Νίκος Ζούδιαρης, Μια καλημέρα

Καλημέρα

Μουσική & στίχοι: Νίκος Ζούδιαρης
Τραγούδι: Μαργαρίτα Ζορμπαλά & Νίκος Ζούδιαρης
Δίσκος: Νερό κι αλάτι (2003)

Τώρα που έμαθα να ζω χωρίς εσένα
τώρα που οι μνήμες μου γυρνούν από τα ξένα
απ’ τη ζωή μου όταν περνάς
μια καλημέρα μην την ξεχνάς
Όσα ανελέητα η μέρα μας τα παίρνει
η νύχτα στ’ όνειρο απρόσμενα τα φέρνει
όπου κι αν είσαι όταν ξυπνάς
μια καλημέρα μην την ξεχνάς

Λένε πως χάθηκες
δε σε συνάντησε κανείς ως σήμερα
σα να ’σουν πρόσωπο που επινόησα
μάτια μου ανήμερα
Λένε πως χάθηκες
μα ήσουνα εδώ όσο άλλο τίποτα
μα ήσουνα εγώ κι εγώ φοβόμουν
μάτια μου ανύποπτα

Είναι η σκέψη σου αόρατος καθρέφτης
στις δύσκολες στιγμές κοιτάζω αν με βλέπεις
απ’ τη ζωή μου όταν περνάς
μια καλημέρα μην την ξεχνάς
Σ’ ακούω να μιλάς, φωνή μες στη φωνή μου
όπως μεγάλωνα, μεγάλωνες μαζί μου
όπου κι αν είσαι όταν ξυπνάς
μια καλημέρα μην την ξεχνάς

Λένε πως χάθηκες
δε σε συνάντησε κανείς ως σήμερα
σα να ’σουν πρόσωπο που επινόησα
μάτια μου ανήμερα
Λένε πως χάθηκες
μα ήσουνα εδώ όσο άλλο τίποτα
μα ήσουνα εγώ κι εγώ φοβόμουν
μάτια μου ανύποπτα

Advertisements

Mc Olan & Λίνα Νικολακοπούλου, Στην άκρη ενός φιλιού

Στην άκρη ενός φιλιού

Μουσική: Mc Olan
Στίχοι: Λίνα Νικολακοπούλου
Τραγούδι: Μαργαρίτα Ζορμπαλά
Δίσκος: Στην άκρη ενός φιλιού (2000)

Στην άπιαστη καρδιά τ’ ουρανού
θα στείλω μια φωτιά
με κόκκινες ανταύγειες του νου
κι ανάσες του νοτιά

Χρυσόμυγα δεμένη η ψυχή
στην άκρη ενός φιλιού
στα χείλια στάλες κρασί
φάντασμα εσύ του παλιού

Γλιστρήσαν απ’ τα δέντρα οι σκιές
στην πρώτη αστροφεγγιά
μισάνοιχτες τη νύχτα οι ζωές
στου ονείρου τη σκουριά

Χρυσόμυγα δεμένη η ψυχή
στο σώμα π’ αγαπάς
καρδιά μου, πάψε κι εσύ
πάντα μισή να χτυπάς

Πόσο κάνει τόση αγάπη
πόσα δάκρυα και πόσο ψέμα στους όρκους θέλει
πόσο ασήμι και χρυσάφι
για ένα χάδι, για μιαν ανάσα, από άγριο μέλι

Μη ρωτάς ποτέ τους ανθρώπους
μη ρωτάς, κανείς δε θα πει
πόσο κάνει τόση αγάπη
πόσα δάκρυα και πόσο ψέμα για δυο φιλιά

Μίκης Θεοδωράκης & Γιάννης Θεοδωράκης, Μενεξεδένια τα βουνά

Μενεξεδένια τα βουνά

Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Στίχοι: Γιάννης Θεοδωράκης
Τραγούδι: Μαργαρίτα Ζορμπαλά
Δίσκος: Ταξίδι μέσα στη νύχτα (1978)

