Γιώργος Θέμελης: Προοίμιο (από την «Ωδή για να θυμόμαστε τους ήρωες»)

Ένας αϊτός (τσάμικος)
(τραγούδι: Χρήστος Καρακώστας / δίσκος: Γιάννης Μαρκόπουλος: ρίζες (1980))

Συλλογή Ωδή για να θυμόμαστε τους ήρωες (1949) του Γιώργου Θέμελη

Πρέπει η γη να χαίρεται, πρέπει να καμαρώνει
Δημοτικό

Προοίμιο

Κρυφά το λένε τα πουλιά, κρυφά το λέν’ τ’ αηδόνια
Δημοτικό

Ας σταματήσει ο ήλιος

Ας γείρει πίσω μια στιγμή να ιδεί τ’ άλλο του πρόσωπο,
Τον άλλο ήλιο, που κυλάει στον κάτω κόσμο.

***

Δεν τραγουδώ τους γυρισμούς των καραβιών,
Τ’ αστέρια που κεντούν ηλιοτρόπια στη ζωή του καλοκαιριού.

Ούτε τα χελιδόνια που παν στον ουρανό,
Να πάρουν το αίμα μιας αυγής να βάψουν τα λουλούδια.

Ακούω τι λένε τα μεγάλα δέντρα,
Τι τραγουδούνε τα βουνά και γράφουν τ’ ακρογιάλια.

Κι η θάλασσα η πολύφωτη με τα λευκά μαντίλια.

Ακούνε κάτω τα όστρακα κι ανοίγουν τους φεγγίτες,
Ακούν τα ψάρια και θυμούνται τον άνεμο
Και θέλουν ν’ αλλάξουνε φτερά και να γίνουν κοπέλες.

Κι οι άνθρωποι που περπατούν στην γη παίρνουν βαθιάν ανάσα.

Νύχτα σελώνουν, νύχτα περνούν, και την αυγή σκορπάνε,
Νάβρουν τα πλουμιστά πουλιά και τις ψηλές γυναίκες,
Που φέγγουν στα προσκέφαλα τη νύχτα που κοιμούνται.

Φέγγουνε κι ονειρεύονται ένα μεγάλον έρωτα,
Ένα μεγάλο γιο.

Νάχει έναν ήλιο στα μαλλιά, καθρέφτη ένα φεγγάρι
Και τον αϊτό στο πρόσωπο να του φυλάει τον ύπνο.

Από τη συγκεντρωτική έκδοση Γ. Θέμελη Ποιήματα I (1969)

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Γιώργος Θέμελης

Γιάννη μου, το μαντίλι σου (Γιάννης Μαρκόπουλος: ρίζες)

Γιάννης Μαρκόπουλος: ρίζες (1980)

… Το τραγούδι που μένει, όχι τα τραγούδια. Ο Ήχος και όχι οι ήχοι. Η απλή φωνή μ’ ένα όργανο, όχι όργανα και φωνές. Χορός κι αντάμωμα. Ο ήχος που έγινε κορμί μας. Το τραγούδι που είναι ζωή, πριν και μετά τη ζωή μας. Η αιωνιότητα της σταγόνας που κοιλαίνει την πέτρα, το άτμητο φως, η μουσική παράδοση. Ο πρώτος δίσκος των ανωνύμων συμπληρώνεται από τους εκλεκτούς του δεύτερου δίσκου. Προσθέτουν στην απλότητα την χάρη, στην κοινότητα την κοινωνία, στο παλαιό την αναγέννησή του. Άκουσα αυτά τα τραγούδια μαζί σας.

Γιάννης Μαρκόπουλος / σημείωμα στο εξώφυλλο του δίσκου Γιάννης Μαρκόπουλος: ρίζες (1980)

Παίζουν οι μουσικοί (με τη σειρά και τον τρόπο που τους αναφέρει ο συνθέτης στο οπισθόφυλλο του δίσκου):

Σαντούρι: Αριστείδης Μόσχος
Κλαρίνο: Φίλιππος Τσεμπερούλης – Πέτρος Καλύβας
Φλογέρες: Στέφανος Στεφανόπουλος
Βιολί: Παντελής Δεσποτίδης
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος
Μπουζούκι – Λαούτο: Χρήστος Νικολόπουλος
Μπουζούκι – Τζουράς: Μάκης Μαυρόπουλος
Μπουζούκι: Γιώργος Σπύρου
Πιάνο 1: Χάρης Καλέας
Πιάνο 2: Θανάσης Νικόπουλος
Ακορντεόν: Φαίδων Λιονουδάκης
Κιθάρα: Νίκος Σαμπαζιώτης
Κιθάρα 12χορδη: Στέλιος Καρύδας – Κώστας Γεωργίου
Ηλεκτρικό μπάσο: Νύσος Πανταζής, Νίκος Πολίτης
Λύρα Κρητικιά: Βασίλης Σκουλάς
Κρουστά: Σπύρος Λιβιεράτος, Γιάννης Ρενιέρης, Γιώργος Τρανταλίδης

