Αλέξης Ζακυθηνός, Ένας θάνατος

Γιάννης Ρίτσος & Μίκης Θεοδωράκης, Ήσουν καλός κι ήσουν γλυκός
(τραγούδι: Γρηγόρης Μπιθικώτσης / έργο: Επιτάφιος (ηχογράφηση του 1960))

Ένας θάνατος

Κλαίμε που το τέλος έφτασε τόσο
νωρίς και που τον βρίσκει με καρδιά
γεμάτη αγάπη, όμως αυτός, το νέο
παιδί, δεν κλαίει καθόλου, χαμογελα-
στός κοιτάζει, σαν ευτυχισμένος
που το τέλος το δικό του είναι μιας
άλλης ομορφιάς, σωστή γιορτή.

Από τη συλλογή Τα θολά τζάμια (1954) του Αλέξη Ζακυθηνού

Πηγή: ανθολογία Η δεύτερη μεταπολεμική ποιητική γενιά (1950-1970) του Ανέστη Ευαγγέλου (εκδ. Παρατηρητής, 1994)

Το γράμμα το ανώνυμο (Βασίλης Τσιτσάνης)

Το γράμμα το ανώνυμο

Σύνθεση & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Μπουζούκι: Μανώλης Χιώτης
Ακορντεόν: Ευαγγελία Μαργαρώνη
Τραγούδι: Γρηγόρης Μπιθικώτσης & Αντώνης Ρεπάνης (πρώτη εκτέλεση σε δίσκο 78 στροφών το 1960)
Δίσκος: Ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης τραγουδά Βασίλη Τσιτσάνη (HMV 034-4010651, 1987 / από τη σειρά της ΕΜΙΑΛ «Ο μουσικός θησαυρός της Columbia»)

Το γράμμα το ανώνυμο
δεν πρέπει να πιστέψεις
και πιο πολύ, αγάπη μου
για πείσμα τους, θέλω να με λατρέψεις

Το γράμμα το ανώνυμο
σε γέμισε με δάκρυ
μα μην πιστεύεις, σκίσε το
και πέτα το στην άκρη

Ό,τι και να σου γράφουνε
το κάνουν από ζήλια
γιατί δεν θα τολμούσανε
τα ψέματα να πούνε με τα χείλια

Το γράμμα το ανώνυμο
σε γέμισε με δάκρυ
μα μην πιστεύεις, σκίσε το
και πέτα το στην άκρη

Ζηλεύουν την αγάπη μας
θέλουν να μας χωρίσουν
και γράμματα σου γράφουνε ανώνυμα
για να σε ξεμυαλίσουν

Το γράμμα το ανώνυμο
σε γέμισε με δάκρυ
μα μην πιστεύεις, σκίσε το
και πέτα το στην άκρη

Κάτσε ν’ ακούσεις μια πενιά (Βασίλης Τσιτσάνης)

Κάτσε ν’ ακούσεις μια πενιά

Σύνθεση & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Μπουζούκι: Μανώλης Χιώτης
Τραγούδι: Γρηγόρης Μπιθικώτσης & Βασίλης Τσιτσάνης (εκτέλεση του 1960) [πρώτη φωνογράφηση με τον Στράτο Παγιουμτζή και τον Μανώλη Χιώτη το 1946 (HMV A.0.2727) και δεύτερη την ίδια χρονιά με τον Πρόδρομο Τσαουσάκη, τον Βασίλη Τσιτσάνη και τον Μάρκο Βαμβακάρη (Odeon GA7351)]
Δίσκος: Ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης τραγουδά Βασίλη Τσιτσάνη (HMV 034-4010651, 1987 / από τη σειρά της ΕΜΙΑΛ «Ο μουσικός θησαυρός της Columbia»)

Κάτσε ν’ ακούσεις μια πενιά
πιες κι ένα ποτηράκι
κι αν θες ζεϊμπέκικο γλυκό
περίμενε λιγάκι

