Λαυρέντης Μαχαιρίτσας & Μιχάλης Γκανάς, Στα καμένα

Στα καμένα

Μουσική: Λαυρέντης Μαχαιρίτσας
Στίχοι: Μιχάλης Γκανάς
Τραγούδι: Λαυρέντης Μαχαιρίτσας
Δίσκος: Ρίξε κόκκινο στη νύχτα (1933)
[Πηγή για τους στίχους: Διαδραστικά σχολικά βιβλία]

Έλα να πάμε στα καμένα,
στον Υμηττό και στην Αυλώνα,
πουλιά και πεύκα συλλογίσου
ενός καμένου παραδείσου,
δέντρα πού ήτανε φαντάσου
και στη σκιά τους ξεκουράσου.

Έλα και πάρε με μαζί σου
στην κυριακάτικη εκδρομή σου,
βγάλε με στο χλωρό κορμί σου,
στις εκβολές του παραδείσου.

Έλα να πάμε στα καμένα,
δε μας χωράει πια το σπίτι,
έρχονται δύσκολες ημέρες
μουτζουρωμένες σαν Δευτέρες,
έρχονται φλόγες απ’ τα δάση
και μια φωτιά να μας δικάσει,
μέσα στο πύρινό της χνότο,
από τον έσχατο ως τον πρώτο.

Έλα να βγούμε απ’ το σπίτι
ξανά σε δρόμους και πλατείες,
πάρε και τα παιδιά μαζί σου
εδώ, στο χείλος της αβύσσου,
κι άφησε μόνη στο τραπέζι
την τηλεόραση να παίζει,
να δείχνει έγχρωμο τον πόνο
δίπλα σ’ ένα φιλέτο τόνο,
να δείχνει φονικά και φλόγες,
τσόντες, πολιτικούς και ρώγες,
ενώ εμείς θα ’χουμε φτάσει
στο σταυροδρόμι του εξήντα
με τα παιδάκια μας στον ώμο,
για να μας δείχνουνε το δρόμο.

Advertisements

Μιχάλης Γκανάς, Περί ποιήσεως

Περί ποιήσεως

Κι εσύ που ξέρεις από ποίηση
κι εγώ που δεν διαβάζω
κινδυνεύουμε.
Εσύ να χάσεις τα ποιήματα
κι εγώ τις αφορμές τους.

Από τη συλλογή Τα μικρά [1969-1999] (2000) του Μιχάλη Γκανά

Μιχάλης Γκανάς, [Έρχονται μέρες που ξεχνάω πώς με λένε…]

Έρχονται μέρες που ξεχνάω πώς με λένε.

Έρχονται νύχτες βροχερές βαμβακερές ομίχλες
τ’ αλεύρι γίνεται σπυρί ύστερα στάχυ
θροΐζει με πολλά δρεπάνια
αψύς Ιούλιος στη μέση του χειμώνα.
Βλέπω το υφαντό του κόσμου να ξηλώνεται
αόρατο το χέρι που ξηλώνει
και τρέμω μην κοπεί το νήμα.
Νήμα νερού στημόνι χωρίς μνήμη
σταγόνα διάφανη σε βρύα και λειχήνες
νιφάδα-χνούδι των βουνών
χαλάζι-φυλλοβόλο
κι άξαφνα σκάφανδρο ζεστό
στην κιβωτό της μήτρας.
Αρχαίο σκοτάδι τήκεται και τρίζει
αχειροποίητη φλογίτσα που το γλείφει.

Συναγωγές υδάτων υετοί πρόγονοι παγετώνες
στην πάχνη ακόμη της ανωνυμίας.

Από τη συλλογή Παραλογή (1993) του Μιχάλη Γκανά

Μιχάλης Γκανάς, Στο ποτάμι

Στο ποτάμι

Με τον καιρό πέφταν τα φύλλα
γίνονταν βούκινα οι καρποί, τι σάλπιζαν
δίπλα μου το νερό-νερό
η πέτρα-πέτρα
δεν είχε μονοπάτι ο θάνατος.

