Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία, Οικοδομικές απόψεις

Χρήστος Γκάρτζος & Λάκης Τεάζης, Η φτώχεια μου καθρέφτης
(τραγούδι: Γιώργος Νταλάρας / δίσκος: Οι Μάηδες οι ήλιοι μου (1978)) (1975))

Οικοδομικές απόψεις

στ’ αδέρφια μου

Μην ξαστοχιέσαι πως μπορείς να χτίσεις ένα σπίτι
με πέτρα και λάσπη,
της αγκαλιάς σου το πλάτος αν δεν δώσεις
ένα πιθάρι απύθμενο θα στήσεις
που τη φωτογραφία του κανένα παιδί
στον κόρφο δεν θα ’χει
για να πορεύεται με σιγουριά
στους παγιδεμένους δρόμους.

Εκείνα τα σαπισμένα σκαλοπάτια
ακόμα κρατάνε το βάρος μας.
Το κούφωμα του τοίχου τα κρυμμένα μυστικά μας
κι ο ίσκιος της αγριελιάς που φύτρωσε
στο τέταρτο, θαρρώ, σκαλοπάτι
μας γιομίζει παιδική ηλικία.

Αν θέλεις να χτίσεις ένα σπίτι
ζύμωσε τη λάσπη με το γαλάχτωμα
απ’ το παλιό σκαφίδι
για να μην χρειαστεί να ξεφορτώσεις τα χρόνια σου
σε χέρια που πυρετικά θα μετράνε το μάκρος τους.

Εκείνο το καντούνι που το φεγγάρι κι εμείς σεργιανούσαμε
μπροστά στο καλοκαιρινό παραθύρι
έγινε μέσα μας ένας δρόμος
που τη γη όλη την πιάνει,
κι απ’ το πρωινό μας ανακλάδισμα πάνω απ’ την μπουγαρινιά
έμεινε η ευωδιά στις αμασχάλες μας.
Μάθαμε ν’ αγαπάμε μ’ ανοιχτά μάτια,
να γράφουμε το «σέβας» με σέβας,
μάθαμε να βγάζουμε στο τσιμεντένιο μπαλκόνι
τα χωματόβαζα με τα κυκλάμινα,
και στην κορνίζα της δίφυλλης πόρτας
γλιτώναμε απ’ τη λαχτάρα του σεισμού
γιατί ήταν με αγάπη χτισμένο το σπίτι.

Αν θέλεις να χτίσεις ένα σπίτι
ξέρεις πού θα βρεις το υλικό.
Με τη σειρά σου πάρε το πρώτο σου βήμα πάνω στο σκαλί
και παράδωσε στη γενιά σου μια σκλήθρα για το αιώνιο.

Από τη συλλογή Οι αποσταμένοι (1964) της Νίνας Κοκκαλίδου-Ναχμία

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Νίνα Κοκκαλίδου-Ναχμία

Advertisements

Χρήστος Γκάρτζος & Κώστας Κινδύνης: Θ’ αποφασίσω, ξενιτιά (με τον Κώστα Σμοκοβίτη)

[Πηγή: αρχείο Κώστα Σμοκοβίτη στο YouTube]

Θ’ αποφασίσω, ξενιτιά

Σύνθεση: Χρήστος Γκάρτζος
Στίχοι: Κώστας Κινδύνης
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος
Πιάνο: Χρήστος Γκάρτζος
Πλήκτρα: Κώστας Γανωσέλης
Φλάουτο, κλαρίνο: Φίλιππος Τσεμπερούλης
Ηλεκτρική κιθάρα: Μπάμπης Λασκαράκης
Μπάσο: Γιώργος Ζηκογιάννης
Ντραμς: Γιώργος Τσουπάκης
Τραγούδι: Κώστας Σμοκοβίτης (πρώτη εκτέλεση)
Από συναυλία του Χρήστου Γκάρτζου στον Λυκαβηττό στις 5 Σεπτεμβρίου του 1984

