Φανή Αθανασιάδου, Μείνε όπως είσαι

Μάνος Χατζιδάκις, Όνειρο παιδιών της γειτονιάς
(τραγούδι: Γιώργος Μαρίνος / δίσκος: Οδός ονείρων (1962))

Μείνε όπως είσαι

Μείνε όπως είσαι, μικρή μου
ένας κρίνος που μοσχομυρίζει
κι απλώνει τ’ άρωμά του
μες στη βρομιά της πόλης
ένα αγριολούλουδο που μαραίνεται
στο πρώτο ανθρώπινο άγγιγμα
ένα ρόδο του Μαγιού
που ρίχνει τα πέταλά του
όταν οι άλλοι το πληγώνουν.

Μείνε όπως είσαι
αθώα, αγνή, ένα παιδί
για πάντα.

Αφιερώνεται
στη μνήμη
του πατέρα μου

Από τη συλλογή Επιλογές (1986) της Φανής Αθανασιάδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Φανή Αθανασιάδου

Μαρία Πολίτου, Ηθοποιός

Μάνος Χατζιδάκις, Ο ηθοποιός
(τραγούδι: Δημήτρης Χορν / δίσκος: Οδός ονείρων (1962))

Ηθοποιός

Θα παίξεις μια, θα παίξω δυο
Θα κλάψεις μια, θα κλάψω δυο.

Μάνος Χατζιδάκις

Ακόμη ακούς το χειροκρότημα.
Η ερμηνεία συγκλονιστική.

Του πλήθους οι επευφημίες
την υποκριτική σου τέχνη βεβαιώνουν.
Με μάτια δακρυσμένα υποκλίνεσαι,
ποτάμια ξέχειλα ευγνωμοσύνης.
Ρίγη ανείπωτης χαράς και θλίψης σε τυλίγουν.

Βαριά η αυλαία αργόσυρτα σφαλίζει.
Το κοινό αποχωρεί ενθουσιασμένο.

Η τέχνη σου το λυτρωμό απλόχερα σκορπίζει.

«Δι’ ελέου και φόβου περαίνουσα
την των τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν.»

Ο στόχος επετεύχθη.

Τα φώτα σβήνουν στη σκηνή και στην πλατεία.
Παντού σιωπή. Σκοτάδι.
Κι εσύ καταμεσής σκυφτός κι ασάλευτος.
Κουλουριασμένος.
Το κορμί σου αγκαλιάζεις δυνατά,
σα να φοβάσαι ό,τι έζησες απόψε μην το χάσεις.

Τώρα ηθοποιός στο δικό σου έργο.

Όλη η ζωή σου μια παράσταση.

Πράγματι, η ερμηνεία ήταν συγκλονιστική.
Λείπει μόνο το χειροκρότημα.

Από τη συλλογή Εφήμερη στην πένα του θεού (2014) της Μαρίας Πολίτου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μαρία Πολίτου

Μίκης Θεοδωράκης & Γιάννης Θεοδωράκης, Αγάπη μου (με τη Μελίνα Μερκούρη)

Αγάπη μου

Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Στίχοι: Γιάννης Θεοδωράκης
Τραγούδι: Μελίνα Μερκούρη
Ταινία: Φαίδρα (1962) του Ζιλ Ντασέν

Αστέρι μου, φεγγάρι μου
της άνοιξης κλωνάρι μου
κοντά σου θά ’ρθω πάλι
κοντά σου θά ’ρθω μιαν αυγή
για να σου πάρω ένα φιλί
και να με πάρεις πάλι

Αγάπη μου, αγάπη μου
η νύχτα θα μας πάρει
τ’ άστρα κι ο ουρανός
το κρύο, το φεγγάρι

Θα σ’ αγαπώ, θα ζω μες στο τραγούδι
θα μ’ αγαπάς, θα ζεις με τα πουλιά
θα σ’ αγαπώ, θα γίνουμε τραγούδι
θα μ’ αγαπάς, θα γίνουμε πουλιά

Γ. Θ. Βαφόπουλος, Η Νύχτα

Μίκης Θεοδωράκης & Δημήτρης Χριστοδούλου, Βραδιάζει
(τραγούδι: Γρηγόρης Μπιθικώτσης / δίσκος: Πολιτεία Β’ (1964))

[Ενότητα Η μεγάλη νύχτα και το παράθυρο]

Η Νύχτα

Όταν χτυπήσουν τα μεσάνυχτα, να μη βιαστείς
ν’ ανοίξεις το παράθυρο. Την ώρα εκείνη
γυρνούν οι άνθρωποι στο σπίτι από τα θέατρα
κι οι παρθένες στις σκοτεινές γωνιές έρωτα κάμνουν.