Μενεξεδένια ήταν τα βουνά
μενεξεδένια τα φιλιά
μενεξεδένια ήταν τα μάτια σου
κατάμαυρη είναι η μοναξιά

Το τρένο αυτό που σε ξερίζωσε
μου σχίζει πάντα την καρδιά
το σφύριγμά του είναι για ’μέ λυγμός
το πέρασμά του είναι καημός

Ήμουν για σένα ο διαβάτης που περνά
ήσουν για μένα το νερό και η φωτιά

Σε κράτησα μέσα στα χέρια μου
σα να ’σουνα μικρό πουλί
με την αυγή γλυκοκελάηδησες
το δειλινό είχες χαθεί

Κι εγώ στα δάση τώρα τριγυρνώ
μετρώ τα κίτρινα κλαδιά
μετρώ τα φύλλα που ξεράθηκαν
την άμετρη μετρώ ερημιά

Ήμουν για σένα ο διαβάτης που περνά
ήσουν για μένα το νερό και η φωτιά

Μανόλης Αναγνωστάκης, Επίλογος (από τη συλλογή «Εποχές 3»)

Μανόλης Αναγνωστάκης & Μίκης Θεοδωράκης, Οι στίχοι αυτοί
(τραγούδι: Μαργαρίτα Ζορμπαλά / δίσκος: Μπαλάντες (1975))

Επίλογος

Οι στίχοι αυτοί μπορεί και να ’ναι οι τελευταίοι
Οι τελευταίοι στους τελευταίους που θα γραφτούν
Γιατί οι μελλούμενοι ποιητές δε ζούνε πια
Αυτοί που θα μιλούσανε πεθάναν όλοι νέοι.
Τα θλιβερά τραγούδια τους γενήκανε πουλιά
Σε κάποιον άλλο ουρανό που λάμπει ξένος ήλιος
Γενήκαν άγριοι ποταμοί και τρέχουνε στη θάλασσα
Και τα νερά τους δεν μπορείς να ξεχωρίσεις.
Στα θλιβερά τραγούδια τους φύτρωσε ένας λωτός
Να γεννηθούμε στο χυμό του εμείς πιο νέοι.

Από τη συλλογή Εποχές 3 (1951) του Μανόλη Αναγνωστάκη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μανόλης Αναγνωστάκης

Αλέξανδρος Ίσαρης, Ανταύγειες

Mc Olan & Λίνα Νικολακοπούλου, Στην άκρη ενός φιλιού
(τραγούδι: Μαργαρίτα Ζορμπαλά / δίσκος: Στην άκρη ενός φιλιού (2000))

Ανταύγειες

Σαν άνεμος βουίζει καθώς τρέχει ο χρόνος
Και τα μαλλιά σου κυματίζουν και τυφλώνουν.
Κάποια παράσταση θα παίζεται εκεί ψηλά.
Με μάσκες και κύμβαλα ουρανομήκη
Μιλάνε οι θεοί που παρασταίνουνε σφαγές
Σε φωταψίες σκοτεινού φωτός.

Τη μουσική τους δεν μπορείς να την ακούσεις
Όμως κάποιες ανταύγειες την ώρα του έρωτα
Στο όνειρο
Σαν ξεψυχάς
Ή όταν φτιάχνεις είδωλα με το χρωστήρα
Μπορείς να δεις.

Μια μυρωδιά την ώρα που βραδιάζει
Ή άγγιγμα απατηλό στον ώμο
Η αλλαγή της θάλασσας καθώς αποτραβιέται
Από τα μάτια η σκόνη της ερήμου
Του άλλου οι σταλαγματιές μες στο δικό σου δάκρυ.
Όλα θυμίζουν το αόρατο μιας θαλπωρής
Που κάποτε ξεσπά και μας τυφλώνει.