Ξάστερο το ποτάμι με λιγνά νερόφιδα
ίσκιοι πουλιών, χίλια τζιτζίκια.
Τι ’ταν που σάλεψε! Χαλίκια στη συρμή
κι ο τρομαγμένος πετροκότσυφας.
Γύρισα για να δω, κανένας.

Μόνο στην άκρη το νερό θολό,
σημάδια από θεόρατες πατούσες
κι οι πέτρες γύρω τους βρεγμένες.

Πρόλαβα κι έκλεισα τ’ αυτιά
την ώρα που ’σκαγε το γέλιο του.

Από τη συλλογή Μαύρα Λιθάρια (1993) του Μιχάλη Γκανά

Θεοδώρα Ντάκου, Πρέπει να μάθω

Μίκης Θεοδωράκης & Μιχάλης Γκανάς, Πώς να ξεχάσω
(τραγούδι: Βασίλης Λέκκας / δίσκος: Ασίκικο Πουλάκη (1996))

Πρέπει να μάθω

Ο ξάδελφος Τάκης αγόρασε αυτοκίνητο·
θα κατέβει στην αγορά σε καινούριο μαγαζί
και θα μεγαλώσει το παλιό εργοστάσιο.
Όλο το βράδυ μού ’λεγε για το μωρό του·
με ρωτούσε για τη δουλειά μου και τις ευκαιρίες μου.
Έμαθα να λέω ψέματα για πεποιθήσεις και ιδανικά
και μίλαγα για «σίγουρα κέρδη» κοιτάζοντας τη θάλασσα.
Σκεπτόμουνα πως κάπου εκεί που είσαι θα τη βλέπεις
μέσα σε ζεστή αγκαλιά κι όμορφο ρούχο.
Σκάλωσε πια σε σένα το μυαλό μου και δεν περπατάει.
Τα χέρια και τα χείλια μου κουνιούνται ασυναίσθητα,
ανίκανα γι’ άλλη επαφή μετά τη δική σου.

Πρέπει να μάθω πια να ζω χωρίς εσένα.

(Κάποτε αναρωτιέμαι αν οι στίχοι μου είναι τίποτα άλλο
παρά αποτέλεσμα της αδυναμίας μου να σε κερδίσω.)

Από τη συλλογή Δευτέρα πρωί (1966) της Θεοδώρας Ντάκου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Θεοδώρα Ντάκου

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Η υπεροψία σου

Ara Dinkjian & Μιχάλης Γκανάς, Τα κορμιά και τα μαχαίρια
(τραγούδι: Ελευθερία Αρβανιτάκη / δίσκος: Τα κορμιά και τα μαχαίρια (1994))

Η υπεροψία σου

Για ό,τι λατρεύτηκες
σε θέλω,
λατρεύτηκες για το κορμί
για ό,τι είσαι,
για την ευκολία σου
να επιλέγεις και να παίρνεις,
όταν οι άλλοι σε γυρεύουν
εσύ να προσπερνάς.

Σε θέλω κι όσο μπορώ
όλο πιο σπάνια σε σκέπτομαι
– σε χάλασε η υπεροψία σου.

Από τη συλλογή Το γυμνό ζευγάρι και άλλα ποιήματα (1990) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Πάρτι σε ταράτσα

Μίκης Θεοδωράκης & Μιχάλης Γκανάς, Πώς να ξεχάσω
(τραγούδι: Βασίλης Λέκκας / δίσκος: Ασίκικο Πουλάκη (1996))

Πάρτι σε ταράτσα

Ένα νεύμα μου μόνο περίμενες
που το ανέβαλλα,
που ακόμη νοιαζόσουν για μένα
μου αρκούσε,
και ξεπέρασα την αίσθηση
πως όλα ήταν γνωστά,
αφάνταστα γνωστά εκείνη την ώρα:
το ζεστό κι άπλετο φως
στην ταράτσα που συγκεντρωθήκαμε,
η μελαγχολία των φίλων μας τριγύρω
και τα παλιά τραγούδια που ζητούσαν.

