Μαρία Πολίτου, Dum spiro spero

Χρήστος Νικολόπουλος & Λευτέρης Παπαδόπουλος, Αγάπησέ με
(τραγούδι: Χάρις Αλεξίου / δίσκος: Η νύχτα θέλει έρωτα (1988))

Dum spiro spero

Και σκληρή σωστή πέτρα μπορεί να γίνεται κάποτε η μοναξιά σου. Κι άλλες φορές πάλι σκέτο πούπουλο. […] Μήπως η απελπισία δεν είναι στο βάθος παρά μια «άπω ελπίς»; Οπόταν και η μοναξιά συμβαίνει να είναι η «μόνη αξία» που έχει τη δύναμη να την αποκαλύψει;
Οδυσσέας Ελύτης

Τόσα σώματα γύρω σου να ’χεις κι η μοναξιά να σε καρφώνει
καταμεσής του στήθους.
Τα σωθικά να σου σπαράζει άγριο, πεινασμένο ζώο.
Κι ο έρωτας ξεδιάντροπος σύμμαχος του κενού.
Του ατελεύτητου τίποτα.

Μα πού πήγαν όλοι;
Του ονείρου μου οι κήποι αδειανοί και ρημαγμένοι.
Οι φυλλωσιές πυκνές κι ωστόσο μαραμένες.
Σπαράγματα μιας δόξας μακρινής κι εφήμερης.
Απομεινάρια γιορτινής φωτοχυσίας.

Δεν έχω δύναμη καμιά.
Το μέγεθος του απείρου με συνθλίβει.
Γυμνός κείτομαι στο σκοτάδι
ψηλαφώντας τα σημάδια του χρόνου.
Μόνη έγνοια μου εσύ.
Ο άλλος εαυτός μου.

Άφησέ μου μια χαραμάδα φως.
Ναι, σε σένα η δέηση αυτή.
Ίσως γίνω αέρας να περάσω.
Dum spiro spero.
Αν και σχεδόν νεκρός, ποτέ δεν το ξεχνώ.
Ύβρις θα ήτανε προς τον ουράνιο θόλο.

Μια χαραμάδα άφησέ μου φως.
Το ουράνιο τόξο απ’ τα μαλλιά ν’ αρπάξω.
Στη ράχη του ίσως αγγίξουμε πάλι μαζί τον ήλιο.

Μια χαραμάδα σου ζητώ.
Αγάπησέ με.
Να σβήσω στο σκοτάδι μου και να ντυθώ.
Με φως.

Από τη συλλογή Εφήμερη στην πένα του θεού (2014) της Μαρίας Πολίτου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μαρία Πολίτου

Θάνος Μικρούτσικος & Μπάμπης Τσικληρόπουλος, Ελένη

Ελένη

Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος
Στίχοι: Μπάμπης Τσικληρόπουλος
Τραγούδι: Χαρούλα Αλεξίου
Δίσκος: Η αγάπη είναι ζάλη (1986)

Ζούμε σ’ έναν κόσμο μαγικό
με φόντο την Ακρόπολη, το Λυκαβηττό
γεμάτα τα μπαλκόνια πολιτικά αηδόνια
υποσχέσεις και αγάπες και πολύχρωμα μπαλόνια
για ευτυχισμένα χρόνια

Κι εσύ Ελένη και κάθε Ελένη
της επαρχίας της Αθήνας κοιμωμένη
κι εσύ Ελένη και κάθε Ελένη
η ζωή σου, να το ξέρεις, είναι επικηρυγμένη
να πεθαίνεις για την Ελλάδα είναι άλλο
κι άλλο εκείνη να σε πεθαίνει

Κι εσύ Ελένη και κάθε Ελένη
της επαρχίας της Αθήνας κοιμωμένη

Ζούμε σ’ ένα κόσμο μαγικό
υποχθόνια δουλεύει με μοναδικό σκοπό
να σε μπάσει στο παιχνίδι τη ζωή σου πως θα φτιάξει
να σου τάξει, να σου τάξει, την ψυχή σου να ρημάξει
κι όταν φτάσει να ελέγχει της ελπίδας σου τον πόνο
δεν του φτάνει ετούτο μόνο

Με γλυκόλογα σε παίρνει απ’ το χέρι
σε βαφτίζει της Ελλάδας νοικοκύρη
κι εκεί που λες αλλάξανε τα πράγματα και σηκώνεις το ποτήρι
αρπάζει, κλέβει τ’ όνειρό σου και του κάνει χαρακίρι