Από τη συλλογή Θα επιστρέψω φωτεινός [Ποιήματα 1993-1999] (2000) του Αλέξανδρου Ίσαρη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αλέξανδρος Ίσαρης

Έγκλειστες συναντήσεις (2008): άνοιξη

Μανόλης Αναγνωστάκης & Μίκης Θεοδωράκης, Όταν μιαν άνοιξη
(τραγούδι: Μαργαρίτα Ζορμπαλά / δίσκος: Μπαλάντες (1975))

άνοιξη

Η φύση ξύπνησε
Τα μάτια της φούσκωσαν
Ματωμένες παπαρούνες
Μισάνοιχτα τα πέταλα της μυγδαλιάς
Λύτρωση
Ανάταση
Ζωντάνεμα ψυχής

Από τη συλλογή έγκλειστες συναντήσεις (2008) ανήλικων κρατουμένων στις δικαστικές φυλακές Διαβατών Θεσσαλονίκης

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ανήλικοι κρατούμενοι στις δικαστικές φυλακές Διαβατών Θεσσαλονίκης

Μανόλης Αναγνωστάκης: Πέντε μικρά θέματα, IV

Μανόλης Αναγνωστάκης & Μίκης Θεοδωράκης, Κάτω απ’ τα ρούχα μου
(τραγούδι: Μαργαρίτα Ζορμπαλά / δίσκος: Μπαλάντες (1975))

Πέντε μικρά θέματα

IV

Κάτω απ’ τα ρούχα μου δε χτυπά πια η παιδική μου καρδιά
Λησμόνησα την αγάπη που ’ναι μόνο αγάπη
Μερόνυχτα να τριγυρνώ χωρίς να σε βρίσκω μπροστά μου
Ορίζοντα λευκέ της αστραπής και του όνειρου
Ένιωσα το στήθος μου να σπάζει στη φυγή σου

Ψυχή της αγάπης μου αλήτισσα
Λεπίδι του πόθου μου αδυσώπητο
Νικήτρα μονάχη της σκέψης μου.

Από τη συλλογή Εποχές (1945) του Μανόλη Αναγνωστάκη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μανόλης Αναγνωστάκης

Σταύρος Ζαφειρίου, Μια μικρή παράσταση

Oscar Strok & Λίνα Νικολακοπούλου, Η πεταλούδα της φωτιάς
(τραγούδι: Μαργαρίτα Ζορμπαλά / δίσκος: Στην άκρη ενός φιλιού (2000))

Μια μικρή παράσταση

Να είμαι ήρεμος τώρα.
Να προσφέρω το αίμα μου στο φως.
Να επιστρέψω στην έκσταση της παραίσθησης.
Να στρέψω μέσα μου τον καθρέφτη.

Να θυμάμαι την πολύχρωμη σκιά της πεταλούδας.

Από τη συλλογή … και να μπλοφάρουμε στο όνειρο (1984) του Σταύρου Ζαφειρίου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Σταύρος Ζαφειρίου

Ivan Larionov, Kalinka


Το 1860 ο Ιβάν Πέτροβιτς Λαριόνοφ γράφει μια αλέγρα καντάδα για μια επιθεώρηση που θ’ ανέβαζε στην πόλη που ζούσε τότε, στο Σαρατόφ της νότιας Ρωσίας, ένα μεγάλο λιμάνι στον ποταμό Βόλγα.

Το γλυκύτατο αυτό τραγούδι αγαπήθηκε πολύ και δεν άργησε να συμπεριληφθεί στα κλασικά ρώσικα λαϊκά τραγούδια. Μέχρι και ομώνυμος χορός δημιουργήθηκε, που επίσης θεωρείται κλασικός στο είδος του. (wikipedia)

Το τραγούδι ούτε λίγο ούτε πολύ είναι καντάδα σ’ ένα κορίτσι που ο τροβαδούρος το λέει «καλίνκα», χρησιμοποιώντας τη ρώσικη λέξη για το αειθαλές φυτό βιβούρνο, που ανθίζει μες στην καρδιά τού χειμώνα, μες στα χιόνια του Φλεβάρη και γι’ αυτό οι Αγγλοσάξονες το είπαν snowberry ή snowball tree. Όπως λέει ο φίλος μας ο Κώστας ο αμπελουργός (από το ιστολόγιό του είναι και η φωτογραφία του φυτού), τα λευκά και ροζ άνθη του βιβούρνου είναι αγαπημένος προορισμός των μελισσών τις ηλιόλουστες μέρες του χειμώνα αλλά δεν αντέχει σε μεγάλο παγετό.