Ερμηνεύουν οι: Λάκης Χαλκιάς, Βασιλική Λαβίνα, Ηλίας Κλωναρίδης, Χρήστος Καρακώστας, Γιούλη Τσίρου & Βασίλης Σκουλάς

Δισκογραφική εταιρεία: ΕΜΙΑΛ Α.Ε. (στούντιο της Columbia / Απρίλιος-Ιούνιος 1980)
Παραγωγή: Γιώργος Πετσίλας
Ηχολήπτης: Γιώργος Κωνσταντόπουλος
Βοηθός: Γιώργος Τζάννες
Ζωγραφική σύνθεση: Γιώργος Σταθόπουλος
Σχεδίαση εξωφύλλου: Δημήτρης Αρβανίτης

Γιάννη μου, το μαντίλι σου (ηπειρώτικος)

Ερμηνεία: Λάκης Χαλκιάς

Γιάννη μου, το μαντίλι σου
τι το ’χεις λερωμένο
βρε Γιάννη Γιαννάκη μου
τι το ’χεις λερωμένο
βρε παλικαράκι μου

Το λέρωσεν η ξενιτιά
τα έρημα τα ξένα
βρε Γιάννη Γιαννάκη μου
τα έρημα τα ξένα
βρε παλικαράκι μου

Πέντε ποτάμια το ’πλενα
και βάψαν και τα πέντε
βρε Γιάννη Γιαννάκη μου
και βάψαν και τα πέντε
βρε παλικαράκι μου

Όσα βουνά κι αν πέρασα (Γιάννης Μαρκόπουλος: ρίζες)

Γιάννης Μαρκόπουλος: ρίζες (1980)

… Το τραγούδι που μένει, όχι τα τραγούδια. Ο Ήχος και όχι οι ήχοι. Η απλή φωνή μ’ ένα όργανο, όχι όργανα και φωνές. Χορός κι αντάμωμα. Ο ήχος που έγινε κορμί μας. Το τραγούδι που είναι ζωή, πριν και μετά τη ζωή μας. Η αιωνιότητα της σταγόνας που κοιλαίνει την πέτρα, το άτμητο φως, η μουσική παράδοση. Ο πρώτος δίσκος των ανωνύμων συμπληρώνεται από τους εκλεκτούς του δεύτερου δίσκου. Προσθέτουν στην απλότητα την χάρη, στην κοινότητα την κοινωνία, στο παλαιό την αναγέννησή του. Άκουσα αυτά τα τραγούδια μαζί σας.

Γιάννης Μαρκόπουλος / σημείωμα στο εξώφυλλο του δίσκου Γιάννης Μαρκόπουλος: ρίζες (1980)

Παίζουν οι μουσικοί (με τη σειρά και τον τρόπο που τους αναφέρει ο συνθέτης στο οπισθόφυλλο του δίσκου):

Σαντούρι: Αριστείδης Μόσχος
Κλαρίνο: Φίλιππος Τσεμπερούλης – Πέτρος Καλύβας
Φλογέρες: Στέφανος Στεφανόπουλος
Βιολί: Παντελής Δεσποτίδης
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος
Μπουζούκι – Λαούτο: Χρήστος Νικολόπουλος
Μπουζούκι – Τζουράς: Μάκης Μαυρόπουλος
Μπουζούκι: Γιώργος Σπύρου
Πιάνο 1: Χάρης Καλέας
Πιάνο 2: Θανάσης Νικόπουλος
Ακορντεόν: Φαίδων Λιονουδάκης
Κιθάρα: Νίκος Σαμπαζιώτης
Κιθάρα 12χορδη: Στέλιος Καρύδας – Κώστας Γεωργίου
Ηλεκτρικό μπάσο: Νύσος Πανταζής, Νίκος Πολίτης
Λύρα Κρητικιά: Βασίλης Σκουλάς
Κρουστά: Σπύρος Λιβιεράτος, Γιάννης Ρενιέρης, Γιώργος Τρανταλίδης

Ερμηνεύουν οι: Λάκης Χαλκιάς, Βασιλική Λαβίνα, Ηλίας Κλωναρίδης, Χρήστος Καρακώστας, Γιούλη Τσίρου & Βασίλης Σκουλάς