Όταν χτυπήσουν τα μεσάνυχτα, δεν είναι νύχτα.
Επηρμένες οι στολές των στρατηγών χορεύουν
και των επισήμων τα φράκα υποκλίνονται
μπρος σ’ ανθισμένες άδειες μουσελίνες.

Όταν χτυπήσουν τα μεσάνυχτα, είναι μέρα.
Και τα δικά σου μάτια δεν αντέχουνε σε τέτοιο φως
κι ούτε στα φωτισμένα των ανθρώπων πρόσωπα.

Πρέπει να υπομείνεις πολύ. Κι όταν πεισθείς
πως όλα μπήκαν στις ντουλάπες, πως οι μελωδίες
τυλίχθηκαν να κοιμηθούνε μέσα στα όργανα,
άνοιξε το παράθυρο με προσοχή και κοίταξε
το φως των άστρων: είναι άλλο φως. Ή δέξου
το ράπισμα της καταιγίδας: είναι άλλο ράπισμα.

Κι αν ξαφνικά το μάτι σου διακρίνει
κάποια σκιά μες στο πυκνό σκοτάδι:
έναν κλέφτη, που το περίπτερο διάρρηξε∙
μια μάνα, που το μεθυσμένο γιο της περιμένει∙
ένα γιατρό, που φεύγει από το σπίτι πεθαμένου,
μη βιαστείς το παράθυρο να κλείσεις.

Αυτό που είδες άνθρωπος δεν είναι.
Είναι της μεγάλης νύχτας το φάντασμα,
που το λένε: αμαρτία, αγάπη ή χρέος.
Που καταφύγιο ζητά την ώρα τούτη.

Σκύψε μες στο πηγάδι αυτό του σκότους,
που με το βάθος μετριέται της συνείδησής σου,
και δώσε το χέρι σου στο φάντασμα της νύχτας.
Κι έπειτα κλείσε πάλι το παράθυρο σιγά,
πριν οι άνθρωποι ανοίξουν τα δικά τους παραθύρια.

Από τη συλλογή Η μεγάλη νύχτα και το παράθυρο (1959) του Γιώργου Βαφόπουλου

Πηγή: Γ. Θ. Βαφόπουλος, Άπαντα τα ποιητικά (Θεσσαλονίκη, εκδ. παρατηρητής, 1990)

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Γιώργος Θ. Βαφόπουλος

Θανάσης Τζούλης, Η γλώσσα του Αδάμ

Μάνος Χατζιδάκις, Χορός του Νείλου (έργο: Καίσαρ και Κλεοπάτρα (1962))

Η γλώσσα του Αδάμ

Άνοιξε το κλουβί-το ποίημα

να ιδείς που οι λέξεις μένουν με ριζώματα
και αρμούς και ιδίως με εντελέχεια που τις ωθεί
κι όπως χύνονται από μέσα τους γλυκά νερά της γέννας
με τον πλακούντα να παραμερίζει μ’ άλλα τρύπια νέφη
γύρισε αθέατα το διακόπτη της Εκάτης
να αναδυθεί
το ποίημα φεγγαροπρόσωπο
και κάτω ο νερονόμος ποιητής ανάμεσα σε πουλολόγους
ή ο ποταμός Νείλος που με το φύσημα των νερών του
χάνουν οι αγρότες τους όχτους

γιατί η γεωμετρία του ποιήματος
έχει από μέσα της όρια
και με πέντε λέξεις και δυο ιχθύς του δάσους του
χορταίνουν οι ακτήμονες

Μόνο μην κλείνεις το κλουβί· ακούμπησε
τις χυμένες αισθήσεις σου στο άνοιγμα
κι άκουσε τι συμβαίνει στο στάβλο του το χάραμα
που η φύση ορίζεται από το φύλο της πρωτόγονα

κι η γλώσσα είναι του Αδάμ

Από τη συλλογή Η γλώσσα του Αδάμ (1982) του Θανάση Τζούλη

Πηγή: ανθολογία Η δεύτερη μεταπολεμική ποιητική γενιά (1950-1970) του Ανέστη Ευαγγέλου (εκδ. Παρατηρητής, 1994)

