Γ. Θ. Βαφόπουλος, Το καλεντάρι

Γιάννης Ρίτσος & Νίκος Μαμαγκάκης, Έφυγες
(τραγούδι: Μαρία Δουράκη / δίσκος: 11 Λαϊκά Τραγούδια του Γιάννη Ρίτσου (1972))

[Ενότητα Προσφορά]

Το καλεντάρι

Ιδού, επέστη το πλήρωμα
του τρίτου έτους
της ουρανίας σου
μεταστάσεως.

Των γλυκών σου ενθυμίων
την πυξίδα μ’ ευλάβειαν ανοίγω.

Αγιότητος άρωμα,
του μαρτυρίου σου μόσχος,
στο κελί της μονώσεώς μου
διαχέει την θείαν ουσία του.

Ταπεινών ενθυμίων αντίκρυσμα.
Ευλαβής δακρύων σπονδή.

Ιδού, ανασύρω το λεπτό σου θερμόμετρο,
σε υποθερμίας βαθμό
σταματημένο.
Ιδού, εγγίζω
με τρέμοντα δάκτυλα
το φτωχό σου χτενάκι,
των μαλλιών σου χαλινάρι γλυκό.

Αλλά το δακρύρρυτο βλέμμα μου,
σ’ ευλαβείας αχλύν τυλιγμένο,
σταματά στο μικρό καλεντάρι,
όπου το βλέφαρο
της τελευταίας σου εγκοσμίας ημέρας
εκοιμήθη βαρύ.
«Δεκαέξι του μηνός Απριλίου.
Αγάπης, Ειρήνης, Χιονίας, μαρτύρων».
Του μαρτυρίου σου το τελείωμα,
το ξανάνθισμα του δικού μου.

Των γλυκών σου ενθυμίων
την πυξίδα μ’ ευλάβεια σφραγίζω.
Των πτωχών σου ενθυμίων ο πλούτος,
με των πλουσίων μου δακρύων
την πτωχεία συγκερνάται.

«Αγάπης, Ειρήνης, Χιονίας, μαρτύρων».

Εν Αγάπη μένε.
Εν Ειρήνη αναπαύου.
Λευκοτέρα χιόνος.

Από τη συλλογή Η Προσφορά και τα Αναστάσιμα (1948) του Γιώργου Βαφόπουλου

Πηγή: Γ. Θ. Βαφόπουλος, Άπαντα τα ποιητικά (Θεσσαλονίκη, εκδ. παρατηρητής, 1990)

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Γιώργος Θ. Βαφόπουλος

Advertisements

Σταύρος Ζαφειρίου, Αδράνεια

Νίκος Μαμαγκάκης & Αθηνά Καραταράκη, Πόθος
(τραγούδι: Μελίνα Κανά / δίσκος: Τραγούδια για τη Μελίνα (2003))

Αδράνεια

Βγαίνουν με τ’ ακατάστατα μαλλιά τους στον αέρα
Εραστές των τυχαίων σκιών
Έτσι καθώς μαλακώνει η πυκνότητα
Εικόνες γλιστρούν απ’ την ίριδα μέσα τους
Σώματα μνήμες συναντούνε τον πόθο

Τοίχο-τοίχο βουλιάζοντας
Αισθήσεις απρόοπτες αποτεφρώνουν το λόγο

Κι όταν η νύχτα αστράψει στην καύτρα
Χωρίς μάγια και θαύματα κι αυτή τη φορά
Είναι οι ίδιοι
Που ρίχνουν το βλέμμα τους σαν μαχαιριά
Χωρίζουν τα σκέλια των γυναικών
Κι ακουμπούν ελαφρά το μυαλό τους
Στη ζεστή υγρασία των εσωρούχων

Από τη συλλογή Ζεστή πανσέληνος (1988) του Σταύρου Ζαφειρίου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Σταύρος Ζαφειρίου

Μυρτώ Αναγνωστοπούλου, Μαθαίνω να μιλώ

Γιάννης Ρίτσος & Νίκος Μαμαγκάκης, Χρόνια σε περίμενα
(τραγούδι: Μαρία Δουράκη / δίσκος: 11 λαϊκά τραγούδια του Γιάννη Ρίτσου (1973))

Μαθαίνω να μιλώ

απρόσωπα φαινόμενα φυτών εποχιακές βλαστήσεις ήλιων
ανεμοδαρμένες επιφάνειες παλιών πύργων
τρεις όχθες που με φίλεψαν δροσερά καλοκαίρια
ένα μεγάλο μαχαίρι τυλιγμένο στη ζώνη μου
μια γεύση λιτή από έρωτα
κάποια πικρά φιλιά με τη σφραγίδα του τυχαίου
είχαν σταθεί ανάμεσα σε σένα και σε μένα

