Στέλλα Τιμωνίδου, Η μουσική είναι παντού

Μιχάλης Χατζηγιάννης & Ελεάνα Βραχάλη, Βάλε μουσική
(τραγούδι: Δέσποινα Ολυμπίου / δίσκος: Βάλε μουσική (2003))

Η μουσική είναι παντού

[Ενότητα III]

Η μουσική είναι παντού:
σε δωμάτια και αίθουσες συναυλιών,
στην ποίηση και τη ζωγραφική,
στο κλάμα κάποιου νεογέννητου μωρού
ή τον επιθανάτιο ρόγχο ενός ετοιμοθάνατου
και έξω στην ίδια τη φύση.

Στις στάλες της βροχής πάνω στη στέγη
στο θρόισμα των φύλλων
ή στο κελάηδημα των πουλιών στο δάσος
και τη φωνή του κούκου
στο μουρμουρητό του νερού σ’ ένα ρυάκι
μα και στον λόφο, με το ζουζούνισμα των μελισσών
που ψάχνουν για γύρη από θυμάρι ή πεύκο,
βρίσκεις τη μουσική παντού.

Στον βρυχηθμό του λιονταριού της ερήμου,
στο κύμα που σκάει ορμητικά
στον φλοίσβο της ήρεμης θάλασσας,
μα και στον βάλτο
στο κρώξιμο των βατράχων
κάποιο ζεστό βράδυ του καλοκαιριού
η μουσική είναι παντού.

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Advertisements

Μαρία Ψωμά, Τα κορίτσια

Διονύσης Σαββόπουλος, Τα κορίτσια που πηγαίνουν δυο-δυο (δίσκος: Φορτηγό (1966))

Τα κορίτσια

[Ενότητα Της αναζήτησης]

Οι παλιές συμμαθήτριες
συναντιούνται αραιά και πού
στα καφέ, στις κοσμικές εκδηλώσεις,
ανάμεσα απ’ τ’ ανέμελα χαμόγελα,
το κουβεντολόι, τη χαλαρή ευθυμία,
ανήσυχη η ματιά ερευνά
τα πρόσωπα, τα σώματα,
να επιβεβαιώσει αγωνιά
τη γλυκιά πλάνη,
πως αυτές ο χρόνος τις εξαίρεσε,
παραμένουν κορίτσια.

Από τη συλλογή Ισόβια θητεία (2006) της Μαρίας Ψωμά

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μαρία Ψωμά

Σταμάτης Κραουνάκης & Λίνα Νικολακοπούλου, Η κρουαζιέρα του διαδρόμου

Η κρουαζιέρα του διαδρόμου

Μουσική: Σταμάτης Κραουνάκης
Στίχοι: Λίνα Νικολακοπούλου
Τραγούδι: Κατιάνα Μπαλανίκα
Δίσκος: Το έκτο πάτωμα (1992)

Τα μάτια κλείστε
γλυκά ακουμπήστε
στην κουπαστή
Το σώμα αφήστε
φτερό στον άνεμο
να ζαλιστεί

Είναι μια νύχτα μια τρελή βραδιά
που λάμπουν τ’ άστρα λάμπει κι η καρδιά
και κάπου απέναντι είναι το νησί
που ’χει κοράλλια κι αμμουδιά χρυσή
κι αυτό τ’ αγέρι πώς, γλιστράει σαν χέρι πώς
και φέρνει σήμερα μια τέτοια χίμαιρα
ξανά στο φως

Τα μάτια κλείστε
γλυκά ακουμπήστε
στην κουπαστή
Τον χρόνο αφήστε
καινούρια ψέματα
να φανταστεί

Και τι μας νοιάζει πια
αφού κι η νύχτα πήρε τα κουπιά
τα μάτια κλείστε
και δώστε στ’ όνειρο
τρελά φιλιά

Γιώργος Χατζηνάσιος & Μάνος Κουφιανάκης, Αν δεν σ’ αρέσει το τραγούδι μου

Αν δεν σ’ αρέσει το τραγούδι μου

Μουσική: Γιώργος Χατζηνάσιος
Στίχοι: Μάνος Κουφιανάκης
Τραγούδι: Τάνια Τσανακλίδου
Δίσκος: Χωρίς ταυτότητα (1980)

Αν δεν σ’ αρέσει το τραγούδι μου
μην πάψεις να χαμογελάς
είναι που πείνασα και δίψασα
γι’ αυτό δεν είναι της χαράς