Θ’ αποφασίσω, ξενιτιά
για πάντα να σ’ αφήσω
γιατί θυμώνει η θάλασσα
γιατί γκρινιάζουν τα βουνά
για να γυρίσω πίσω

Κανείς δεν είναι ορφανός
στον τόπο το δικό του
κι ο φίλος σου ο πιο φτωχός
σου δίνει απ’ το στέρημα
κι από το μερτικό του

Εδώ βροχή και σκοτεινιά
τ’ ανάθρεψε τα στάχυα
εγώ στο φως γεννήθηκα
κι είχα τον ήλιο γειτονιά
μες σ’ ένα στρέμμα βράχια

Κανείς δεν είναι ορφανός
στον τόπο το δικό του
κι ο φίλος σου ο πιο φτωχός
σου δίνει απ’ το υστέρημα
κι από το μερτικό του

Χρήστος Γκάρτζος & Κώστας Κινδύνης, Τριανταφυλλιές (με τον Κώστα Σμοκοβίτη)

[Πηγή: αρχείο Κώστα Σμοκοβίτη στο YouTube]

Τριανταφυλλιές

Σύνθεση: Χρήστος Γκάρτζος
Στίχοι: Κώστας Κινδύνης
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος
Πιάνο: Χρήστος Γκάρτζος
Πλήκτρα: Κώστας Γανωσέλης
Φλάουτο, κλαρίνο: Φίλιππος Τσεμπερούλης
Ηλεκτρική κιθάρα: Μπάμπης Λασκαράκης
Μπάσο: Γιώργος Ζηκογιάννης
Ντραμς: Γιώργος Τσουπάκης
Τραγούδι: Κώστας Σμοκοβίτης (πρώτη εκτέλεση) [το τραγούδι ηχογραφήθηκε για πρώτη φορά το 1985 στον δίσκο του Γιώργου Νταλάρα «Άπονα μάτια»]
Από συναυλία του Χρήστου Γκάρτζου στον Λυκαβηττό στις 5 Σεπτεμβρίου του 1984

Το πικρό ψωμί που τρώγαμε στο φως
τ’ αρμυρό νερό απ’ το δάκρυ σου θυμάμαι
άλλη τέχνη δε μας έμαθε ο Θεός
απ’ τα δύσκολα του κόσμου ν’ αγαπάμε

Τριανταφυλλιές μ’ αγκάθια, τριανταφυλλιές
είν’ του κόσμου τα σινάφια και οι αγκαλιές
τριανταφυλλιές μ’ αγκάθια, λόγια που μου λες
μ’ αγκαλιάζεις, με ματώνεις κι ύστερα με κλαις

Μεροκάματο κι ο ύπνος μας μισός
σ’ ένα όνειρο κι οι δυο μας να χωράμε
άλλα λούσα δε μας έδωσε ο Θεός
απ’ τα ρούχα της δουλειάς μας που φοράμε

Τριανταφυλλιές μ’ αγκάθια, τριανταφυλλιές
είν’ του κόσμου τα σινάφια και οι αγκαλιές
τριανταφυλλιές μ’ αγκάθια, λόγια που μου λες
μ’ αγκαλιάζεις, με ματώνεις κι ύστερα με κλαις

Χρήστος Γκάρτζος & Λάκης Τεάζης, Όποιος μαθαίνει να χτυπά (με τον Κώστα Σμοκοβίτη)

[Πηγή: αρχείο Κώστα Σμοκοβίτη στο YouTube]

Όποιος μαθαίνει να χτυπά

Σύνθεση: Χρήστος Γκάρτζος
Στίχοι: Λάκης Τεάζης
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος
Πιάνο: Χρήστος Γκάρτζος
Πλήκτρα: Κώστας Γανωσέλης
Φλάουτο, κλαρίνο: Φίλιππος Τσεμπερούλης
Ηλεκτρική κιθάρα: Μπάμπης Λασκαράκης
Μπάσο: Γιώργος Ζηκογιάννης
Ντραμς: Γιώργος Τσουπάκης
Τραγούδι: Κώστας Σμοκοβίτης [το τραγούδι ηχογραφήθηκε για πρώτη φορά το 1978 στον δίσκο του Γιώργου Νταλάρα «Οι Μάηδες οι ήλιοι μου»]
Από συναυλία του Χρήστου Γκάρτζου στον Λυκαβηττό στις 5 Σεπτεμβρίου του 1984