όχι με λόγια αγκαθωτά
με το βλέμμα μου
σου δίνω το κορμί

με το κορμί σού δίνω το χάδι
με το χάδι μαθαίνω τη γλώσσα σου
με τη γλώσσα σου
μαθαίνω να μιλώ

Από τη συλλογή Κυκλικά (1982) της Μυρτώς Αναγνωστοπούλου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μυρτώ Αναγνωστοπούλου

Μανόλης Αναγνωστάκης: Εποχές 2, III

Federico García Lorca & Νίκος Μαμαγκάκης, Στο παλιό το καφενείο
(απόδοση στα Ελληνικά: Αγαθή Δημητρούκα, τραγούδι: Νένα Βενετσάνου / δίσκος: Του έρωτα και του πάθους (1983))

Εποχές 2

III

Έτσι όπως πια δεν το αποφάσιζες να φύγεις
Για κάθε πίκρα σου μη νιώθοντας οδύνη
Για κάποια δάκρυα που δε στέγνωσαν ακόμα
Για μιαν αρρώστια σου παλιά μη λογαριάζεις
Σκυμμένος πάλι μες στη νύχτα χωρίς λάμπα
Κάτω απ’ τις στέγες τις νεκρές της πολιτείας
Προσμένοντας μια Αυγή που σου ’χαν τάξει
Χρόνια ταξίδεψες διψώντας κάποιο γράμμα
—Μέσα σου πλήθος τ’ αμαρτήματα, τις τύψεις—
Με μια σβησμένη νοσηρή χρονολογία
Κι ούτε κανείς πια δε μ’ αντάμωσε σαν πρώτα
(Ούτε κανείς, αλήθεια, πρόσμενε να φέξει)
Έτσι όπως έμεινα κι εγώ τότε μια νύχτα
Ξένος ολότελα κι απ’ όλους ξεχασμένος
Με τη δική σου μοναχά τη συντροφιά
—Με σένα τόσα χρόνια μακριά μου—
Ξένος πολύ μέσα σε τούτο το παλιό το καφενείο
Έτσι όπως έμεινα μονάχος κάποια νύχτα
Μέσα σε τούτο το παλιό το καφενείο
Στο νυσταγμένο καφενείο όλη τη νύχτα
Στου Πειραιά, νύχτα, το βρόμικο λιμάνι

Από τη συλλογή Εποχές 2 (1948)

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μανόλης Αναγνωστάκης

Γιάννης Ρίτσος & Νίκος Μαμαγκάκης, Τραγούδι για τον ένα

Τραγούδι για τον ένα

Ποίηση: Γιάννης Ρίτσος
Μουσική: Νίκος Μαμαγκάκης
Τραγούδι: Ανδρέας Καρακότας
Δίσκος: Ερωτικός λόγος [Έρως ανίκατε] (2008)

Ο ένας είχε μες στο σάκο του
μες στο σάκο του μαζί με το καρβέλι του
ένα βρακί κλεμμένο της ξαδέρφης του
Ως άγγιζε το σάκο του
μεγάλωναν βραχοσπηλιές τα μάτια του
φαρδαίνανε τα χείλη του
κι αρμύριζε παχύ το σάλιο του
κι η γλώσσα του πηχτή μέσα στο στόμα του
ψαχούλευαν πολλά για τ’ άσπρα δόντια του
καθώς μεγάλο χέρι μες στη νύχτα
που ψαχουλεύει το τετράψηλο σκοτάδι

Όλοι ήρθαν
ο ένας έλειπε
όλοι ήρθαν

Αν τους κουνούσε σκύλος την ουρά του
τον κλοτσάγανε
στρίβαν της γάτας το λαιμό
ως πνίγαν τα τσιγάρα τους
δεν ξέραν από κανακέματα
μόνο καμιά φορά που σιγοβράδιαζε
κι αγέρας μες στο δάσος μοσχοβόλαγε
άσπρο κερί βαγιόκλωνα και λείψανο
σκύβαν τα βλέφαρα για λίγο σα να μύριζαν
μ’ ούτε και τα τραγούδια μας τους έπιαναν
απάνω στο χοντρόπετσό τους πέρναγαν
σαν μύγες στου νεκρού τα μάγουλα σαν μύγες
γι’ αυτό κι εμείς τους τραγουδάγαμε