Από τη συλλογή Το γυμνό ζευγάρι και άλλα ποιήματα (1990) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Σταύρος Ζαφειρίου: J’ai osé

Αλέξης Παπαδημητρίου & Εύη Δρούτσα, Τολμώ
(τραγούδι: Μαρινέλλα / δίσκος: Τολμώ (1988))

J’ai osé

Σκαρφαλώνοντας τις τεράστιες σκάλες
Φοβάμαι το μονότονο ήχο
Στο κέντρο του μυαλού
Ονόματα δεκάδες ονόματα
Δεκάδες στατιστικές
Τίποτε άλλο
Ένα μπουκέτο τριαντάφυλλα
Τσαλακωμένο
Μες στην παλάμη μου
Μια χούφτα σκόνη
Τι να σου κρύψω γαμώτο μου
Τι να σου κρύψω
Ανάμεσα στην πτώση και τη φυγή
Δεν υπάρχει καιρός
Για ανατομία της μνήμης

Τόσο ήσυχα οι λέξεις απλώνουν
Πάνω στα χείλη σου
Κι εκτοξεύονται απρόσμενα
Διαλύοντας ό,τι απόμεινε

Τόσο ήσυχα γυρνώ και κοιτάζω
Αυτό που βυθίζεται στη μέση του δρόμου
Αυτό που γεννιέται και θηλάζει
Τις ενοχές της φαντασίας.

Από τη συλλογή … και να μπλοφάρουμε στο όνειρο (1984) του Σταύρου Ζαφειρίου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Σταύρος Ζαφειρίου

Σταύρος Ζαφειρίου, Και οι ημικρανίες συνεχίζονται

Στάμος Σέμσης & Μιχάλης Γκανάς, Αχ! Να περάσει ο πυρετός
(τραγούδι: Μελίνα Κανά / δίσκος: Γενναίοι έρωτες (1997))

Και οι ημικρανίες συνεχίζονται

Παραγγέλνει καφέ κι ανάβει τσιγάρο.
Φυσά τον καπνό χαμηλά.
Μεθοδικά ξεπαστρεύει το λυρισμό της
και στη θέση του φυτρώνουν
μικρά τρωκτικά που ροκανίζουν
τις φυγές της. Ξετυλίγει τα σύρματα
που συγκρατούν το μυαλό της.

Προσπαθεί να μου πει
ότι όλα μεγαλώνουν γύρω της,
όλα ανεβαίνουν, σχηματίζουν
αλαφιασμένα τοπία, καταστρέφονται.

Ξαναφορά τα μάτια της – ανάποδα μάλλον –
χάνεται στριφογυρίζοντας,
αγκαλιάζοντας αποφασιστικά
τους μύθους των νευρικών εραστών.

Από τη συλλογή … και να μπλοφάρουμε στο όνειρο (1984) του Σταύρου Ζαφειρίου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Σταύρος Ζαφειρίου

Μαρία Κέντρου-Αγαθοπούλου, Επιβατικός σταθμός

Δημήτρης Παπαδημητρίου & Μιχάλης Γκανάς, Το τρένο των 9.10
(τραγούδι: Ελευθερία Αρβανιτάκη / δίσκος: Η ζωή που δεν έζησα (1998))

Επιβατικός σταθμός

Στη μνήμη της Κορνηλίας

Κοντά στα τρένα υπάρχει μια κρυφή ροή νερού
Αργά ράθυμα δροσίζει τ’ αναμμένα βαγόνια
Η Κορνηλία σκύβει απ’ το παράθυρο επικίνδυνα
Σ’ ένα κουπέ με κόκκινα βελούδα
Ανοίγει μια πετσέτα στα γόνατά της
Ψωμί τυρί αυγό και αλατοπίπερο
«Θα ’ρθεις μαζί μου ως το θάνατο;» λέει