Αν δεν σ’ αρέσει το τραγούδι μου
μη φύγεις, σε παρακαλώ
πες πως εγώ στην κάθε λέξη του
για τους καημούς μου σου μιλώ

Αν δεν σ’ αρέσει το τραγούδι μου
κάνε λιγάκι υπομονή
το τραγουδώ κι από το στήθος μου
θαρρώ πως φεύγει μια πληγή

Αν δεν σ’ αρέσει το τραγούδι μου
σαν μία χάρη σ’ το ζητώ
μάθε μου άλλο πιο χαρούμενο
κι αυτό δεν θα το ξαναπώ

Θάνος Μικρούτσικος & Οδυσσέας Ιωάννου, Κράτα λίγο ακόμα

Κράτα λίγο ακόμα

Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος
Στίχοι: Οδυσσέας Ιωάννου
Τραγούδι: Βασίλης Παπακωνσταντίνου
Δίσκος: Θάλασσα στη σκάλα (1999)

Ένα ελάφι έσκυψε σε δροσερή πηγή
κι ένα κορίτσι ξάπλωνε σε κρύα πεζοδρόμια
το ελάφι το σκοτώσανε δυο ξένοι κυνηγοί
και στο κορίτσι χίμηξαν αγέλες από χρόνια

Ξέρω καλά τι πέρασες
βλέπω σκιές στο σώμα
ξέρω νιώθεις πως γέρασες
μα κράτα λίγο ακόμα

Μία γοργόνα πέταγε στα κύματα γυμνή
κι ένα κορίτσι πήγαινε ελιές σ’ ένα μαντίλι
την πρώτη την καρφώσανε σε πλώρη με σπαθί
και οικοδόμοι χτίσανε την κόρη σε γεφύρι

Ξέρω καλά τι πέρασες
βλέπω σκιές στο σώμα
ξέρω νιώθεις πως γέρασες
μα κράτα λίγο ακόμα

Μία νεράιδα έπλενε ρούχα σε φυλακή
κι ένα κορίτσι ήτανε λίμνη σ’ αρχαίους χάρτες
η πρώτη έβγαλε φτερά και γύρισε τη γη
και το κορίτσι έγινε θεά σε μετανάστες

Ξέρω καλά τι πέρασες
βλέπω σκιές στο σώμα
ξέρω νιώθεις πως γέρασες
μα κράτα λίγο ακόμα

Λάκης Χανιώτης & Λιζέτα Καλημέρη, Δυόσμος και κανέλα

Δυόσμος και κανέλα

Μουσική: Λάκης Χανιώτης
Στίχοι: Λιζέτα Καλημέρη
Τραγούδι: Λιζέτα Καλημέρη
Δίσκος: Ζωή λαθραία (1997)

Έχω στον μικρό μου κόσμο
μια κανέλα κι ένα δυόσμο
αχ τι βάσανο γλυκό
να μοιράζομαι στα δυο

Το ’να την καρδιά ξυπνάει
τ’ άλλο λάγνα τη μεθάει
δεν μπορώ ν’ αποφασίσω
φεύγω αλλά γυρνάω πίσω

Η καρδιά όμως αντέχει
σαν μικρό παιδί που τρέχει
με πληγές στο γόνατο
το παιχνίδι είναι γλυκό

Δυόσμο και κανέλα έχω
τυραννιέμαι μα αντέχω
Δεν πειράζει, δεν πειράζει
δεν είναι όλα ήλιος
είναι και χαλάζι

Λουδοβίκος των Ανωγείων & Φίλιππος Γράψας: Αϊ-Γιώργης (με τη Μαριώ)

Αϊ-Γιώργης

Μουσική: Λουδοβίκος των Ανωγείων
Στίχοι: Φίλιππος Γράψας
Τραγούδι: Μαριώ
Δίσκος: Ένα γράμμα στον πατέρα μου (2003)

Ταξίδι απ’ τα Επτάνησα
κι η Σαλονίκη μάγισσα
σε κράτησε δικό της
Βρήκε η αγάπη αφορμή
διάλεξε τη σωστή στιγμή
πήρε το μερτικό της

Δίπλα σου που μεγάλωσα
πόσες φορές καμάρωσα
το φως που ’χε η καρδιά σου
την περηφάνια της ματιάς
τη μυρωδιά της αγκαλιάς
την τρυφερότητά σου

Ποιος περνάει έξω στο δρόμο
μ’ ένα σύννεφο στον ώμο
Αϊ-Γιώργης που γυρίζει τραυματίας
το Σαράντα απ’ τα βουνά της Αλβανίας
Ποιος κρατάει εκεί στ’ αστέρια
την πανσέληνο στα χέρια
Αϊ-Γιώργης να μου φέγγει κάθε νύχτα
της ζωής του το λαμπρό εν τούτω νίκα

