη

Ετοιμαζόταν από χρόνια το κακό
κανείς δεν είδε κάτι το σημαδιακό
όσοι μιλούσανε σωστά, τους κοροϊδεύανε
γίνανε στόχος των ληστών, τους σημαδεύανε

Κι εσύ μιλάς για μιαν Ιθάκη ουτοπία
κουφέτα γάμου τα γαλάζια της τοπία

Για την Ιθάκη έχει γράψει κι ο Καβάφης
εσύ τι θέλεις τους μπελάδες για να γράψεις
άσ’ τον αυτόν εκεί που ζει μαρμαρωμένος
για Επανάσταση μιλάς αν είσαι ξένος

Γιατί επανάσταση είν’ η Ιθάκη που ζητάς
για όσα χάρισες και πήρες και χρωστάς

Σταύρος Ξαρχάκος & Θοδωρής Γκόνης, Επί της Κατεχάκη

Επί της Κατεχάκη

Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Στίχοι: Θοδωρής Γκόνης
Πιάνο: Νεοκλής Νεοφυτίδης
Ερμηνεία: Σταύρος Ξαρχάκος & Ηρώ Σαΐα
Εικονογράφηση: Γιώργος Ρόρρης
Παραγωγή: Παρασκευάς Καρασούλος
Δίσκος: Σταύρος Ξαρχάκος | 7 ελεγείες και σάτιρες για φωνή και πιάνο (Μικρή Άρκτος, 2017)

Των αρχαγγέλων τα φτερά
του κόσμου το δεφτέρι
της Μεσογείων η συμφορά
μια μέρα μεσημέρι

Το ήθος μου, το φρόνημα
και το βαθύ μεράκι
κι αυτό τ’ αρχιτεκτόνημα
εκεί στην Κατεχάκη

Τι να σου πρωτοθυμηθώ
και τι να τραγουδήσω
όλα, καρδιά μου, γίνανε
για να σε συναντήσω

Οι εμμονές μου, οι σκιές
η αρρώστια, η Σωτηρία
οι ελεγείες, οι σάτιρες
η ομοιοκαταληξία

Αυτός ο υπόγειος σταθμός
ο κόμβος, το κουμπάκι
το δαχτυλίδι κι ο ουρανός
επί της Κατεχάκη

Τι να σου πρωτοθυμηθώ
και τι να τραγουδήσω
όλα, καρδιά μου, γίνανε
για να σε συναντήσω

Σταύρος Ξαρχάκος & Θοδωρής Γκόνης, Της νύχτας τα σεντόνια

Της νύχτας τα σεντόνια

Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Στίχοι: Θοδωρής Γκόνης
Πιάνο: Νεοκλής Νεοφυτίδης
Ερμηνεία: Σταύρος Ξαρχάκος
Εικονογράφηση: Γιώργος Ρόρρης
Παραγωγή: Παρασκευάς Καρασούλος
Δίσκος: Σταύρος Ξαρχάκος | 7 ελεγείες και σάτιρες για φωνή και πιάνο (Μικρή Άρκτος, 2017)

Βλέπω αυτές τις μόνιμες
γυναίκες στα μπαλκόνια
τινάζουν, βασανίζουνε
της νύχτας τα σεντόνια

Δέρνουν, χτυπούν στο σίδερο
τα άγρια σκοτάδια
τους κόμπους, τ’ αναφιλητά
τ’ αμαρτωλά σημάδια

Βλέπω αυτές τις μόνιμες
γυναίκες στα μπαλκόνια
μες στο κατακαλόκαιρο
να ’χουν στις πλάτες χιόνια

Δέρνουν, χτυπούν στο σίδερο
τα άγρια σκοτάδια
τους κόμπους, τ’ αναφιλητά
τ’ αμαρτωλά σημάδια

Βλέπω αυτές τις μόνιμες
γυναίκες στα μπαλκόνια
να στάζουν ήλιο το πρωί
ν’ αδειάζουν με τα χρόνια

Δέρνουν, χτυπούν στο σίδερο
τα άγρια σκοτάδια
τους κόμπους, τ’ αναφιλητά
τ’ αμαρτωλά σημάδια

Σταύρος Ξαρχάκος & Μάνος Ελευθερίου, Βραδιά Πρωτοχρονιάς

Βραδιά Πρωτοχρονιάς

Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Στίχοι: Μάνος Ελευθερίου
Πιάνο: Νεοκλής Νεοφυτίδης
Ερμηνεία: Σταύρος Ξαρχάκος
Εικονογράφηση: Γιώργος Ρόρρης
Παραγωγή: Παρασκευάς Καρασούλος
Δίσκος: Σταύρος Ξαρχάκος | 7 ελεγείες και σάτιρες για φωνή και πιάνο (Μικρή Άρκτος, 2017)

Βραδιά Πρωτοχρονιάς
μες στην οδό Αθηνάς
ξεκίνησε παιχνίδια
πουλώντας με ζαριές
τις σκοτεινές χαρές
και μαγικά ταξίδια

Φορούσε μια στολή
που λες κι ήταν γυαλί
σε λασπωμένο χιόνι
σαν αγαπητικός
πουλώντας διαρκώς
το γιατρικό, το αφιόνι

Του ρίξαν καρφωτή
μα στον ανακριτή
αρνήθηκε τα πάντα
και μόνο μια ψυχή
μες στην απαντοχή
θρηνεί για την κατάντια

Γυρίζει στο χωριό
και μοιάζει με θεριό
που ζει μες στη μιζέρια
γι’ αυτό ξαναγυρνά
σε ύποπτα στενά
και στα παλιά λημέρια

Τα φέρνει ο πειρασμός
κι ένας εκβιασμός
τον γύρισε καπάκι
κι η νέα εκδοχή
του άνοιξε εποχή
να του μιλούν οι δράκοι

Του ρίξαν καρφωτή
μα στον ανακριτή
αρνήθηκε τα πάντα
και μόνο μια ψυχή
μες στην απαντοχή
θρηνεί για την κατάντια

Βραδιά Πρωτοχρονιάς
ματώνει πάντα ο χιονιάς