Σταύρος Ζαφειρίου, Ιερώνυμον


Hieronymus Bosch, Triptych of the Temptation of St. Anthony (oil on panel, ~ 1501)
Πηγή: wikipedia

Ιερώνυμον

[Ενότητα Ο λόγος]

Ο στοχασμός μακριά, μακριά η γνώση,
αυγό και σπάζει, απ’ το τσόφλι του ανεβαίνει
η καμινάδα ερειπίου σπιτιού,
σώματα υβριδικά, καθώς αλλάζουν
από την ενατένιση σε λάγνο υπαινιγμό.
Πόθοι κρουστοί στα διάσελα,
ενσάρκωση και θέαμα ατελών αμαρτιών
και μανιασμένες αγκαλιές που καταπίνουν
τεράστιες σαυροουρές ψυχές
–ποιος θα χορτάσει τις γενιές τόσων αβύσσων;–
Κι επίβλημα που απλώνεται σε κερασφόρο δέντρο,
για να λουστεί στο κούφιο του η βασίλισσα γυμνή.
Κι έντομα επιθετικά και θυμωμένα ψάρια
και μάγοι, αντιγράφοντας τα θαύματα θεών.

Κι ενώ του αγριόχοιρου η κεφαλή διαβάζει
μεγαλογράμματες γραφές, κι ενώ οι απολαύσεις
κερνούν σε κύπελλα χρυσά εκκρίσεις τρωκτικών,
και μένουν οι αλχημικές μορφές προσηλωμένες
η μια στης άλλης την εικονική αιωνιότητα,
γονατιστός ο άγιος στου άβατου το στηθαίο,
με τον δεξί βραχίονα ψηλά,
τα δάχτυλα να ευλογούν μιας σταύρωσης το αίμα,
να ευλογούν το επιτάφιο φως∙
η όψη του στραμμένη αλλού, να δει φοβάται
πόσο μακριά του είναι ο σταυρός,
πόσο ιδρωμένα τα μαλλιά του εσταυρωμένου,
πόσο βαθιά μπηγμένα τα καρφιά.

Σημείωση του ποιητή:
Το Ιερώνυμον οφείλεται στον πίνακα «Ο πειρασμός του Αγίου Αντωνίου» του Φλαμανδού ζωγράφου Ιερώνυμου Μπος (1450-1516).

Από τη συλλογή Σώματος λόγος (2004) του Σταύρου Ζαφειρίου

Η ξυλογραφία του Τάκη Τσεντεμαΐδη, η οποία ακολουθεί το ποίημα στο βιβλίο:

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Σταύρος Ζαφειρίου

Νίκος Δόικος, Guernica

Pablo Picasso, Guernica (1937)
Πηγή: wikipedia

Guernica

Άγρια ένστικτα ξυπνά η κληρονομιά σου.

Απόλυτη κυριαρχία του νερόλακκου.
Να διαφεντεύεις τα περάσματα των θηραμάτων.
Γυναίκες άλλων να γεννάνε τα παιδιά σου.

Δύσκολο ο επίκτητος πολιτισμός να τα δαμάσει
– ίσως για λίγο, σαν τα χαμηλά κλωνάρια
που λυγίζεις για να κόψεις τον καρπό τους
κι αν αφεθείς τινάζονται προς την κορφή και πάλι,
με δύναμη, μην χάσουνε την αρχική τους στύση.

Λένε πως όλα τούτα τα ένστικτα τα λάβρα
στους γύρους του έρωτα μονάχα συγυρίζονται,
όταν αυτοδιαλύεσαι κι ανοίγεις τους πολύπλοκους νευρώνες,
όταν αποκαλύπτεις τα άδηλα και κρύφια της μαγιάς σου.

Guernica, το ρημάδι των δικών σου εμφύλιων,
εκεί όπου σφάζονται ο Ασκητής με την Κοινότητα,
στα χέρια ο Λεύτερος με την Υποταγή,
οι αρχέγονες με τις καινούριες εκδοχές σου.

Διαλύεσαι σε κείνα που σε σμίλεψαν, χωρίς να σε ρωτήσουν,
σε κείνα που δεν ρώτησαν με πόσο αίμα τα στέργεις.

Μια έκρηξη λυτρωτική, λένε, συντρίβει
την πρωτόδικη κατάρα, πριν ξαναγεννηθείς,
πιο συμπονετικός απ’ τις πολλές παράπλευρες πληγές,
πιο ωραίος – δεν βλέπει ασχήμια πουθενά η σοφία.

Βαριά κληρονομιά οι επιλογές σου.
Θάνατοι ωραίοι, ζωοφόροι.
Τύχη πολύτροπος.