Ορέστης Αλεξάκης: [Κάθε φορά σ’ αγγίζω και πεθαίνω…]

Σταύρος Ξαρχάκος & Βαγγέλης Γκούφας, Για χατίρι σου
(τραγούδι: Ζωή Φυτούση / ταινία: Ταξίδι (1962) του Ντίνου Δημόπουλου)

[Ενότητα Α. Τα δύο πρόσωπα]

Κάθε φορά

σ’ αγγίζω
και πεθαίνω

κάθε φορά
σ’ αγγίζω
κι ανασταίνομαι

να σε κρατήσω ωστόσο
δεν μπορώ

πάντα γλιστράς προς το γαλάζιο
πάντα
ξεφεύγεις
προς την απεραντοσύνη

Και συνεχίζω τους μικρούς θανάτους μου
και τις μικρές μου μάταιες αναστάσεις
πάνω στο φρύδι τού
βαθιού
γκρεμού

Παίζοντας την τυφλόμυγα μαζί σου

Από τη συλλογή Βυθός (1985) του Ορέστη Αλεξάκη

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ορέστης Αλεξάκης

Μαρία Κέντρου-Αγαθοπούλου, Δεν θυμάμαι να πέρασα μια νύχτα δίχως όνειρο

Κώστας Γιαννίδης & Στέλιος Χριστοφίδης, Οι αλυσίδες
(τραγούδι: Καίτη Μπελίντα / δίσκος: Α’ βραβείο στο φεστιβάλ τραγουδιού της Θεσσαλονίκης (1962))

Δεν θυμάμαι να πέρασα μια νύχτα δίχως όνειρο

Η δυσαρέσκεια της ψυχής
Είναι ένας λόγος να πέσεις στο κρεβάτι σου
Έχει ένα γήπεδο ανθισμένο εκεί
Τούμπες τα μαξιλάρια αργά ν’ ανεβείς
Έπειτα να κατρακυλήσεις ως τη θάλασσα
Κι ας βρέξει κι ας χιονίσει τη νύχτα
Ας ασπρίσει το στόμα σου απ’ το φόβο

Έχει ένα μαύρο λύκο το κρεβάτι σου

Ως το πρωί ως το άλλο πρωί
Βγάζει ο καημός μιαν άλλη μέρα
Δένεις το λύκο στο κάγκελο
Δένεις τα κορδόνια των παπουτσιών σου
Όλο κοιτάζεις πίσω τι απεικόνισε το χτες
Ποιος άνοιξε την πόρτα και σκότωσε τον άγιο
Σε ποιους φτωχούς μοιράστηκε το στάρι

Η δυσαρέσκεια της ψυχής
Σηκώνει κεφάλι σαν το σάλιαγκο
Μπαίνει κρυφά στο μπαούλο σου
Κι αφήνει στα λευκά σεντόνια
Τα μαύρα απορρίμματά του

Από τη συλλογή Σαλκίμ (2001) της Μαρίας Κέντρου-Αγαθοπούλου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μαρία Κέντρου-Αγαθοπούλου

Μάνος Χατζιδάκις, Οδός ονείρων (προλογίζει ο Μάνος Χατζιδάκις)

Οδός ονείρων

Μουσική & στίχοι: Μάνος Χατζιδάκις
Τραγούδι: Γιώργος Μαρίνος
Μουσική παράσταση & δίσκος: Οδός ονείρων (1962)

Πρόλογος
Γεια σας
Ήρθα για να σας δείξω ο ίδιος την οδό ονείρων
Δεν ξεχωρίζει
Είναι ένας δρόμος σαν όλους τους άλλους δρόμους της Αθήνας
Είναι, ας πούμε, ο δρόμος που κατοικούμε
μικρός, ασήμαντος, λυπημένος, τυραννικός
μα κι απέραντα ευγενικός
Έχει πολύ χώμα, πολλά παιδιά
πολλές μητέρες μα και πολλή σιωπή
και όλα σκεπασμένα
από ένα τρυφερό μα και αβάσταχτο ουρανό
Εδώ σ’ αυτό το δρόμο γεννιώνται και πεθαίνουν
τα όνειρα τόσων παιδιών
ίσαμε τη στιγμή που η αναπνοή τους
θα ενωθεί με τ’ ανοιξιάτικο αεράκι του Επιταφίου
και θα χαθεί
Όμως τη νύχτα δεν τους πιάνει ο ύπνος
Κι όταν δεν ονειρεύονται, τραγουδούν