Πάρε σειρά γιατί μπορεί
ίσως να μην προκάνεις
μη μας συμβεί το σοβαρό
και τη σειρά σου χάνεις

Κι αν δε σ’ αρέσουν όλα αυτά
που σου ’χα πει πρωτίστως
το ζεϊμπεκάκι είν’ έτοιμο
έχει το λόγο ο Χρήστος

Γρηγόρης Μπιθικώτσης & Λάκης Τσώλης, Του Βοτανικού ο μάγκας (τραγούδι: Γρ. Μπιθικώτσης & Μ. Χιώτης)

Του Βοτανικού ο μάγκας

Σύνθεση: Γρηγόρης Μπιθικώτσης
Στίχοι: Λάκης Τσώλης
Μπουζούκι: Μανώλης Χιώτης*
Τραγούδι: Γρηγόρης Μπιθικώτσης & Μανώλης Χιώτης [πρώτη εκτέλεση από τους ίδιους το 1963]
Δίσκος: Γρηγόρης Μπιθικώτσης, 1963-1971 (1981) 

Του Βοτανικού ο μάγκας
πέθανε την Κυριακή
και τον κλάψαν οι κοπέλες
κι όλοι οι φίλοι οι καρδιακοί

Του Βοτανικού το μάγκα
το καλύτερο παιδί
στα μπουζούκια στις ταβέρνες
πια κανείς δε θα το δει

Του Βοτανικού ο μάγκας
είχε ωραίο παρελθόν
απ’ τα γλέντια και απ’ τους μάγκες
θα ’ναι τώρα πια απών

Του Βοτανικού το μάγκα
το καλύτερο παιδί
στα μπουζούκια στις ταβέρνες
πια κανείς δε θα το δει

Πάντα όμορφα γλεντούσε
και δεν έκανε κακό
και τον αγαπούσαν όλοι
μέσα στο Βοτανικό

Του Βοτανικού το μάγκα
το καλύτερο παιδί
στα μπουζούκια στις ταβέρνες
πια κανείς δε θα το δει

* Κατά την προσφιλή μας συνήθεια και ως ελάχιστο φόρο τιμής στους σπουδαίους δημιουργούς μας, στο πλαίσιο της παρουσίασης αυτού του δίσκου θ’ ακούσουμε και μερικά ιστορικά τραγούδια στα οποία δεν παίζει ο Κώστας Παπαδόπουλος, αλλά ο Γιώργος Ζαμπέτας (σε τρία) και (σε ένα) ο Μανώλης Χιώτης

Μέντης Μποσταντζόγλου & Μίκης Θεοδωράκης, Η ρομβία (με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση)

Η ρομβία

Στίχοι: Μέντης Μποσταντζόγλου (Μποστ)
Σύνθεση, ενορχήστρωση & διεύθυνση ορχήστρας: Μίκης Θεοδωράκης
Μπουζούκι: Μανώλης Χιώτης
Ερμηνεία: Γρηγόρης Μπιθικώτσης & Καίτη Θύμη [Πρόκειται για την πρώτη εκτέλεση του τραγουδιού το 1961 σε δίσκο 45 στροφών.]
Δίσκος: Γρηγόρης Μπιθικώτσης [50 χρόνια] / Ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης τραγουδά Μίκη Θεοδωράκη Νο 1 [1960-1964] (2005)

Η ρομβία αφιχθέντος και σταθέντος στη γωνιά
μελοδίας μας παράγει εφρανθείς η γειτονιά
βγένει πρότον ο μπακάλης κε μετά ο γαλατάς
πλην αργής εξερχoμένη κε πολή το μελετάς.

Χαίρε ληπηρά ρονβία
δυστηχής είμε φεβγών
και αναχωρών εν βία
την νεάνις μην ιδών.

Την επάβριον ημέραν στην γωνίαν μου σταθείς
καταπλέφσας η ρομβία ήτον πάλιν αφιχθείς
αηδόνες είναι ψάλων, παραδείσια πουλιά
πτερουγίζουν καρδερίνε στα ξανθά της τα μαλιά.