Ποιος ντυμένος στα μαύρα κόβει εισιτήρια σήμερα
Ποιος ελεγκτής μάς κοιτάζει με μια νέα υποψία
Ο κλειδούχος ας ξεκλειδώσει επιτέλους την καρδιά του
Ας χορτάσει ο μηχανοδηγός μια θεία ανάπαυση
Και οι γραμμές να γυαλίσουν τα παπούτσια τους

Στην πλατεία κοιμάται η αγία τεμπελιά
Ένας καφές φουσκώνει ως τον ουρανό
Σκάζει στα χείλη του σταθμάρχη που ρουφάει τη μέρα
Σα να ’ναι η πρώτη του κι η τελευταία

Από τη συλλογή Σαλκίμ (2001) της Μαρίας Κέντρου-Αγαθοπούλου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μαρία Κέντρου-Αγαθοπούλου

Μαρία Κέντρου-Αγαθοπούλου, Το κοίταγμα

Μίκης Θεοδωράκης & Μιχάλης Γκανάς, Κοίτα με στα μάτια
(τραγούδι: Βασίλης Λέκκας / δίσκος: Ασίκικο Πουλάκη 91996))

[Ενότητα Στο παράθυρο]

Το κοίταγμα

Συχνά παραλογίζομαι
Γι’ αυτό μπορώ και βλέπω καλά
Σε κοιτάζω καθαρά
Γιατί στρέφεις αλλού το πρόσωπό σου;
(Τα μάτια υποφέρουν στη λάμψη)
Πότε θα ιδωθούμε στην ίδια στιγμή;
Η άξαφνη ανταπόκριση είναι εκεί
Στο αμοιβαίο κοίταγμα

Από τη συγκεντρωτική έκδοση Μαρία Κέντρου-Αγαθοπούλου: Επιλογές και σύνολα. Ποιήματα [1965-1995] (2001)

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μαρία Κέντρου-Αγαθοπούλου

Νίκος Γρηγοριάδης, Τα τραγούδια

Μιχάλης Χριστοδουλίδης & Μιχάλης Γκανάς, Εσωτερικές ειδήσεις
(τραγούδι: Γιώργος Νταλάρας / δίσκος: Η άσφαλτος που τρέχει (2001))

[Ενότητα Το τελευταίο μήνυμα]

Τα τραγούδια

Προβάλλει κρυφή υποψία η νυφίτσα απ’ το λαγούμι της
κι η ουρά του σκίουρου διαγράφει μες στα φυλλώματα
το είδωλο του καιρού.

Ένας λαγός σκιρτώντας στον ανήφορο εισχωρεί στο σύνορο του γλαυκού
και το λαγωνικό να κρεμάει μάταια γλώσσα νικητήριας σημαίας.

Αίγες ντυμένες στο μαύρο σαλεύουν τις κάπες τους
σείοντας τις φουντωτές κορφές των θάμνων στην πλαγιά,
όπου σκάζουν ένα ένα τα μυρωδικά τους τα λουλούδια
και βομβούν γύρω σε μικρούς παραδείσους τα εφήμερα.

Κι ανάμεσα σε μυριστικά μονοπάτια ρέουν σταγόνες διάφανης χαράς.
Πάμφωτη η ρώγα σφύζει από θεϊκό χυμό
με στάλες δροσιάς στο κίτρινο ράμφος του κότσυφα
κι ο αμπελουργός άδει το τερπνό του άσμα
στις παρυφές των πιτσιλωτών αβγών της διαιώνισής του.

Μέσα μας τρεμουλιάζουν χωρίς ίχνος αέρα
τα φύλλα της λεύκας
μια αχνοπράσινα, μια γλαυκά λευκάζοντας τον ύπνο μας.

Διαφωνώ ριζικά με το σκίουρο της Μοίρας. Πάντα
μέσ’ απ’ τη σκοτεινιά χρησμολογεί με τις μικρές εκρήξεις του το φως.

Από τη συλλογή Η φωτογραφία μαζί με το τελευταίο μήνυμα (1998) του Νίκου Γρηγοριάδη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Νίκος Γρηγοριάδης