Κι εσύ Ελένη και κάθε Ελένη
της επαρχίας της Αθήνας κοιμωμένη
κι εσύ Ελένη και κάθε Ελένη
η ζωή σου, να το ξέρεις, είναι επικηρυγμένη
να πεθαίνεις για την Ελλάδα είναι άλλο
κι άλλο εκείνη να σε πεθαίνει

Κι εσύ Ελένη και κάθε Ελένη
της επαρχίας της Αθήνας κοιμωμένη

Χάρις Αλεξίου, Η μπαλάντα της Ιφιγένειας

Η μπαλάντα της Ιφιγένειας

Μουσική & στίχοι: Χάρις Αλεξίου
Τραγούδι: Χάρις Αλεξίου
Δίσκος: Εμφύλιος έρωτας (1984)

Με πήρες κάποτε απ’ το χέρι και δε σε ρώτησα πού πάμε
σου είπα με σένα δε φοβάμαι, μάνα καλή, μάνα μου έρμη
εσύ τον άντρα σου είχες χάσει κι εγώ είχα χάσει το γονιό μου
και τότε, μάνα, καλέ μάνα, τότε σε βάφτισα αρχηγό μου

Κλείδωσες δυο φορές το σπίτι, μας πήρες κι ήρθαμε στην πόλη
σαν τα κοράκια πέσαν όλοι έτσι όπως σε είδαν φοβισμένη
κι ακόνιζα παιδάκι πράμα τα νύχια μου και το μυαλό μου
με μια τρεμούλα, μ’ ένα φόβο μη γκρεμιστεί ο αρχηγός μου

Κι άρχισαν να κυλούν τα χρόνια όπως το χρώμα στη βατίστα
στην οικοκυρική μοδίστρα κι ο αδερφός μου στα καράβια
η Ελλάδα πήγαινε κι ερχόταν κι έγινε ο τρόμος καθεστώς σου
φοβήθηκα μη σε τσακίσουν και τότε έγινα αρχηγός σου

Και πάνω που άρχιζα να ορίζω, ήρθε η αγάπη να με ορίσει
και μπλέχτηκα στο αλισβερίσι, οι αγάπες μ’ έβαλαν στη μέση
εσύ νοιαζόσουν μη πονέσω μα αυτές δε βλέπαν τον καημό σου
κι όλες στο μάτι είχαν βάλει να ρίξουνε τον αρχηγό σου

Κι όταν με πήρε το τραγούδι, ήμουν το στόμα των απόρων
έγινα στόχος των εμπόρων και θύμα της πολυγνωσίας
πήγαν να τρίξουν τα θεμέλια, δεν ήταν τ’ αύριο πια δικό μου
τότε ξανάπλωσες το χέρι και σε ξανάκανα αρχηγό μου

Τώρα χαμένη εγώ στους ήχους και λυτρωμένη εσύ χορεύεις
η μόνη εσύ που με πιστεύεις σαν σου μιλάω μες στα τραγούδια
τώρα αγαπώ μα δεν ορίζω, τώρα δεν ψάχνω να βρω δίκια
τώρα το δρόμο μου τον βρήκα, γκρεμίστηκαν τ’ αρχηγιλίκια

Νίκος Ιγνατιάδης, Κόκκινο γαρίφαλο

Κόκκινο γαρίφαλο

Μουσική & στίχοι: Νίκος Ιγνατιάδης
Τραγούδι: Χάρις Αλεξίου & Γιάννης Πάριος
Δίσκος: Όλα για τον έρωτα (1987)

Για να με γνωρίσεις μες στο πλήθος
φόρεσα γαρίφαλο στο στήθος
από μια γιορτή που μόλις τέλειωσε
μια γιορτή που δίστασες να πας

Κόκκινο γαρίφαλο, κόκκινο γαρίφαλο
πάνω στο πουκάμισο, στο μέρος της καρδιάς
Κόκκινο γαρίφαλο, κόκκινο γαρίφαλο
πάρ’ το από το στήθος μου, ελπίδες να κρατάς

Ρώτησα χαμένη μες στο πλήθος
ποιος φοράει γαρίφαλο στο στήθος
κι ήρθα να το πάρω με τα χέρια μου
είναι αυτά τα χέρια που αγαπάς