Πάμε τώρα 100 και βάλε χρόνια μετά από την εποχή που γράφτηκε το «Καλίνκα». Είναι Γενάρης του 1988, βρίσκομαι για μέρες στην Αθήνα, έχουμε κατέβει με συναδέλφους για δουλειά και ρωτάμε στο ξενοδοχείο (Novotel, στην πλατεία Βάθη) αν εκεί κοντά υπάρχει κάνα καλό μαγαζί με μουσική. Μας είπαν ότι υπήρχε κάποιο περίπου στο ύψος της Αχαρνών και μας διαβεβαίωσαν ότι δεν ήταν σκυλάδικο. Δεν θυμάμαι πια ποιο μαγαζί ήταν ούτε ποιοι συμμετείχαν στο κανονικό του πρόγραμμα (αρκετά σπουδαία ονόματα) γιατί υπήρχε μια επιδημία γρίπης και κάθε βράδυ έλειπαν οι μισοί τραγουδιστές. Αυτό που θυμάμαι ήταν πως το μαγαζί ήταν μεγάλο και ευχάριστο και ότι ουσιαστικά κράτησαν το πρόγραμμα μόνες τους δυο νέες τότε κοπέλες, αλλά ήδη γνωστές, και τραγούδησαν «την άμμο της θάλασσας», δηλαδή από ελαφρό μέχρι βαρύ λαϊκό μαζί με τον Τάκη Μπίνη που εμφανιζόταν στο καθαρόαιμο λαϊκό κομμάτι του προγράμματος. Η μία ήταν η Ελένη Βιτάλη.

Η άλλη ήταν μια αιθέρια ύπαρξη με αέρινη κίνηση και με βαθιά μουσική αγωγή και κουλτούρα, με μια σοβαρότητα απίστευτη αλλά παράλληλα με μεγάλη γλύκα, και μας μάγεψε όλους από την πρώτη στιγμή. Και πάνω που θα σκεφτόταν κανείς ότι αυτό το λεπτοφτιαγμένο, ντελικάτο κορίτσι δεν θ’ αντέξει να βγάλει όλο το πρόγραμμα και θα πέσει κάτω από την κούραση, στα μισά του προγράμματος, μετά τις 12 τα μεσάνυχτα, ξαφνικά έσκυψε, σχεδόν κάθισε κάτω, όχι σε σκαλοπάτι αλλά σε βαθύ κάθισμα στον αέρα, κι άρχισε από κει χαμηλά που βρισκόταν να τραγουδάει ακαπέλα και σχεδόν ψιθυριστά τη ρώσικη καντάδα του Λαριόνοφ για την καλίνκα, ένα αγαπημένο τραγούδι της χώρας στην οποία γεννήθηκε. Σε κάθε στίχο ανασηκωνόταν, σπόνδυλο προς σπόνδυλο, και σε κάθε της κίνηση η ένταση της φωνής της ανέβαινε και οι νότες της κυμάτιζαν γύρω μας σαν τα νερά του Βόλγα – ώσπου αυτή η φωνή, που όλο κυμάτιζε κι όλο ανέβαινε, ήρθε και γέμισε όλο το μαγαζί, όλος ο αέρας εκεί μέσα ήταν αυτή η φωνή που τίποτα δεν μπορούσε να την ανακόψει, και το κορίτσι έπαιρνε μια βαθιά αναπνοή κάπου κάπου κι ύστερα έκανε μια ατέλειωτη βουτιά στη μουσική και το ρυθμό της και μαζί της κι εμείς κρατούσαμε την ανάσα μας για να μη χάσουμε ούτε λέξη ούτε συλλαβή.