Όλοι ήρθαν

Γιώργος Ιωάννου & Νίκος Μαμαγκάκης, Ουτιδανός

Ουτιδανός

Ποίηση: Γιώργος Ιωάννου
Μουσική: Νίκος Μαμαγκάκης
Τραγούδι: Ανδρέας Καρακότας
Δίσκος: Ερωτικός λόγος [Έρως ανίκατε] (2008) 

Γελούνε γύρω
για κορόιδο μ’ έχουνε εμένα
εμένα τον ουτιδανό τον άσχημο
εσύ με νοιάζεις
τον τιποτένιο τον φριχτό και τον απαίσιο
γελούνε γύρω
αχ θέλω να τ’ ακούσω απ’ το στόμα σου
μια γεύση κι εγώ να ’χω απ’ το μαρτύριο

Εσύ με νοιάζεις
θά ’ρθεις κάποτε
εσύ με νοιάζεις
μπορώ να περιμένω
χρόνους άπειρους
εσύ με νοιάζεις

Γελούνε γύρω
για κορόιδο μ’ έχουνε εμένα
μα εγώ τραβάω στις λεωφόρους
σαν αόμματος
γελούνε γύρω
ζέστα βαριά ανακαλύπτω μέσα μου
και εισχωρώ μες στης καρδιάς τη χόβολη

Εσύ με νοιάζεις
θά ’ρθεις κάποτε
εσύ με νοιάζεις
μπορώ να περιμένω
χρόνους άπειρους
εσύ με νοιάζεις

Γιώργος Ιωάννου & Νίκος Μαμαγκάκης, Ομίχλη

Ομίχλη

Ποίηση: Γιώργος Ιωάννου
Μουσική: Νίκος Μαμαγκάκης
Τραγούδι: Ανδρέας Καρακότας
Δίσκος: Ερωτικός λόγος [Έρως ανίκατε] (2008)

Στο λιμάνι κάτω
έπεσε ομίχλη
περπατώ σκυμμένος
βρίσκομαι στα ίχνη
στο λιμάνι κάτω
σφύριγμα σειρήνας
οι σκιές των πλοίων
κράξιμο των γλάρων
τζάμια καφενείων

Τίποτα δε βλέπω
στην ψυχή μου μέσα
ήθελα να έχεις
λίγη ακόμα μπέσα
τίποτα δε βλέπω
τι θαρρείς θα γίνει
και ως πού θα πάει
η ομίχλη τούτη
όλους θα μας φάει

Έλα το κατόπι
προχωράμε πέρα
έχουμε ελπίδες
κι αύριο είναι μέρα
έλα το κατόπι
οι φωνές των Κάπων
ήχος τροχαλίας
κάλλιο να με φάει
άσπρος καρχαρίας

Τι φωνάζεις πάλι
κόρναρε και πέρνα
θα τα κοπανήσω
πάλι στην ταβέρνα

Γιώργος Ιωάννου & Νίκος Μαμαγκάκης, Το περιθώριο

Το περιθώριο

Ποίηση: Γιώργος Ιωάννου
Μουσική: Νίκος Μαμαγκάκης
Τραγούδι: Ανδρέας Καρακότας
Δίσκος: Ερωτικός λόγος [Έρως ανίκατε] (2008) 

Πού να πήγες επιτέλους
σ’ έχασα απ’ το στρατό
τότε δίστασα για λίγο
τώρα όμως σε ζητώ

Ρώτησα και στο χωριό σου
το παραμεθόριο
μου ’πανε πως από χρόνια
ζεις στο περιθώριο

Πού γυρίζεις, πού τραβιέσαι
σ’ έχασα απ’ το στρατό
να σ’ αναζητήσω, λέω
απ’ τον Ερυθρό Σταυρό

Τόσο ξέρουν τόσο λένε
τόσο νιώθουν τη ζωή
βόδια μπαίνουν βόδια βγαίνουν
και μηδέν διαγωγή

Έλεγα πως θα καυχιούνται
που σε είχαν γείτονα
αχ ας σ’ έβλεπα για λίγο
στη στιγμή θα γλίτωνα

Πού γυρίζεις, πού τραβιέσαι
σ’ έχασα απ’ το στρατό
να σ’ αναζητήσω, λέω
απ’ τον Ερυθρό Σταυρό

Μες στο ντάλα καλοκαίρι
με το διαβατήριο
θα βγω απ’ την Ειδομένη
με απλό εισιτήριο