Κάθε κήπος έχει
μια φωλιά για τα πουλιά
Κάθε δρόμος έχει
μια καρδιά για τα παιδιά

Μα, κυρά μου εσύ
σαν τι να λες με την αυγή
και κοιτάς τ’ αστέρια
που όλο πέφτουν σα βροχή
δώσ’ μου τα μαλλιά σου
να τα κάνω προσευχή
για να ξαναρχίσω
το τραγούδι απ’ την αρχή

Κάθε σπίτι κρύβει
λίγη αγάπη στη σιωπή
μα ένα αγόρι έχει
την αγάπη για ντροπή

Αφιερωμένο στον Γιάννη Ποδιναρά ως συνέχεια της κουβέντας μας για «Το πάρτι» από τον ίδιο δίσκο.

Μάνος Χατζιδάκις, Το πάρτι (με τον Δημήτρη Χορν)

Το πάρτι

Μουσική & στίχοι: Μάνος Χατζιδάκις
Τραγούδι: Δημήτρης Χορν & Μάρω Κοντού
Δίσκος: Οδός ονείρων (1962) [από την ομότιτλη και θρυλική πλέον μουσική παράσταση την ίδια χρονιά]

Αυτή η γειτονιά είναι για όλους μας ένα κλουβί
κανείς δε ζει αληθινά αυτό που θα ’θελε να ζει
γιατί τ’ όνειρο είναι μια στιγμή
κι όλες οι άλλες οι στιγμές απελπισία
μέσα σ’ αυτό το δρόμο γεννιόμαστε, ζούμε και πεθαίνουμε
μαζί μ’ εμάς και τα όνειρά μας
μαζί μ’ εμάς και τα παιδιά μας

Γι’ αυτό ένα πάρτι σ’ αυτό το δρόμο
είναι κάτι πιο λυπητερό κι απ’ το θάνατο
είναι ένα γραμμόφωνο που ολοένα ξεκουρδίζεται
δυο ιδρωμένα χέρια στο άσπρο φόρεμα ενός κοριτσιού
ένας σκύλος που απορεί
ένα ποτήρι αδειανό στην άκρη της αυλής μου
μια κόκκινη κορδέλα στα μαλλιά της
ένας κρυφός αναστεναγμός
έν’ αρπαχτικό βλέμμα θηρίου που δεν τολμάει ν’ αγγίξει
ένα κλουβί στην πόρτα σου με ένα πουλί που κοιμάται…

Γι’ αυτό ένα πάρτι στο δρόμο των ονείρων
είναι στιγμή πιο θλιβερή κι απ’ τη στιγμή του ονείρου
είναι ένα ξέφτισμα ζωής
ένα παιχνίδι χάρτινο στα χέρια των αγγέλων

Κοιτάχτε τούτο το κλουβί
είναι λιγάκι πιο μεγάλο απ’ την καρδιά μου
κι όμως δεν μπορεί να χωρέσει την αγάπη μου
Κοιτάχτε και τούτο το κορίτσι
Θα του χαρίσω το κλουβί κι ένα τραγούδι θα μου πει…
για το πουλί που χάθηκε, για το πουλί που πια δε ζει

Πάω να πω στον ουρανό, πάω να πω στο σύννεφο
Πάω να πω στον ουρανό, πάω να πω στο σύννεφο
Το πουλί δεν πιάνεται, το παιδί δε χάνεται
πάνω απ’ τον ουρανό
Το πουλί δεν πιάνεται, το παιδί δε χάνεται
πάνω απ’ τον ουρανό

Μέσα από τον άνεμο άνθισε χρυσάνθεμο
Μέσα από τον άνεμο άνθισε χρυσάνθεμο
Πέφτουν πέταλα στη γη, πάν’ να βρούνε το πουλί
σκοτωμένο που λαλεί
Πέφτουν πέταλα στη γη, πάν’ να βρούνε το πουλί
σκοτωμένο που λαλεί


Ένα και μοναδικό σχόλιο: αυτή η παρλάτα και η μουσική της επένδυση πιστεύω ότι είναι μια από τις καλύτερες στιγμές του Μάνου Χατζιδάκι.