Το καταπληκτικό αυτό κορίτσι, το αερικό, που δεν θα ξεχάσω ποτέ στη ζωή μου ήταν, φυσικά, η Μαργαρίτα Ζορμπαλά που είχα τη χαρά να την ξανακούσω να λέει το «Καλίνκα» στην εκπομπή της ΝΕΤ «Στην υγειά μας» και ομολογώ ότι πολύ με συγκίνησε αυτή της η εμφάνιση. Θα παρατηρήσετε στο βίντεο ότι όλοι την ακούν μαγεμένοι και συμμετέχουν στο τραγούδι με πολύ ενθουσιασμό (και δεν είναι όποιοι κι όποιοι, όπως θα δείτε). Ωστόσο, θα πω ότι τότε που την πρωτάκουσα να λέει το τραγούδι, πριν από 20 πλέον χρόνια, ήταν ακόμα καλύτερη. Απολαύστε την:

Oscar Strok & Λίνα Νικολακοπούλου, Η πεταλούδα της φωτιάς

Η πεταλούδα της φωτιάς

Μουσική: Oscar Strok
Στίχοι: Λίνα Νικολακοπούλου
Τραγούδι: Μαργαρίτα Ζορμπαλά
Δίσκος: Στην άκρη ενός φιλιού (2000)

Σκοτάδι ανάβει
κυλάει η ζωή μου στάλα-στάλα
η νύχτα σκάβει
την πιο βαθιά της την πληγή,
δώσ’ μου
την αχυρένια μου τη μπάλα
να παίζω απ’ έξω
με τον ίσκιο μου στη γη

Αχ πεταλούδα που πετάς
πάνω απ’ τη λύπη
κι απ’ όσους έρωτες ρωτάς
κανείς δεν γνώρισε θεό
Αχ πεταλούδα της φωτιάς
δυο μαύροι κήποι
για να νυχτώσει η χαρά
κι η στάχτη απ’ τα φτερά

Αυτό το πανέμορφο ταγκό για τη Μαριάννα… 🙂

Λάκης Παπαδόπουλος & Μαριανίνα Κριεζή, Το τικ τακ του ρολογιού

Το τικ τακ του ρολογιού

Μουσική: Λάκης Παπαδόπουλος
Στίχοι: Μαριανίνα Κριεζή
Τραγούδι: Μαργαρίτα Ζορμπαλά & Λάκης Παπαδόπουλος
Δίσκος: Χαίρω πολύ (1990)

Μην ακούς από τους φίλους
παρηγοριές του ποδαριού
άκου μόνο το τικ τακ του ρολογιού
Με τον καιρό θα τον ξεχάσεις
και θα ξαναερωτευτείς
ο χρόνος όλα τα γιατρεύει
θα το δεις

Ο χρόνος όλα τα γιατρεύει
κι αν νιώθεις σήμερα κι εσύ
πως έχεις μέσα σου στεγνώσει και καεί
το καμένο χώμα βγάζει
έτσι και πέσει μια βροχή
τα ωραιότερα λουλούδια που ’χω δει

Όλοι έχουμε περάσει
καραμπινάτους χωρισμούς
και τώρα πια
τους έρωτές μας τους παλιούς

όταν τους βλέπουμε στο δρόμο
χαμογελάμε τυπικά
ο χρόνος όλα τα γιατρεύει τελικά

Ο χρόνος όλα τα γιατρεύει
κι αν νιώθεις σήμερα κι εσύ
πως έχεις μέσα σου στεγνώσει και καεί
το καμένο χώμα βγάζει
έτσι και πέσει μια βροχή
τα ωραιότερα λουλούδια που ’χω δει

Μην ακούς από τους φίλους
παρηγοριές του ποδαριού
άκου μόνο το τικ τακ του ρολογιού

Αφιερωμένο στη Νερένια και στη Μαρία. 🙂

Rasul Gamzatov & Yan Frenkel, Zhuravli (Οι γερανοί ) [απόδοση στα Ελληνικά από τον Γιάννη Ρίτσο]

Τώρα δεν φταίω εγώ που θα σας μαυρίσω την ψυχή, αλλά το «νεροκόριτσο» που μου θύμισε το πρωί τα «12 ρούσικα λαϊκά τραγούδια» και ειδικά το τραγούδι για τους γερανούς. Προτού τ’ ακούσετε και βάλουμε τα κλάματα όλοι μαζί, πάμε να δούμε τι σημαίνει αυτό το πραγματικά ξεχωριστό τραγούδι, ένα από τα διασημότερα ρώσικα τραγούδια που ακούγεται σ’ όλα τα μήκη και τα πλάτη τής γης μαζί με το «Νύχτες Μόσχας» και καναδυό άλλα.