Στη μαρμαρένια σου καρδιά
λιποθυμάει ο ήλιος
και στους καιρούς τους δύσκολους
η πόρτα σου κλειστή

Όποιος μαθαίνει να χτυπά
δε λογαριάζει φίλο
κρατάει μαχαίρι κοφτερό
και δεν ακούει θεό

Στη μαρμαρένια σου καρδιά
λουλούδι δε φυτρώνει
και μες στα χέρια σου η ζωή
κεράκι είναι και λιώνει

Όποιος μαθαίνει να χτυπά
δε λογαριάζει φίλο
κρατάει μαχαίρι κοφτερό
και δεν ακούει θεό

Έγκλειστος στο κλεινόν άστυ (Γιώργος Χ. Θεοχάρης)

Χρήστος Γκάρτζος & Σώτια Τσώτου, Αθήνα
(τραγούδι: Γιώργος Νταλάρας / δίσκος: Οι Μάηδες οι ήλιοι μου (1978))

[Ενότητα Μνήμην άειδε…]

Άνοιξε
τη φυλακή της μνήμης
με το ανίκανο κλειδί
της λήθης.

Έγκλειστος στο κλεινόν άστυ

Στον Τριαντάφυλλο Οικονόμου

Κατέβηκε μικρός στης πόλης τις μυλόπετρες
μα η μνήμη είναι αρραβώνας από έρωτα.
Ξυπνάει στο υπόγειο το πρωί κι ανοίγει τα ματάκια του
ψάχνοντας στο φεγγίτη του φωταγωγού.
«Μάνα, πού είναι η λεμονιά;»
«Πού είναι, μάνα, η λεμονιά;» ρωτάει.

Μα δεν ανθίζουν στα τσιμέντα λεμονιές.
Δε δένουν, δεν καρπίζουν.

Αιγές, 13.10.2001

Από τη συλλογή Ενθύμιον (2004) του Γιώργου Χ. Θεοχάρη

Κώστας Ριτσώνης, [Πόδια ανάλαφρα, γερά…]

Χρήστος Γκάρτζος & Σώτια Τσώτου, Αθήνα
(τραγούδι: Γιώργος Νταλάρας / δίσκος: Οι Μάηδες οι ήλιοι μου (1978))

Πόδια ανάλαφρα, γερά
χρειάζονται μες στην Αθήνα
και τα δικά μου είναι κουρασμένα

χρειάζονται σύγχρονα παπούτσια
για να οργώσεις τους μεγάλους δρόμους
γόνατα δυνατά
για να σκαρφαλώσεις στις μεγάλες σκάλες

Οι παλιές μου αρθρώσεις
είναι φθαρμένες
οι παλιές μου σόλες
σκίζονται
τα παλιά μου πόδια λυγίζουν
μπρος στις ανηφόρες
που με περιμένουν χωρίς έλεος
μέσα σε μια πολιτεία
που θέλει να μ’ εξαφανίσει

Από την έκδοση 151 ποιήματα του Κώστα Ριτσώνη (εκδ. Ποιήματα των φίλων, Αθήνα, 2011)

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Κώστας Ριτσώνης

Αλεξάνδρα Μπακονίκα: Ονομαστική γιορτή, 1992

Χρήστος Γκάρτζος & Λάκης Τεάζης, Η φτώχεια μου καθρέφτης
(τραγούδι: Γιώργος Νταλάρας / δίσκος: Οι Μάηδες οι ήλιοι μου (1978))

Ονομαστική γιορτή, 1992

Είναι ποιητής που παραδέχομαι,
του βγάζω το καπέλο, οι στίχοι του με θέλγουν.
Είχε την ονομαστική του γιορτή
και πρώτη φορά θα τον επισκεπτόμουν σπίτι του.
Με κατείχε αδημονία να βρεθώ στον χώρο του,
να δω και να αγγίξω κάτι από την ατμόσφαιρα
όπου ζούσε, σκεπτόταν και έγραφε.