Χαίρε έφθυμος ρομβία
η νεάνις κατελθών
δήθεν πήγε δια κομβία
κι’ εθεάθη εξελθών.

[Πηγή για τους στίχουςιστότοπος του Νίκου Σαραντάκου]

Μέντης Μποσταντζόγλου & Μίκης Θεοδωράκης, Η νήσος των Αζορών (με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση)

Η νήσος των Αζορών

Στίχοι: Μέντης Μποσταντζόγλου (Μποστ)
Σύνθεση, ενορχήστρωση & διεύθυνση ορχήστρας: Μίκης Θεοδωράκης
Μπουζούκι: Μανώλης Χιώτης
Ερμηνεία: Γρηγόρης Μπιθικώτσης [Πρόκειται για την πρώτη εκτέλεση του τραγουδιού το 1961 σε δίσκο 45 στροφών.]
Δίσκος: Γρηγόρης Μπιθικώτσης [50 χρόνια] / Ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης τραγουδά Μίκη Θεοδωράκη Νο 1 [1960-1964] (2005)

Ένα πλοίον ταξιδέβων με υπέροχον κερόν,
εφνιδίως εξοκήλη ανοικτά των Αζορών.
Φοβηθέντες των κηρίων κε ανήσηχοι κυρίε,
πίπτουν όλοι εις το κύμα κε τους τρώγουν καρχαρίε.

Ένας νέος κε μια νέα, ορεότατα πεδιά,
φθάνουν κολυμβών γενέος εις πλησείον αμουδιά
νήστις όντες κε διψόντες εις την νήσον αφιχθείς,
έτρογον καρπούς των δένδρων κε συλάβοντες ιχθείς.

Ζώντες βίον πρωτογόνου κε ο νέος με την κόρη,
κύταζαν κε κάπου-κάπου εάν έρχετε βαπόρι
αλά φθάσαντος χειμόνος κε μη φθάνοντος βαπόρι
απεβίοσεν ο νέος κε απέθαναιν η κόρη.

Αργότερα, αργότερα,
πλησιάσαν δύο κότερα
κι’ ήρθε κι’ ένα βαπόρη
ματέος ψάχνων για να βρη
τον νέον κε την κόρη.

Κατηραμένη νήσος, νήσος των Αζορών,
που καταστρέφης νέους και θάπτης των κορών
να πέση τιμορία από τον ουρανόν,
να λείψης απ’ τους χάρτας κε τον οκεανόν.

* Με γκρίζα γράμματα παραθέτω τους υπόλοιπους στίχους του Μποστ που δεν συμπεριλήφθηκαν στο τραγούδι. [Πηγή για τους στίχουςιστότοπος του Νίκου Σαραντάκου]

Μίκης Θεοδωράκης, Μαργαρίτα Μαργαρώ (με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση)

Μαργαρίτα Μαργαρώ

Σύνθεση, στίχοι, ενορχήστρωση & διεύθυνση ορχήστρας: Μίκης Θεοδωράκης
Μπουζούκι: Μανώλης Χιώτης
Ερμηνεία: Γρηγόρης Μπιθικώτσης & Αντώνης Κλειδωνιάρης [Πρόκειται για την πρώτη εκτέλεση του τραγουδιού το 1960 που ανήκει στον κύκλο τραγουδιών «Αρχιπέλαγος».]
Δίσκος: Γρηγόρης Μπιθικώτσης [50 χρόνια] / Ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης τραγουδά Μίκη Θεοδωράκη Νο 1 [1960-1964] (2005)

Η Μαργαρίτα η Μαργαρώ
περιστεράκι στον ουρανό
τον ουρανό μες στα δυο σου μάτια κοιτάζω
βλέπω την Πούλια και τον αστερισμό

Η μάνα σου είναι τρελή
και σε κλειδώνει μοναχή
σαν θέλω να μπω στην κάμαρή σου
μου ρίχνεις μεταξωτό σκοινί
και κλειδωμένους μας βλέπ’ η νύχτα
μας βλέπουν τ’ άστρα κι η χαραυγή