Γύρω στο 1965 ο ρώσος ποιητής Ρασούλ Γκαμζάτοφ επισκέπτεται τη Χιροσίμα. Εντυπωσιάζεται κυρίως από το άγαλμα μιας μικρής Γιαπωνέζας στο πάρκο για την «ειρήνη». Είναι το άγαλμα της Σαντάκο Σασάκι, ενός από τα πρώτα θύματα της πυρηνικής βόμβας που έπεσε στην πόλη της.

Ας δούμε τι λέει για το κοριτσάκι αυτό στις σελίδες του ο Ελληνοϊαπωνικός Σύνδεσμος:

Το TSURU είναι από τα πιο διαδεδομένα σχέδια του Οριγκάμι και στην ιαπωνική γλώσσα σημαίνει γερανός (είδος πουλιού) και συμβολίζει την μακροζωία και την ευτυχία. Το οριγκάμι, μια από τις πιο παραδοσιακές τέχνες της Ιαπωνίας, ένα είδος χειροτεχνίας με το οποίο φτιάχνεις από τετράγωνο χαρτί διάφορα σχέδια.

Η ιστορία της Σαντάκο και τα ΤSURU

Η Σαντάκο Σασάκι ήταν δύο χρονών όταν έπεσε η ατομική βόμβα στη Χιροσίμα. Εννιά χρόνια μετά, το 1954, όταν η Σαντάκο πήγαινε στην έκτη τάξη του Δημοτικού ξαφνικά εκδήλωσε κάποια συμπτώματα λευκαιμίας. Ύστερα από μερικούς μήνες και αφού νοσηλευόταν στον Ερυθρό Σταυρό της Χιροσίμα, ήλπιζε ότι θα δει βελτίωση φτιάχνοντας TSURU. Μετά όμως από οκτώ μήνες άνισης μάχης, η μικρή Σαντάκο, μόλις 12 χρονών, έχασε τη μάχη με την λευκαιμία, στις 25 Οκτωβρίου του 1955.

Ο θάνατος της Σαντάκο ήταν η αφορμή για τη δημιουργία ενός αγάλματος υπέρ της μνήμης των παιδιών που έχασαν τη ζωή τους τόσο άδικα από την ατομική βόμβα.

Σύμφωνα με την ιαπωνική παράδοση, αν κάποιος που αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα κάνει μια ευχή και μετά φτιάξει 1.000 tsuru, η ευχή του θα γίνει πραγματικότητα. Η μικρούλα Σαντάκο δεν πρόλαβε. Πέθανε στον 644ο γερανό. Η υγεία της συνεχώς επιδεινωνόταν, δεν είχε αρκετό χαρτί, δεν τα κατάφερε. Η προφορική παράδοση θέλει τους συμμαθητές της να φτιάχνουν τους υπόλοιπους 356 χάρτινους λευκούς γερανούς και να ρίχνουν και τους 1.000 στον τάφο της.

Τα παιδιά της Χιροσίμα άρχισαν να μαζεύουν λεφτά για να φτιάξουν ένα μνημείο για τους φίλους τους που χάθηκαν. Και τα κατάφεραν. Το 1958 στήθηκε το άγαλμα της Σαντάκο που κρατάει στα χέρια της ένα χρυσό γερανό. Γιατί τα παιδιά πάντα θα πιστεύουν στο ανέφικτο, πάντα θα κάνουν ευχές, πάντα θα κυνηγάνε το όνειρο. Και το άγαλμα αυτό είναι ένα μήνυμα για την πολυπόθητη ειρήνη.