Πάλευες πάντα τον καιρό
μα είχες γυναίκα θησαυρό
κι άντεξες το τιμόνι
Κι αν στη ζωή τα πάντα ρει
ακούω το βήμα σου βαρύ
στης μνήμης μου τ’ αλώνι

Ποιος περνάει έξω στο δρόμο
μ’ ένα σύννεφο στον ώμο
Αϊ-Γιώργης που γυρίζει τραυματίας
το Σαράντα απ’ τα βουνά της Αλβανίας
Ποιος κρατάει εκεί στ’ αστέρια
την πανσέληνο στα χέρια
Αϊ-Γιώργης να μου φέγγει κάθε νύχτα
της ζωής του το λαμπρό εν τούτω νίκα

Φανή Αθανασιάδου, Το αστέρι των Χριστουγέννων

John Lennon, Give peace a chance (by John Lennon & Yoko Ono (1969))

Το αστέρι των Χριστουγέννων

Το αστέρι των Χριστουγέννων
λάμπει απόψε
και γω τραγουδώ με την κιθάρα μου
και ελπίζω, ελπίζω πως ο ήλιος
θα λάμπει αύριο πάλι
και τραγουδώ για την ειρήνη

Ο ουρανός είναι συννεφιασμένος
αλλά για μένα
το αστέρι των Χριστουγέννων
λάμπει απόψε.
Περπατώ στους δρόμους της πόλης
και τραγουδώ για την ειρήνη
όλου του κόσμου.
Ένας ήλιος ανέτειλε απόψε.

Από τη συλλογή Επιλογές (1986) της Φανής Αθανασιάδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Φανή Αθανασιάδου

Δημήτρης Θέμελης, Ευδηλιώτικος με λύρα

Δημήτρης Θέμελης: Ευδηλιώτικος με λύρα

Ο Δημήτρης Θέμελης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1931 και ήταν γιος του ποιητή Γιώργου Θέμελη. Καθοριστικό για την σταδιοδρομία του υπήρξε το γεγονός ότι πέρασε ένα μέρος των παιδικών του χρόνων στην Ικαρία –τόπο καταγωγής της μητέρας του, μάλιστα κατά τη δύσκολη χρονική περίοδο 1940-1944, όπου του δόθηκε η ευκαιρία να μάθει να παίζει νησιώτικη λύρα από λυράρηδες εκείνης της εποχής και να γνωρίσει τη ζωντανή πράξη της παραδοσιακής μας μουσικής. Απόφοιτος του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης –βιολί και θεωρητικά– συνέχισε με υποτροφία (DAAD) τις σπουδές του στο Μόναχο: βιολί με τον καθηγητή Kurt Stiehler και Μουσικολογία, Βυζαντινολογία και Αρχαία Ιστορία στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου, απ’ όπου αποφοίτησε ως διδάκτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής.

Διετέλεσε διευθυντής του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης (1971-1985), και από το 1985 καθηγητής Μουσικολογίας στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, του οποίου διετέλεσε πρόεδρος επί τέσσερις θητείες. Επίσης διετέλεσε κοσμήτορας της Σχολής Καλών Τεχνών του ΑΠΘ και πρόεδρος της καλλιτεχνικής επιτροπής της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης. Από το Σεπτέμβριο του 1998 ήταν ομότιμος καθηγητής του ΑΠΘ. Είναι μέλος της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών, διετέλεσε εκπρόσωπος του Διεθνούς Συμβουλίου Παραδοσιακής Μουσικής (ICTM) στην Ελλάδα, μέλος της Γερμανικής Εταιρίας Μουσικής Έρευνας και της Διεθνούς Εταιρείας Εθνομουσικολογίας, μέλος του Προεδρείου του Διεθνούς Οργανισμού Λαϊκής Τέχνης (IOV), επίσης τακτικό μέλος της Ακαδημίας Επιστημών της Νέας Υόρκης. Το 1990 τιμήθηκε από την Μουσική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος με το «χρυσό βραβείο» μουσικής προσφοράς.