Φτωχικό και λαϊκό το μικρό του διαμέρισμα.
Τα λιτά έπιπλα και οτιδήποτε άλλο
όπως κιλίμια, κεντήματα και αντικείμενα,
ήταν πολύ παλιά, από τα χρόνια του ’20 ή ’30.
Ο χώρος και ο διάκοσμος μου θύμιζε
κάποια προσφυγικά σπίτια φίλων μου στην παιδική μου ηλικία.

Φτωχικό το σπίτι του ποιητή,
αλλά και με ένα ιδιαίτερο, δικό του χρώμα.

Από τη συλλογή Παρακαταθήκη ηδυπάθειας (2000) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Η μπουκιά

Pablo Neruda & Χρήστος Γκάρτζος: Μικρή και τριανταφυλλένια
(ελεύθερη απόδοση στα Ελληνικά: Λευτέρης Παπαδόπουλος, τραγούδι: Δημήτρης Ψαριανός / δίσκος: Τα ερωτικά (1980))

Η μπουκιά

Χωρίς να το περιμένω
μέσα σε τόσο κόσμο,
με πόθο και τρυφερότητα,
για ν’ αγγίξεις έμμεσα το στόμα μου
έκοψες μπουκιά με το πιρούνι σου
και μου έδωσες να φάω.

Από τη συλλογή Το γυμνό ζευγάρι και άλλα ποιήματα (1990) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Νίκος-Αλέξης Ασλάνογλου, Αθήνα

Χρήστος Γκάρτζος & Σώτια Τσώτου, Αθήνα
(τραγούδι: Γιώργος Νταλάρας / δίσκος: Οι Μάηδες οι ήλιοι μου (1978))

[Ενότητα Αισθηματική ηλικία (1946-1949)]

Αθήνα

Πολιτεία γυμνή, πρωινό με τις άδειες καρέκλες
δεν είναι δω τόπος να μείνουμε
εδώ δεν έχει δρόμους δεν έχει μάτια
μέσα σ’ ερειπωμένα παράθυρα
μια μυρωδιά γκαζιού και κίτρινης λαδομπογιάς

Από τη συλλογή Δύσκολος θάνατος (1954) του Νίκου-Αλέξη Ασλάνογλου

Πηγή: συγκεντρωτική έκδοση Ο δύσκολος θάνατος (Αθήνα, εκδ. Νεφέλη, 1985) του Νίκου-Αλέξη Ασλάνογλου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Νίκος-Αλέξης Ασλάνογλου

Μαρία Κέντρου-Αγαθοπούλου, Της αγάπης

Χρήστος Γκάρτζος & Σώτια Τσώτου, Μόνο η αγάπη μένει
(τραγούδι: Γιώργος Νταλάρας / δίσκος: Οι Μάηδες οι ήλιοι μου (1978))

Της αγάπης

Είναι οι στιγμές τα χρόνια τα ανελέητα
Είναι οι συνομιλίες που ποτέ δεν ησυχάζουν
Είμαστε εμείς που δεν ακουγόμαστε
Κάποιος άνεμος στροβιλίζει τη φωνή μας
Κάποιο χιόνι λιώνει το τραγούδι μας

Να υπάρχουμε
Πίνοντας μια χούφτα νερό
Να στεκόμαστε όρθιοι κάθε πρωί
Μπροστά στην πόρτα του σπιτιού μας
Να φωνάζουμε στ’ αντικρινά παράθυρα:
Καλή σας μέρα
Έχουμε μια φέτα ψωμί
Να την μοιραστούμε μαζί σας
Καλή σας ώρα
Μας φτάνει ν’ αγαπηθούμε

Από τη συλλογή Διασταυρώσεις (1965)

Πηγή: Μαρία Κέντρου-Αγαθοπούλου, Επιλογές και σύνολα [Ποιήματα (1965-1995)] (2001)

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μαρία Κέντρου-Αγαθοπούλου