Δισκογραφική εταιρεία: ΕΜΙΑΛ Α.Ε. (στούντιο της Columbia / Απρίλιος-Ιούνιος 1980)
Παραγωγή: Γιώργος Πετσίλας
Ηχολήπτης: Γιώργος Κωνσταντόπουλος
Βοηθός: Γιώργος Τζάννες
Ζωγραφική σύνθεση: Γιώργος Σταθόπουλος
Σχεδίαση εξωφύλλου: Δημήτρης Αρβανίτης

Όσα βουνά κι αν πέρασα (επιτραπέζιο)

Ερμηνεία: Χρήστος Καρακώστας

Όσα βουνά κι αν πέρασα
όλα τα παραγγέλνω
βουνά μ’, να μη χιονίζετε
κάμποι, μην παχνιαστείτε

Ώσπου να πάω και να ’ρθω
στη δόλια μου αγάπη
βρίσκω τα χιόνια στα βουνά…

Ένας αϊτός (Γιάννης Μαρκόπουλος: ρίζες)

Γιάννης Μαρκόπουλος: ρίζες (1980)

… Το τραγούδι που μένει, όχι τα τραγούδια. Ο Ήχος και όχι οι ήχοι. Η απλή φωνή μ’ ένα όργανο, όχι όργανα και φωνές. Χορός κι αντάμωμα. Ο ήχος που έγινε κορμί μας. Το τραγούδι που είναι ζωή, πριν και μετά τη ζωή μας. Η αιωνιότητα της σταγόνας που κοιλαίνει την πέτρα, το άτμητο φως, η μουσική παράδοση. Ο πρώτος δίσκος των ανωνύμων συμπληρώνεται από τους εκλεκτούς του δεύτερου δίσκου. Προσθέτουν στην απλότητα την χάρη, στην κοινότητα την κοινωνία, στο παλαιό την αναγέννησή του. Άκουσα αυτά τα τραγούδια μαζί σας.

Γιάννης Μαρκόπουλος / σημείωμα στο εξώφυλλο του δίσκου Γιάννης Μαρκόπουλος: ρίζες (1980)

Παίζουν οι μουσικοί (με τη σειρά και τον τρόπο που τους αναφέρει ο συνθέτης στο οπισθόφυλλο του δίσκου):

Σαντούρι: Αριστείδης Μόσχος
Κλαρίνο: Φίλιππος Τσεμπερούλης – Πέτρος Καλύβας
Φλογέρες: Στέφανος Στεφανόπουλος
Βιολί: Παντελής Δεσποτίδης
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος
Μπουζούκι – Λαούτο: Χρήστος Νικολόπουλος
Μπουζούκι – Τζουράς: Μάκης Μαυρόπουλος
Μπουζούκι: Γιώργος Σπύρου
Πιάνο 1: Χάρης Καλέας
Πιάνο 2: Θανάσης Νικόπουλος
Ακορντεόν: Φαίδων Λιονουδάκης
Κιθάρα: Νίκος Σαμπαζιώτης
Κιθάρα 12χορδη: Στέλιος Καρύδας – Κώστας Γεωργίου
Ηλεκτρικό μπάσο: Νύσος Πανταζής, Νίκος Πολίτης
Λύρα Κρητικιά: Βασίλης Σκουλάς
Κρουστά: Σπύρος Λιβιεράτος, Γιάννης Ρενιέρης, Γιώργος Τρανταλίδης

Ερμηνεύουν οι: Λάκης Χαλκιάς, Βασιλική Λαβίνα, Ηλίας Κλωναρίδης, Χρήστος Καρακώστας, Γιούλη Τσίρου & Βασίλης Σκουλάς

Δισκογραφική εταιρεία: ΕΜΙΑΛ Α.Ε. (στούντιο της Columbia / Απρίλιος-Ιούνιος 1980)
Παραγωγή: Γιώργος Πετσίλας
Ηχολήπτης: Γιώργος Κωνσταντόπουλος
Βοηθός: Γιώργος Τζάννες
Ζωγραφική σύνθεση: Γιώργος Σταθόπουλος
Σχεδίαση εξωφύλλου: Δημήτρης Αρβανίτης

Ένας αϊτός (τσάμικος)

Ερμηνεία: Χρήστος Καρακώστας

Ένας αϊτός καθότανε
στον ήλιο και λιαζότανε

Κι έξυνε τα νυχάκια του
τα νυχοποδαράκια του

Σαράντα παλικάρια (Γιάννης Μαρκόπουλος: ρίζες)

Γιάννης Μαρκόπουλος: ρίζες (1980)

… Το τραγούδι που μένει, όχι τα τραγούδια. Ο Ήχος και όχι οι ήχοι. Η απλή φωνή μ’ ένα όργανο, όχι όργανα και φωνές. Χορός κι αντάμωμα. Ο ήχος που έγινε κορμί μας. Το τραγούδι που είναι ζωή, πριν και μετά τη ζωή μας. Η αιωνιότητα της σταγόνας που κοιλαίνει την πέτρα, το άτμητο φως, η μουσική παράδοση. Ο πρώτος δίσκος των ανωνύμων συμπληρώνεται από τους εκλεκτούς του δεύτερου δίσκου. Προσθέτουν στην απλότητα την χάρη, στην κοινότητα την κοινωνία, στο παλαιό την αναγέννησή του. Άκουσα αυτά τα τραγούδια μαζί σας.