Πραγματοποίησε πολλές διαλέξεις και συμμετείχε σε διεθνή μουσικολογικά συνέδρια. Έχει πολυάριθμες δημοσιεύσεις, μεταξύ άλλων για την ελληνική μουσική (έντεχνη και παραδοσιακή) για τη διδακτική του βιολιού κ.ά. Από τα νεανικά του χρόνια ασχολείται επίσης με τη σύνθεση, ωστόσο το μεγαλύτερο μέρος των έργων του το συνέθεσε τις δύο τελευταίες δεκαετίες, στις οποίες διαμόρφωσε μια δική του μουσική γλώσσα. Συνθέσεις του έχουν παιχτεί στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Πραγματοποίησε πολλές διαλέξεις και συμμετείχε σε διεθνή μουσικολογικά συνέδρια. Έχει πολυάριθμες δημοσιεύσεις, μεταξύ άλλων για την ελληνική μουσική (έντεχνη και παραδοσιακή) για τη διδακτική του βιολιού κ.ά. Από τα νεανικά του χρόνια ασχολείται επίσης με τη σύνθεση, ωστόσο το μεγαλύτερο μέρος των έργων του το συνέθεσε τις δύο τελευταίες δεκαετίες, στις οποίες διαμόρφωσε μια δική του μουσική γλώσσα. Συνθέσεις του έχουν παιχτεί στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Πέθανε στη Θεσσαλονίκη το 2017.

Έγραψε μεταξύ άλλων:

* τέσσερις Συμφωνίες, ένα Συμφωνικό Δίπτυχο, δύο Συμφωνιέτες για ορχήστρα εγχόρδων
* Πέντε Κοντσέρτα με ορχήστρα (για βιολί, για βιολοντσέλο, για βιόλα, για κοντραμπάσο και για Φαγκότο)
* 17 Κουαρτέτα εγχόρδων, Κουϊντέτο εγχόρδων
* Κουαρτέτο για φλάουτο, όμποε, κόρνο και φαγκότο, τρία Κουαρτέτα Σαξοφώνων
* Τέσσερα Τρίο με πιάνο, Τρίο για δυο βιολιά και βιόλα
* τραγούδια για φωνή και πιάνο, τραγούδια με ορχήστρα εγχόρδων, χορωδιακά
* έργα για διάφορα σόλο όργανα

Γιώργος Θέμελης, Θάλασσα και ψυχή

Frederico de Brito & Ferrer Trindade, Canção do Mar (με την Dulce Pontes)

[Ενότητα Έρωτος εγκώμια]

Θάλασσα και ψυχή

Θάλασσα με τα μοναχικά και λυπημένα
Πλοία, ψυχές νεκρών που ταξιδεύουν.
Θάλασσα και ψυχή και ταραγμένη αγάπη,
Νερά μας παίρνουν, άνεμοι μας παν.
Άπληστη, ακατάτμητη και μοιρασμένη,
Σ’ ωκεανό, σε πέλαο, σε κοχύλι.
Άπειρη και κατάστενη σε μια σκαμμένη πέτρα.
Και ουρανέ, σαν άλλη θάλασσα πάνω στη θάλασσα,
Γαλάζιο αίμα και φτερό, γαλάζιο ψάρι.
Ερωτική βροχή, ουράνια δίψα,
Έρωτα, πιο έρωτα, που τίποτα δε σε χορταίνει.

Από τη συλλογή Φωτοσκιάσεις (1961) του Γιώργου Θέμελη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Γιώργος Θέμελης

Γιώργος Θέμελης, Οδοιπόροι

Μάνος Χατζιδάκις & Μάνος Ελευθερίου, Η μπαλάντα του οδοιπόρου
(ερμηνεία: Γιάννης Δημητράς / έργο: Ο οδοιπόρος, το μεθυσμένο κορίτσι και ο Αλκιβιάδης (1974))

[Ενότητα Σημεία και σύμβολα]

Οδοιπόροι

Όταν περνώ τον εαυτό μου,
Σαν μέσα σ’ ένα άλλο ένδυμα,
Βγάζοντας τα καθημερινά κουρέλια,
Το φως
Ανατέλλει και δύει στο πρόσωπό μας.

Η τύχη του κρέμεται μετέωρη,
Σαν από κάποιον ήλιο δικό μας.

Λέμε το φως ημέρα, το σκότος νύχτα,
Μοιράζουμε ονόματα: άστρα, φυτά και ζώα.

Είμαστε δίχως τάφο και πατρίδα,
Σαν τους πλανόδιους μουσικούς.
Τραγουδούμε, χορεύουμε, παίζουμε όργανα.

Η μουσική μας είναι η ομιλία μας, ο έρωτας το μυστικό μας.