Αυτό το άγαλμα είδε, λοιπόν, ο Ρασούλ Γκαμζάτοφ κι έγραψε το ποίημα Zhuravli για τους αμέτρητους νεκρούς στρατιώτες της Ρωσίας στους δυο απανωτούς παγκόσμιους πολέμους. Αφού δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Novy Mir (Νέος κόσμος), μελοποιήθηκε από τον Yan Frenkel το 1969 και έγινε γρήγορα γνωστό σ’ όλη την υφήλιο. [Πηγή πληροφοριών: wikipedia]

Το 1977 ο ποιητής της Ρωμιοσύνης, ο Γιάννης Ρίτσος, το μετέφερε στα Ελληνικά, μαζί με άλλα 11 ρούσικα λαϊκά τραγούδια. Τα τραγούδησε η Μαργαρίτα Ζορμπαλά που μόλις είχε εγκατασταθεί μόνιμα στην Ελλάδα.

Είδα τη μετάφραση του τραγουδιού στα Αγγλικά και μπορώ να σας πω ότι η απόδοση του Ρίτσου στα Ελληνικά μεταφέρει πλήρως το κλίμα και το νόημα των ρώσικων στίχων σε μερικά σημεία έως και αυτολεξεί.

Στιγμές στιγμές θαρρώ πως οι στρατιώτες
που πέσανε στη ματωμένη γη
δεν κείτονται, θαρρώ, κάτω απ’ το χώμα
αλλά έχουν γίνει άσπροι γερανοί.

Πετούν και μας καλούν
με τις κραυγές τους
απ’ τους καιρούς αυτούς τους μακρινούς
κι ίσως γι’ αυτό πολλές φορές σιωπώντας
κοιτάμε τους θλιμμένους ουρανούς.

Πετάει ψηλά το κουρασμένο σμάρι
στης δύσης τη θαμπή φεγγοβολή
και βλέπω ένα κενό στη φάλαγγά του
και είναι ίσως η δική μου η θέση αυτή.

Θα ’ρθει μια μέρα που μ’ αυτό το σμάρι
στο μέγα θάμπος θα πετώ κι εγώ
σαν γερανός καλώντας απ’ τα ουράνια
όλους εσάς που έχω αφήσει εδώ.

Πάμε τώρα να ακούσουμε το τραγούδι σε τρεις διαφορετικές εκδοχές του. Η πρώτη είναι με το μισό τραγούδι στα Ρώσικα και το άλλο μισό στα Ελληνικά από συναυλία της Μαργαρίτας Ζορμπαλά στη Ρωσία:

Η δεύτερη είναι με τον εκπληκτικό βαρύτονο Ντμίτρι Χβοροστόφσκι (Dmitri Hvorostovsky) σε μια συναυλία στη Ρωσία, όπου θα δείτε ότι έκανε το μισό ακροατήριο να δακρύσει.

Η τρίτη είναι η πρώτη εκτέλεση του τραγουδιού στα Ελληνικά από τη Μαργαρίτα Ζορμπαλά το 1977 πάνω στους στίχους τού Γιάννη Ρίτσου:

Με πολλή συγκίνηση θα πρέπει να σας πω ότι είμαι πολύ περήφανη για τους δύο αυτούς τραγουδιστές της γενιάς μου. Η λίγο μεγαλύτερή μου Μαργαρίτα απ’ την Τασκένδη και ο λίγο μικρότερός μου Σιβηριανός Ντμίτρι προσεγγίζουν το υπέροχο αυτό τραγούδι με τόση τρυφερότητα, ευαισθησία και ωριμότητα που σ’ αφήνουν άφωνο.

Ας μου επιτραπεί, ωστόσο, μια παρατήρηση για να βλογήσουμε και πάλι τα γένια μας: η «δικιά» μας Μαργαρίτα, στην πρώτη εκτέλεση που θ’ ακούσετε στο τρίτο φιλμάκι, είναι μόλις 19 χρονών. Τα συμπεράσματα δικά σας. Καλή μας ακρόαση!