Κόκκινο γαρίφαλο, κόκκινο γαρίφαλο
πάνω στο πουκάμισο στο μέρος της καρδιάς
Κόκκινο γαρίφαλο, κόκκινο γαρίφαλο
πάρ’ το από το στήθος μου, ελπίδες να κρατάς

Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Χρώμα και ουσία

Χάρις Αλεξίου, Προσευχή (δίσκος: Οδός Νεφέλης ’88 (1995))

Χρώμα και ουσία

Παλάμη του δημιουργού είν’ ο Ήλιος,
πλαγιάζοντας, ταυτόχρονα παραμένει ξύπνιος,
κι εξισορροπεί την αλήθεια του σχήματος,
τους βυθούς με τα υπερύψηλα.
Εκεί, ανάμεσα στις δυο ποιότητες των αποστάσεων,
τανιέται η ζωή και το δάσος,
το γυμνό σώμα της γης και οι στέγες,
οι ορισμοί της φύσης και του άνθρωπου,
η νομοτέλεια των κάστρων και οι πτυχές των αιώνων.

Ψαράς, μαθητεύοντας στη σιωπή,
αγρεύω την υπομονή
στων νερών τ’ ανακάτωμα,
και κοιτώντας τα σύννεφα
υποπτεύομαι την φωτιά της καρδιάς,
που θερμαίνει τη χύτρα γεμάτη
γάλα των κοπαδιών.

Χτες βράδυ, όπως κάθε φορά,
που εξαντλώντας τους αριθμούς,
αρθρώνω την προσευχή μου.

(4 Ιουνίου 1950)

Από τη συλλογή Ποιήματα (Παλαιοντολογικά) (1988) του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης

Ζωή Σαμαρά, Αμίλητο νερό

Μίνως Μάτσας & Ισαάκ Σούσης, Αμίλητο νερό
(τραγούδι: Χάρις Αλεξίου / από την ταινία Σκλάβοι στα δεσμά τους (2009) του Τώνη Λυκουρέση)

Αμίλητο νερό

Ο ήλιος ήταν πιο δυνατός απ’ την αγάπη μου
Η πέτρα έσκαζε χωρίς μια λέξη θεϊκή
το χώμα άνοιγε στα δυο χωρίς μιλιά
και το νερό κυλούσε μέσα σε βουβά ρυάκια

Η αγάπη μου ήταν πιο δυνατή από τον Ήλιο
Πλησίαζε ο Ίκαρος περίεργα τη Γη
έσβηνε ο Φαέθων τη φλόγα του στον ποταμό Ηριδανό
κι εγώ γελούσα μες στις φωτιές του Αϊ-Γιάννη

Από τη συλλογή Το πέρασμα της Ευρυδίκης (1997) της Ζωής Σαμαρά

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ζωή Σαμαρά

Στέλιος Λουκάς, Έρωτας

Δημήτρης Παπαδημητρίου & Λίνα Νικολακοπούλου, Οι δρόμοι
(τραγούδι: Χάρις Αλεξίου / δίσκος: Μη φοβάσαι τη φωτιά (1995))

Έρωτας

Κι αφού φιληθήκαμε
δώσαμε τα χέρια.
Σε λίγο αρχίσαμε να μαζεύουμε
τα όνειρα
απ’ τους δρόμους.

Από τη συλλογή Η πιο μεγάλη χώρα (2001) του Στέλιου Λουκά

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλιος Λουκάς

Μυρτώ Αναγνωστοπούλου, Βρέχει στην Ανατολή

Μίκης Θεοδωράκης, Στην ανατολή
(τραγούδι: Στέλιος Καζαντζίδης & Χάρις Αλεξίου / δίσκος: Στην ανατολή (1974))

Βρέχει στην Ανατολή

Βρέχει στην Ανατολή
και οι πρόγονοί μου ξαγρυπνούν

Νανούρισέ με νύχτα
μεγάλωσέ με αλλιώς
ή πνίξε με
όσο είναι καιρός
με την μετάξινη κλωστή
που έμεινε απ’ τα χρόνια

Από τη συλλογή Το χρονικό των υποδόριων γεγονότων (1995) της Μυρτώς Αναγνωστοπούλου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μυρτώ Αναγνωστοπούλου