Οδοιπορείτε, ακούραστοι οδοιπόροι, μιλάτε.
Τι στοιχίζει μια λέξη ακόμα, ένα όνομα.
Ένα χαμόγελο ή μια χειρονομία.

Από τη συλλογή Φωτοσκιάσεις (1961) του Γιώργου Θέμελη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Γιώργος Θέμελης

Γιώργος Θέμελης, Αντανάκλαση

Μάνος Χατζιδάκις & Βrian Corrigan, Love her
(ερμηνεία: New York Rock & Roll Ensemble / δίσκος: Reflections (1970))

[Ενότητα Το Δίχτυ των ψυχών II]

Αντανάκλαση

Το πρόσωπό μου δεν είναι πια
Μονάχο κι έρημο
Σαν αφημένο στο σκοτάδι.

Το πρόσωπό μου είναι ωραίο.

Γιατί το βλέπεις ωραίο είναι ωραίο
Το πρόσωπό μου,
Γιατί το δείχνει
Ωραίο το πρόσωπό σου, φαίνεται ωραίο.

Γιατί το δέχεται, γιατί το αντανακλά
Το πρόσωπό μου, το πρόσωπό σου.

Από τη συλλογή Το Δίχτυ των ψυχών (1965) του Γιώργου Θέμελη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Γιώργος Θέμελης

Βασίλης Τσιτσάνης, Αρχόντισσα

Αρχόντισσα

Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Τραγούδι: Στράτος Παγιουμτζής & Στελλάκης Περπινιάδης
Πρώτη φωνογράφηση: 1938 [Columbia D.G. 6440]

Κουράστηκα για να σε αποκτήσω
αρχόντισσά μου, μάγισσα τρελή
σαν θαλασσοδαρμένος μες στο κύμα
παρηγοριά ζητούσα ο δόλιος στη ζωή

Πόσες καρδούλες έχουν μαραζώσει
και ξέχασαν για πάντα τη ζωή
μπροστά στ’ αρχοντικά σου τα στολίδια
σκλαβώθηκαν για σένα ξένοι και Ρωμιοί

Αρχόντισσα, τα μαγικά σου μάτια
τα ζήλεψα, τα έκλαψα πολύ
φαντάστηκα, σκεφτόμουνα παλάτια
μα συ με γέμισες μαρτύρια στη ζωή

Ίσως το σπουδαιότερο τραγούδι του Βασίλη Τσιτσάνη και μάλιστα το πρώτο που φωνογράφησε ο συνθέτης την περίοδο που έζησε στη Θεσσαλονίκη (1938-1946).

Πηγή: Translatum: Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936-1954

Νότης Μαυρουδής & Τάσος Σαμαρτζής, Ίσως φταίνε τα φεγγάρια

Ίσως φταίνε τα φεγγάρια

Μουσική: Νότης Μαυρουδής
Στίχοι: Τάσος Σαμαρτζής
Τραγούδι: Ελένη Βιτάλη
Δίσκος: Ίσως φταίνε τα φεγγάρια (1990)

Μες στο φτηνό ξενοδοχείο και στα σεντόνια των πολλών
μες σε καθρέφτες δίχως μνήμη θα ξεκινήσουμε λοιπόν
γλιστρούν τα όνειρα στον ύπνο όπως τα τρένα στο σταθμό
και στην ανάσα σου γυρεύω κάποιο αρχαίο σκηνικό

Ίσως φταίνε τα φεγγάρια που ’μαι τόσο μοναχή
νιώθω πως γερνώ τα βράδια και χρωστάω στη ζωή
ίσως φταίνε τα φεγγάρια και πολλοί με λεν τρελή
που όλο ψάχνω στα σκοτάδια μήπως κάτι και συμβεί
ίσως φταίνε τα φεγγάρια, ίσως πάλι φταις κι εσύ

Μια αχτίδα φως περνά τις γρίλιες και σβήνει αυτά που γίναν χθες
πώς μπλέκουν λέω οι ιστορίες και των ανθρώπων οι τροχιές
μες στο φτηνό ξενοδοχείο και στα σεντόνια των πολλών
μες σε καθρέφτες δίχως μνήμη θα τελειώσουμε λοιπόν

Ίσως φταίνε τα φεγγάρια που ’μαι τόσο μοναχή
νιώθω πως γερνώ τα βράδια και χρωστάω στη ζωή
ίσως φταίνε τα φεγγάρια και πολλοί με λεν τρελή
που όλο ψάχνω στα σκοτάδια μήπως κάτι και συμβεί
ίσως φταίνε τα φεγγάρια, ίσως πάλι φταις κι εσύ