Από τη συλλογή Απόδειπνο για PIGS (2013) του Νίκου Δόικου

Σημείωση ανθολόγου:
P.I.G.S. (στην ελληνική γλώσσα «Γουρούνια») είναι αρκτικόλεξο το οποίο χρησιμοποιείται από δυτικοευρωπαίους και γενικά αγγλοσάξονες επενδυτές και σχολιαστές της χρηματιστηριακής κοινότητας προκειμένου να χαρακτηρίσουν αρνητικά τους λαούς της Πορτογαλίας (Portugal), της Ιταλίας (Ιtaly), της Ελλάδας (Greece) και της Ισπανίας (Spain) ως υπαίτιους της οικονομικής κρίσης. Συνιστά δε, πέρα από το καταφανώς προσβλητικό περιεχόμενο του, ένα μέσο απαξίωσης των λαών του ευρωπαϊκού Νότου το οποίο αγγίζει το φαινόμενο αμφισβήτησης της ανθρώπινης υπόστασης του συνανθρώπου. Ο όρος επινοήθηκε με στόχο τη «φωτογράφιση» λαών, κυβερνήσεων και τακτικών ως πρωτεργατών της κρίσης –η οποία ούτως ή άλλως ξεκίνησε σαν πρόβλημα της κτηματαγοράς των ΗΠΑ– και εγκυμονεί κινδύνους εμφάνισης, αποδοχής ή και ενθάρρυνσης βίαιων, ρατσιστικών συμπεριφορών.
Πηγή: https://el.wikipedia.org/wiki/P.I.G.S.

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Νίκος Δόικος

Ειρήνη Ιωαννίδου, Ωραία κοιμωμένη

Paul Gauguin: A Return to France and Second Voyage to Tahiti (by the Seattle Art Museum)

Ωραία κοιμωμένη

Κοιτάς το ηλεκτρονικό ξυπνητήρι
είσαι η ωραία κοιμωμένη
σ’ ένα δάσος με τριανταφυλλιές

Ακουμπάς το πόδι σου στο δάπεδο
Διαπιστώνεις ότι το χώμα είναι
ένα σκούρο καφέ [λάμινεϊτ το λένε]
ασορτί με τις πόρτες
Καμία που να γράφει

Έξοδος Κινδύνου

Μόνο ένα αντίγραφο του Γκογκέν στον απέναντι τοίχο
Άλλωστε, και η δική του Ταϊτή ψεύτικη ήταν

Από τη συλλογή Σώμα δρομολόγιο (2016) της Ειρήνης Ιωαννίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ειρήνη Ιωαννίδου

Μαρία Καρδάτου, Γκρεμίζοντας τείχη


Théodore Géricault, Le Radeau de la Méduse (Η σχεδία της Μέδουσας)
(λάδι σε καμβά, 1818–1819 / μουσείο Λούβρου)
Πηγή: wikipedia

Γκρεμίζοντας τείχη

Ήρεμες μέρες δεν υπάρχουν
και δεν υπήρξανε ποτέ
Στην τρομαγμένη ματιά τους
μόνο η νύχτα παραμονεύει
Τύμπανα ακούγονται μακριά
δεν είναι η βροχή
αγγελικά βιώνουν
οι μικρονοϊκοί
Φευγάτοι, ερωτευμένοι
πρώην ιδεολόγοι, μετανάστες
γκρεμίζουνε τα τείχη
κι αιμάτινους δρόμους
χαράζουνε στους χάρτες
Κορμιά στη θάλασσα
γαντζώνονται σε μια σχεδία*
τείχη δεν υπάρχουν
μέσα στα κύματα
ούτε και αδικία

* Αφορμή το έργο του Ντελακρουά «Σχεδία»

Από τη συλλογή Η αποκαθήλωση της σκιάς (2012) της Μαρίας Καρδάτου

Σημείωση ανθολόγου:
Το έργο «Η σχεδία της Μέδουσας» ανήκει στον Théodore Géricault και επηρέασε βαθύτατα τον Eugène Delacroix.

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μαρία Καρδάτου

Τόλης Νικηφόρου, όνειρο


Claude Monet, Main Path through the Garden at Giverny, 1901
Oil on canvas 89 x 92 cm, Oesterreichische Galerie Belvedere, Vienna Austria.
Πηγή: intermonet.com

όνειρο

να περπατάς ανάλαφρα σαν μακρινό τραγούδι κι όλα ν’ ανθίζουν γύρω σου μες στον μπαχτσέ το σούρουπο. ένας γαλάζιος άνεμος ν’ ανάβει ξαφνικά τα φώτα τ’ ουρανού, λόγια δειλά στα φύλλα να σου ψιθυρίζει. τα χρώματα που χάθηκαν στα μάτια σου εξαίσια να αστράφτουν πάλι, σαν άρωμα να σε τυλίγουν μυστικά. να είσαι εκεί όπως παλιά κι όπως παλιά να μ’ αγαπάς.