Η Μαργαρίτα η Μαργαρώ
βαρκούλα στο Σαρωνικό
Σαρωνικέ μου, τα κυματάκια σου δώσ’ μου
δώσ’ μου τ’ αγέρι δώσ’ μου το πέλαγο

Η μάνα σου είναι τρελή
και σε κλειδώνει μοναχή
σαν θέλω να μπω στην κάμαρή σου
μου ρίχνεις μεταξωτό σκοινί
και κλειδωμένους μας βλέπ’ η νύχτα
μας βλέπουν τ’ άστρα κι η χαραυγή

Η Μαργαρίτα η Μαργαρώ
δεντράκι στο Βοτανικό
Πάρε το τραμ μόλις δεις πως πέφτει η νύχτα
πέφτουν οι ώρες πέφτω λιγοθυμώ

Η μάνα μου είναι τρελή
και με κλειδώνει μοναχή
σαν θέλω να μπεις στην κάμαρή μου
σου ρίχνω μεταξωτό σχοινί
και κλειδωμένους μας βλέπ’ η νύχτα
μας βλέπουν τ’ άστρα κι η χαραυγή

Μίκης Θεοδωράκης & Τάσος Λειβαδίτης, Δραπετσώνα (με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση)

Δραπετσώνα

Σύνθεση, ενορχήστρωση & διεύθυνση ορχήστρας: Μίκης Θεοδωράκης
Στίχοι: Τάσος Λειβαδίτης
Μπουζούκι: Μανώλης Χιώτης
Ερμηνεία: Γρηγόρης Μπιθικώτσης [Πρόκειται για την πρώτη εκτέλεση του τραγουδιού το 1960 σε δίσκο 45 στροφών. Λίγο αργότερα, το 1961, συμπεριλήφθηκε στον κύκλο τραγουδιών «Πολιτεία (Α’)».]
Δίσκος: Γρηγόρης Μπιθικώτσης [50 χρόνια] / Ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης τραγουδά Μίκη Θεοδωράκη Νο 1 [1960-1964] (2005)

Μ’ αίμα χτισμένο, κάθε πέτρα και καημός
κάθε καρφί του πίκρα και λυγμός
μα όταν γυρίζαμε το βράδυ απ’ τη δουλειά
εγώ και εκείνη όνειρα φιλιά

Το ’δερνε αγέρας κι η βροχή
μα ήταν λιμάνι κι αγκαλιά και γλυκιά απαντοχή
αχ το σπιτάκι μας, κι αυτό είχε ψυχή

Πάρ’ το στεφάνι μας, πάρ’ το γεράνι μας
στη Δραπετσώνα πια δεν έχουμε ζωή
Κράτα το χέρι μου και πάμε, αστέρι μου
εμείς θα ζήσουμε κι ας είμαστε φτωχοί

Ένα κρεβάτι και μια κούνια στη γωνιά
στην τρύπια στέγη του άστρα και πουλιά
κάθε του πόρτα ιδρώτας κι αναστεναγμός
κάθε παράθυρό του κι ουρανός

Κι όταν ερχόταν η βραδιά
μες στο στενό σοκάκι ξεφαντώναν τα παιδιά
αχ το σπιτάκι μας, κι αυτό είχε καρδιά

Πάρ’ το στεφάνι μας, πάρ’ το γεράνι μας
στη Δραπετσώνα πια δεν έχουμε ζωή
Κράτα το χέρι μου και πάμε, αστέρι μου
εμείς θα ζήσουμε κι ας είμαστε φτωχοί

Μίκης Θεοδωράκης & Τάσος Λειβαδίτης, Μάνα μου και Παναγιά (με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση)