Γιάννης Μαρκόπουλος / σημείωμα στο εξώφυλλο του δίσκου Γιάννης Μαρκόπουλος: ρίζες (1980)

Δύο δίσκοι σε ένα έργο: δημοτικά τραγούδια στον πρώτο δίσκο και λαϊκά στον δεύτερο, επιλεγμένα από τον Γιάννη Μαρκόπουλο που τα ενορχήστρωσε και μας τα παρουσίασε το καλοκαίρι του 1980. Ο Μαρκόπουλος διάλεξε 26 από τα πιο αγαπημένα μας τραγούδια όλων των εποχών, έμεινε πιστός στο αρχικό τους πνεύμα, επέμεινε στη ερμηνευτική λιτότητα μουσικών και τραγουδιστών και μας έδωσε ακόμη ένα εξαιρετικό έργο.

Όπως διαβάζουμε στο σημείωμα του συνθέτη, το έργο διέπεται από συγκεκριμένο σκεπτικό και είναι ενιαίο παρά τη φαινομενική του ανομοιογένεια. Το ακολουθώ πιστά και παρουσιάζω όλα τα τραγούδια και όχι μόνο τα 12 λαϊκά γιατί έτσι πρέπει. Γιατί τα τραγούδια αυτά είναι οι ρίζες μας και αλίμονό μας αν τις κόψουμε ή αν ξεκόψουμε απ’ αυτές.

Παίζουν οι μουσικοί (με τη σειρά και τον τρόπο που τους αναφέρει ο συνθέτης στο οπισθόφυλλο του δίσκου):

Σαντούρι: Αριστείδης Μόσχος
Κλαρίνο: Φίλιππος Τσεμπερούλης – Πέτρος Καλύβας
Φλογέρες: Στέφανος Στεφανόπουλος
Βιολί: Παντελής Δεσποτίδης
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος
Μπουζούκι – Λαούτο: Χρήστος Νικολόπουλος
Μπουζούκι – Τζουράς: Μάκης Μαυρόπουλος
Μπουζούκι: Γιώργος Σπύρου
Πιάνο 1: Χάρης Καλέας
Πιάνο 2: Θανάσης Νικόπουλος
Ακορντεόν: Φαίδων Λιονουδάκης
Κιθάρα: Νίκος Σαμπαζιώτης
Κιθάρα 12χορδη: Στέλιος Καρύδας – Κώστας Γεωργίου
Ηλεκτρικό μπάσο: Νύσος Πανταζής, Νίκος Πολίτης
Λύρα Κρητικιά: Βασίλης Σκουλάς
Κρουστά: Σπύρος Λιβιεράτος, Γιάννης Ρενιέρης, Γιώργος Τρανταλίδης

Ερμηνεύουν οι: Λάκης Χαλκιάς, Βασιλική Λαβίνα, Ηλίας Κλωναρίδης, Χρήστος Καρακώστας, Γιούλη Τσίρου & Βασίλης Σκουλάς

Δισκογραφική εταιρεία: ΕΜΙΑΛ Α.Ε. (στούντιο της Columbia / Απρίλιος-Ιούνιος 1980)
Παραγωγή: Γιώργος Πετσίλας
Ηχολήπτης: Γιώργος Κωνσταντόπουλος
Βοηθός: Γιώργος Τζάννες
Ζωγραφική σύνθεση: Γιώργος Σταθόπουλος
Σχεδίαση εξωφύλλου: Δημήτρης Αρβανίτης

Σαράντα παλικάρια (συρτός)

Ερμηνεία: Λάκης Χαλκιάς (συνοδεία: Χρήστος Καρακώστας, Ηλίας Κλωναρίδης, Βασιλική Λαβίνα, Βασίλης Σκουλάς, Γιούλη Τσίρου)

Σαράντα παλικάρια
από τη Λιβαδειά
πάνε για να πατήσουνε
την Τριπολιτσά

Στο δρόμο που πηγαίνανε
γέροντ’ απαντούν
– Ώρα καλή σου, γέρο
– Καλώς τα τα παιδιά

– Καλώς τα παλικάρια
πού πάτε, ωρέ παιδιά
– Πάμε για να πατήσουμε
την Τριπολιτσά