Από τη συλλογή Το μυστικό αλφάβητο (2010) του Τόλη Νικηφόρου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Τόλης Νικηφόρου

Τόλης Νικηφόρου, να μου διαβάζεις το βαθύ γαλάζιο


Claude Monet, La Liseuse (The reader), 1872
Πηγή: intermonet.com

να μου διαβάζεις το βαθύ γαλάζιο

σ’ ένα δωμάτιο παλιό, μοναχικό
σ’ ένα δωμάτιο γκρίζο
να μου διαβάζεις το βαθύ γαλάζιο
και το κόκκινο,
να μου διαβάζεις ήχους, μουσικές,
να μου διαβάζεις ποιήματα

στο μισοσκόταδο τα μάτια σου να λάμπουν
να κελαρύζει, να μοσκοβολάει η φωνή σου
να πλημμυρίζει το δωμάτιο λέξεις μυστικές
που αχνίζουν και θαμπώνουν τα παγωμένα τζάμια

στα χείλη σου να ανθίζει
ένα χαμόγελο κρυφό
όπως πετούμενο που ξαφνικά φτερούγισε
σε ερειπωμένο σπίτι
ή ο ξενιτεμένος που επιτέλους γύρισε
στη μία και μοναδική πατρίδα του

να μου διαβάζεις ποιήματα
και να μ’ αγγίζεις με το φως
με κείνο το αχνό λησμονημένο όνειρο

Από τη συλλογή Το μυστικό αλφάβητο (2010) του Τόλη Νικηφόρου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Τόλης Νικηφόρου

Τόλης Νικηφόρου, έρωτας


Claude Monet, «The Walk (Argenteuil)», 1875, oil on canvas (59.5 x 80 cm),
Private Collection, Japan.
Πηγή: intermonet.com

έρωτας

τα χόρτα χάιδευαν τα πόδια της
ο αέρας τα μαλλιά της
η πρωινή δροσιά ριγούσε στην επιδερμίδα της

κι ο ουρανός;

μόλις την είδε στ’ ανοιξιάτικο λιβάδι
ο ουρανός
κατέβηκε αργά και μίκρυνε
και έγινε στο χέρι της γαλάζια ομπρέλα

Από τη συλλογή Το μυστικό αλφάβητο (2010) του Τόλη Νικηφόρου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Τόλης Νικηφόρου

Στέλλα Τιμωνίδου, Η σονάτα του σεληνόφωτος στην Ντόρντρεχτ


Πηγή: dordrechtsmuseum.nl

Η σονάτα του σεληνόφωτος στην Ντόρντρεχτ

[Ενότητα I]

Απόψε η Σελήνη καταργεί
τα πέπλα της νύχτας και γίνεται
η ίδια της όνειρο μουσικής.

Διώχνει τα χλωμά μοβ σύννεφα
και κατεβαίνει για να γιορτάσει
την πληρότητά της με τη Γη.

Πετά τον ασημένιο μανδύα της
στην Κεφαλόσκαλα,
λούζει στο φως την πύλη
και τα δέντρα που στέκουν
σαν ατάραχοι φρουροί.

Καθρεφτίζεται στα νερά και
παίζει με τα πανιά των καραβιών
που έρχονται και φεύγουν
ασταμάτητα ακολουθώντας τον ρου
της ιστορίας και του ποταμού.

Αλλ’ ο ψαράς θα βγει στη στεριά.
Θα κάνει τις βόλτες του
στα μεσαιωνικά σοκάκια
και θα ξαποστάσει σ’ ένα
από τα καπηλειά της πόλης.

Ξεδιψώντας και μεθώντας από
την ομορφιά του φεγγαριού
θα απογειωθεί στο τέλος
Από τη Γη στη Σελήνη.

Johan Barthold Jongkind
Groothoofd te Dordrecht bij maanlicht, 1886.
(Η Κεφαλόσκαλα στην Ντόρντρεχτ με φεγγάρι)

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Τάκης Βαρβιτσιώτης, Χριστουγεννιάτικα τριαντάφυλλα


Edvard Munch, The Girl by the Window (1893)
© 2014 The Munch Museum / The Munch-Ellingsen Group / Artists Rights Society
(ARS), New York
Πηγή: http://www.artic.edu/aic/collections/artwork/154235

Χριστουγεννιάτικα τριαντάφυλλα

Ο τελευταίος καπνός
Στην όχθη τ’ ουρανού

Πίσω απ’ το τζάμι
Χέρια κάτασπρα
Ικετεύουν σαν πουλιά

Κι ένα λυχνάρι θρυμματίζεται
Σχηματίζοντας
Μικρές κόκκινες φλόγες

Τότε
Κάποια παιδούλα
Αρχίζει να γράφει
Το πιο ωραίο της ποίημα

Από τη συλλογή Η ατραπός (1984) του Τάκη Βαρβιτσιώτη

Πηγή: συγκεντρωτική έκδοση Τάκης Βαρβιτσιώτης, Ποιήματα 1941-2002 (2003)

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Τάκης Βαρβιτσιώτης