Μάνα μου και Παναγιά

Σύνθεση, ενορχήστρωση & διεύθυνση ορχήστρας: Μίκης Θεοδωράκης
Στίχοι: Τάσος Λειβαδίτης
Μπουζούκι: Μανώλης Χιώτης
Ερμηνεία: Γρηγόρης Μπιθικώτσης [Πρόκειται για την πρώτη εκτέλεση του τραγουδιού το 1960 σε δίσκο 45 στροφών. Λίγο αργότερα, το 1961, συμπεριλήφθηκε στον κύκλο τραγουδιών «Πολιτεία (Α’)».]
Δίσκος: Γρηγόρης Μπιθικώτσης [50 χρόνια] / Ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης τραγουδά Μίκη Θεοδωράκη Νο 1 [1960-1964] (2005)

Ο ήλιος ήσουν κι η αυγή
της νύχτας μου φεγγάρι
της μάνας μου ήσουν η ευχή
της Παναγιάς η χάρη

Έφυγες και κλαίει ο άνεμος, το κύμα
κλαίνε τ’ άστρα κι η νυχτιά
κλαίει η μάνα μου στο μνήμα
κλαίει κλαίει κι η Παναγιά

Στον πυρετό ήσουνα δροσιά
κερί μες στο σκοτάδι
άστρο στην κοσμοχαλασιά
βασιλικός στον Άδη

Έφυγες και κλαίει ο άνεμος, το κύμα
κλαίνε τ’ άστρα κι η νυχτιά
κλαίει η μάνα μου στο μνήμα
κλαίει κλαίει κι η Παναγιά

Γιάννης Ρίτσος & Μίκης Θεοδωράκης, Μέρα Μαγιού (με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση)

Μέρα Μαγιού

Ποίηση: Γιάννης Ρίτσος [συλλογή «Επιτάφιος» (1936)]
Σύνθεση, ενορχήστρωση & διεύθυνση ορχήστρας: Μίκης Θεοδωράκης
Μπουζούκι: Μανώλης Χιώτης
Ερμηνεία: Γρηγόρης Μπιθικώτσης & Καίτη Θύμη [Πρόκειται για τη δεύτερη εκτέλεση του έργου «Επιτάφιος», τον Σεπτέμβριο του 1960. Η πρώτη είχε γίνει ένα μήνα νωρίτερα, τον Αύγουστο του 1960, στο Παρίσι σε ενορχήστρωση του Μάνου Χατζιδάκι με ερμηνεύτρια τη Νάνα Μούσχουρη.]
Δίσκος: Γρηγόρης Μπιθικώτσης [50 χρόνια] / Ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης τραγουδά Μίκη Θεοδωράκη Νο 1 [1960-1964] (2005)

Μέρα Μαγιού μού μίσεψες
μέρα Μαγιού σε χάνω
άνοιξη, γιε, που αγάπαγες
κι ανέβαινες απάνω

Στο λιακωτό και κοίταζες
και δίχως να χορταίνεις
άρμεγες με τα μάτια σου
το φως της οικουμένης

Και μου ιστορούσες με φωνή
γλυκιά, ζεστή κι αντρίκια
τόσα όσα μήτε του γιαλού
δε φτάνουν τα χαλίκια

Και μούλεγες πως όλ’ αυτά
τα ωραία θάναι δικά μας
και τώρα εσβήστης κ’ έσβησε
το φέγγος κ’ η φωτιά μας

Γιάννης Ρίτσος & Μίκης Θεοδωράκης, Πού πέταξε τ’ αγόρι μου (με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση)

Πού πέταξε τ’ αγόρι μου

Ποίηση: Γιάννης Ρίτσος [συλλογή «Επιτάφιος» (1936)]
Σύνθεση, ενορχήστρωση & διεύθυνση ορχήστρας: Μίκης Θεοδωράκης
Μπουζούκι: Μανώλης Χιώτης
Ερμηνεία: Γρηγόρης Μπιθικώτσης & Καίτη Θύμη [Πρόκειται για τη δεύτερη εκτέλεση του έργου «Επιτάφιος», τον Σεπτέμβριο του 1960. Η πρώτη είχε γίνει ένα μήνα νωρίτερα, τον Αύγουστο του 1960, στο Παρίσι σε ενορχήστρωση του Μάνου Χατζιδάκι με ερμηνεύτρια τη Νάνα Μούσχουρη.]
Δίσκος: Γρηγόρης Μπιθικώτσης [50 χρόνια] / Ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης τραγουδά Μίκη Θεοδωράκη Νο 1 [1960-1964] (2005)