Ίσως δε θα με γνωρίσεις
δε σε ξέρω πού σε είδα
φύγε, μην ξαναγυρίσεις
θα μας δει η Γερμανίδα

Πού γυρίζεις, πού τραβιέσαι
σ’ έχασα απ’ το στρατό
να σ’ αναζητήσω, λέω
απ’ τον Ερυθρό Σταυρό

Γιώργος Ιωάννου & Νίκος Μαμαγκάκης, Στα αρχαία

Στα αρχαία

Ποίηση: Γιώργος Ιωάννου
Μουσική: Νίκος Μαμαγκάκης
Τραγούδι: Ανδρέας Καρακότας
Δίσκος: Ερωτικός λόγος [Έρως ανίκατε] (2008)

Μέσα στα αρχαία
πήγαμε παρέα
πήγαμε, πήγαμε
να τη βρούμε, φως μου
τη χαρά του κόσμου
να τη βρούμε, φως μου
πήγαμε, πήγαμε

Φύλακες, τουρίστες
τις κορδέλες λύσ’ τες
φύλακες, φύλακες
έχει εδώ γρασίδι
κι ένα μαύρο φίδι
κι ένα μαύρο φίδι
φύλακες, φύλακες

Κάτσαμε στο λάκκο
φύγε, φιλαράκο
φίλε μου, φίλε μου
έχουμε να πούμε
ύστερα θα πιούμε
έχουμε να πούμε
φίλε μου, φίλε μου

Μη γελάς μ’ εμένα
είμαι μια παρθένα
μη γελάς, μη γελάς
έσπασα το βάζο
τώρα αναστενάζω
τώρα αναστενάζω
μη γελάς, μη γελάς

Τρέχα για φαντάρο
για φωτιά, τσιγάρο
φίλε μου, για φωτιά
δε σ’ αντέχω τώρα
ζήτα του την ώρα
δε σ’ αντέχω τώρα
μη γελάς, μη γελάς

Οι βλακείες τέρμα
πλέον ούτε κέρμα
μη γελάς, μη γελάς
δε ζητώ αγάπη
σα να είναι χάδι
δε ζητώ αγάπη
δε ζητώ, δε ζητώ

Μαρία Κέντρου-Αγαθοπούλου, Ο πατέρας

Γιάννης Ρίτσος & Νίκος Μαμαγκάκης, Άιντε και ντε
(τραγούδι: Γιάννης Πουλόπουλος / δίσκος: Έντεκα λαϊκά του Γιάννη Ρίτσου (1972))

Ο πατέρας

Ο πατέρας μου ήταν μηχανοδηγός
Κάρβουνο μύριζαν τα πέτσινα ρούχα του
Κάτω απ’ τη μαύρη του τραγιάσκα
Άρχιζαν τα καπνισμένα μάτια του

Ο πατέρας μου δε μιλούσε πολύ
Μόνο χαμογελούσε κάπου κάπου
Με τα ηλιοψημένα χείλια του
Προπάντων όταν έπινε τσίπουρο
Κάτω απ’ την κληματαριά της αυλής

Αψηλός και δυνατός ήταν
Κι όταν με σήκωνε αψηλά
Με τ’ ατσαλένια μπράτσα του
Δε φοβόμουν καθόλου
Όπως κι εκείνος δε φοβόταν
Ούτε τη ζωή του
Ούτε το θάνατό του:
Περνούσε με το τρένο του
Σφυρίζοντας
Μες απ’ τις σκοτεινές
Τις στοιχειωμένες σήραγγες
Και τις νικούσε

Από τη συλλογή Θαλασσινό ημερολόγιο (1981) της Μαρίας Κέντρου-Αγαθοπούλου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μαρία Κέντρου-Αγαθοπούλου

Υπενθυμίζω ότι η ποιήτρια γεννήθηκε στο συνοικισμό των σιδηροδρομικών στη Θεσσαλονίκη, για τον οποίο έγραψε και ομώνυμο αφήγημα που εκδόθηκε το 1998.

Το «Θαλασσινό ημερολόγιο» είναι μια συλλογή που αγαπά πολύ η Μαρία Αγαθοπούλου, όπως μου έχει πει. Ως εκ τούτου, διάβασα από παλιά με ιδιαίτερη προσοχή τα ποιήματα της συλλογής αυτής και τους έχω αδυναμία. Άλλωστε γεννήθηκα κι εγώ στο συνοικισμό των σιδηροδρομικών και ο παππούς μου ήταν συνάδελφος του πατέρα της Μαρίας.