Εύα Λιάρου-Αργύρη, Εποχιακή απομόνωση

Νίκος Τάτσης & Ηλίας Κατσούλης, Δεν την αντέχεις εύκολα την άνοιξη
(ερμηνεία: Χάρις Αλεξίου / δίσκος: Εμφύλιος έρωτας (1984))

Εποχιακή απομόνωση

Ερωτευόμαστε
αποκλίνοντας διαρκώς

Αλλού ξυπνάει η Άνοιξη
τα περιβόλια ανθίζουν άλλοτες

Ερωτευόμαστε
σμίγοντας
με της νύχτας τα βελούδα
σαν ώρες δειλινές
αυγερινές σαν ώρες

Δημιουργούμε τη σιωπή
Τα νέα και τα ανόμοια αλφάβητα
που μας προτείνουν
της ζωής μας μιαν άλλη εκδοχή

Αποκομμένοι όσο ποτέ
όσο ποτέ απελπισμένοι
ποτέ τόσο τόσο απωλεσμένοι

σε κύκλους άλλων κύκλων

Από τη συλλογή Συμπλοκή παραστάσεων (1997) της Εύας Λιάρου-Αργύρη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Εύα Λιάρου-Αργύρη

Αναστάσης Βιστωνίτης, Κυριακή

Βασίλης Δημητρίου & Βαρβάρα Τσιμπούλη, Μια Κυριακή η καρδιά μου
(τραγούδι: Χάρις Αλεξίου / δίσκος: Ω! τι κόσμος, μπαμπά (1974))

Κυριακή

Κυριακή, μέρα των παιδιών.

Το ίδιο δωμάτιο.
Το ταξίδι της μνήμης.

Το ίδιο έντομο αντίθετα στο φως.

Κυριακή, μέρα των παιδιών,
πλυμένη στο αίμα του Σαββάτου.

Από τη συλλογή Μετοικεσία (1972) του Αναστάση Βιστωνίτη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αναστάσης Βιστωνίτης

Μανόλης Ξεξάκης, Όνειρο δωδέκατο: Αγγελιοφόρος θερμότητας

Χάρις Αλεξίου, Χειμώνας (δίσκος: Το παιχνίδι της αγάπης (1998))

Όνειρο δωδέκατο: Αγγελιοφόρος θερμότητας

[Ενότητα Όνειρα]

Ονειρεύομαι και βλέπω ένα χειμώνα με κρύο
που εισχωρεί από τις σύγχρονες καθρεπτοτζαμαρίες
μαζί με παγοκρύσταλλα στα κτίρια της πόλης.

Δεν έχουμε ψυγεία για ποτά και τρόφιμα.
Κάθε δωμάτιο, θάλαμος ψυκτικός. Ο κόσμος
τρέφεται με κρύα φαγητά και ζει σε παγωμένα σπίτια.

Ένα σαλόνι δίπλα μας είναι φωλιά των πάγων.
Αλλού, εκεί που κατοικούν τυριά, θάλαμος της γραβιέρας.

Τα μπρι, οι παρμεζάνες και τα καμαμπέρ είναι αναποφάσιστα.
Ψάχνουν αριστοκρατικά προάστια αχιόνιστα να εγκατασταθούν…

Διαλαλώ, μας απειλούν νυχθημερόν πολλών αιώνων κρύα.
Σκοτάδια ασύλληπτα αγριεμένων ημερών, νύχτες αραβικές, αιμάτινες
έρχονται για την παγωμένη ευρωπαϊκή οντότητα, τώρα που ζει
με τις επιλογές του λογχοφόρου γίγαντα της υφηλίου.

Από τη συγκεντρωτική έκδοση Μανόλης Ξεξάκης, ποιήματα 1972-2006 (2008)

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μανόλης Ξεξάκης

Αναστασία Γκίτση, Σύντομη προσευχή

Χάρις Αλεξίου, Προσευχή
(τραγούδι: Χάρις Αλεξίου / δίσκος: Οδός Νεφέλης 88 (1995))

Σύντομη προσευχή

Κι ευτυχώς η ποίηση
σε λίγους μόνο στίχους διασώζει
ολάκερη την θεϊκή ευσπλαχνία…

Στάλαξε λίγη νυχτιά
στην παλάμη μου
να ελευθερώνω
κάθε που θέλω να κλάψω…

Μη με δουν και
με χρεώσουν μ’ αδυναμία!