Γιε μου, σπλάχνο των σπλάχνων μου
καρδούλα της καρδιάς μου
πουλάκι της φτωχιάς αυλής
ανθέ της ερημιάς μου

Πού πέταξε τ’ αγόρι μου
πού πήγε, πού μ’ αφήνει;
Χωρίς πουλάκι το κλουβί
χωρίς νερό η κρήνη

Πώς κλείσαν τα ματάκια σου
και δε θωρείς που κλαίω
και δε σαλεύεις, δε γρικάς
τα που πικρά σού λέω;

Πού πέταξε τ’ αγόρι μου
πού πήγε, πού μ’ αφήνει;
Χωρίς πουλάκι το κλουβί
χωρίς νερό η κρήνη

Ηλιοβασιλέματα (Μανώλης Χιώτης & Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου / με τη Γιώτα Λύδια)

Ηλιοβασιλέματα

Σύνθεση: Μανώλης Χιώτης
Στίχοι: Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος & Λάκης Καρνέζης
Ερμηνεία: Γιώτα Λύδια & Γιάννης Κυριαζής [πρώτη εκτέλεση από τη Μαίρη Λίντα και τον Μανώλη Χιώτη το 1958 και δεύτερη από τη Γιώτα Λύδια και τον Γιάννη Κυριαζή την ίδια χρονιά]
Δίσκος: Γιώτα Λύδια / αξέχαστες επιτυχίες (1982)

Ηλιοβασιλέματα
γεμάτα αναμνήσεις
θυμάμαι ακόμα και πονώ
το τελευταίο δειλινό
πριν φύγεις και μ’ αφήσεις
ηλιοβασιλέματα
γεμάτα αναμνήσεις

Δειλινά αξέχαστα
μες στα στενά δρομάκια
τώρα με άλλον αγκαλιά
περνάς τα στέκια τα παλιά
κι εγώ πίνω φαρμάκια
δειλινά αξέχαστα
μες στα στενά δρομάκια

Ηλιοβασιλέματα
και τι δε μου θυμίζουν
και όπως πέφτει η βραδιά
την έρημη μου την καρδιά
οι πόνοι την ξεσκίζουν
ηλιοβασιλέματα
και τι δε μου θυμίζουν

Μανώλης Χιώτης & Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου, Ηλιοβασιλέματα (με τη Γιώτα Λύδια)

Ηλιοβασιλέματα

Σύνθεση: Μανώλης Χιώτης
Στίχοι: Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος & Λάκης Καρνέζης
Ερμηνεία: Γιώτα Λύδια & Γιάννης Κυριαζής [πρώτη εκτέλεση από τη Μαίρη Λίντα και τον Μανώλη Χιώτη το 1958 και δεύτερη από τη Γιώτα Λύδια και τον Γιάννη Κυριαζή την ίδια χρονιά]
Δίσκος: 14 χρυσές επιτυχίες της Γιώτας Λύδια (1977)

Ηλιοβασιλέματα
γεμάτα αναμνήσεις
θυμάμαι ακόμα και πονώ
το τελευταίο δειλινό
πριν φύγεις και μ’ αφήσεις
ηλιοβασιλέματα
γεμάτα αναμνήσεις

Δειλινά αξέχαστα
μες στα στενά δρομάκια
τώρα με άλλον αγκαλιά
περνάς τα στέκια τα παλιά
κι εγώ πίνω φαρμάκια
δειλινά αξέχαστα
μες στα στενά δρομάκια

Ηλιοβασιλέματα
και τι δε μου θυμίζουν
και όπως πέφτει η βραδιά
την έρημη μου την καρδιά
οι πόνοι την ξεσκίζουν
ηλιοβασιλέματα
και τι δε μου θυμίζουν