Besançon / Μάρτιος 2007

Από τη συλλογή Κορίτσι των σκοτεινών δασών (2010) της Αναστασίας Γκίτση

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αναστασία Γκίτση

Αναστασία Γκίτση, Έλα μου

Μάριος Τόκας & Ανδρέας Νεοφυτίδης, Λεηλάτησέ με
(τραγούδι: Χάρις Αλεξίου & Γιάννης Πάριος / δίσκος: Στη λεωφόρο της αγάπης (1987))

Έλα μου

Άκου… άκου… άκου με…

Έλα μου,
Έλα μου να με κατοικήσεις.
Αδειανό σαρκίο απόκαμε η επιθυμία μου.

Valencia / Αύγουστος 2009

Από τη συλλογή Κορίτσι των σκοτεινών δασών (2010) της Αναστασίας Γκίτση

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αναστασία Γκίτση

Σπύρος Τσακνιάς, Άλλοθι

Θάνος Μικρούτσικος & Λίνα Νικολακοπούλου, Μια πίστα από φώσφορο
(τραγούδι: Χάρις Αλεξίου / δίσκος: Κρατάει χρόνια αυτή η κολόνια (1990))

Άλλοθι

Θα μαζέψω μιαν αγκαλιά σπάρτα, κλωνάρια μυγδαλιάς, να ζεστάνω το μοναχικό σπίτι, τ’ άδειο δωμάτιο. Θα συμμαζέψω τα σκορπισμένα χαρτιά, θα πετάξω τ’ αποτσίγαρα, θα συγυρίσω τ’ ανάρμοστα όνειρα, τις ατίθασες μνήμες. Θα διώξω

τον ίσκιο που ρίχνουν οι λέξεις πάνω στα ποιήματα, τον ίσκιο που ρίχνουν τα ποιήματα πάνω στη δυστυχία, να μείνει ανόθευτο το βράδυ κι η γαλήνη του, κι ο πόνος, γυμνό μαχαίρι, ν’ αστράφτει στο σκοτάδι. Όχι

δεν με τρομάζει το σκοτάδι. Νυχτοβατώ ανάμεσα σε πράγματα που ήταν κάποτε ανθρώπινα κι έγιναν φαντάσματα: ο σκυθρωπός καθρέφτης, η βαρύθυμη καρέκλα, τ’ απαρηγόρητο σκαμνί, η απελπισμένη σιφονιέρα. Όχι

δεν προσπαθώ να σας γελάσω: Αν είναι να ζήσουμε δίχως αυταπάτες, πρέπει να συνηθίσουμε στο πολικό ψύχος ενός μοναχικού σπιτιού, ενός άδειου δωματίου. Γι’ αυτό στρέφομαι στ’ αγριολούλουδα, τα βότανα, τ’ άνθη της σέρας, τα εξημερωμένα φυτά. Είναι κι αυτό ένα άλλοθι, ή μια ακόμη αυταπάτη,

–η τελευταία αυταπάτη. Μη με ρωτήσετε ποιος φταίει, δεν ξέρω ποιον να κατηγορήσω κι αν είναι σκόπιμο ν’ αναζητούμε πάντα κάποιον ένοχο ή κάποιο εξιλαστήριο θύμα ή μήπως είναι απείρως προτιμότερο να ζούμε με την υποψία μιας απέραντης αθωότητας.

Από τη συλλογή Χαμηλό βαρομετρικό (1987) του Σπύρου Τσακνιά

Πηγή: ανθολογία Η δεύτερη μεταπολεμική ποιητική γενιά (1950-1970) του Ανέστη Ευαγγέλου (εκδ. Παρατηρητής, 1994)

Στέργιος Βαλιούλης, Να μην μπορούμε

Μάνος Λοΐζος & Δημήτρης Χριστοδούλου, Μια καλημέρα
(τραγούδι: Χάρις Αλεξίου / δίσκος: Καλημέρα ήλιε (1973))

Να μην μπορούμε

Και τι δεν λέει η έρημος
Ο άνεμος
η βροχή
η θάλασσα
και τι δε λένε …
Με τέτοιον πλούτο λέξεων οι άνθρωποι
να μην μπορούμε να ψελλίσουμε
μια «καλημέρα»

Από τη συλλογή Περιθωριακά (1982) του Στέργιου Βαλιούλη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέργιος Βαλιούλης