Στέλλα Τιμωνίδου, Τα καπέλα

Τα καπέλα

[Ενότητα Ι]

Ήμουν στο Λονδίνο όταν
αγόρασα το πρώτο μου καπέλο.
Καφέ σκούρο χρώμα με γκρο
κορδέλα ίδιας απόχρωσης,
που έδενε σε φιόγκο πίσω.
Φανταστικό. Το φορούσα
σχεδόν καθημερινά.

Το δεύτερο το πήρα απ’ τη Θεσσαλονίκη,
Αγίας Σοφίας 35. Κομψό, μαύρο, τσόχινο
και με μικρό πλατύγυρο.
Η μία του πλευρά ελαφρά ανασηκωμένη,
έτσι για το σκέρτσο.
Ήταν το απαραίτητο αξεσουάρ μου
σε γάμους και βραδινές εξόδους.

Ύστερα ήρθε το γαμήλιο
να προστεθεί στην γκαρνταρόμπα μου.
Αγορασμένο στο Ντίσελντορφ,
made in Germany. Καλοκαιρινό,
εκρού και με λευκό τριαντάφυλλο
από οργαντίνα στο πλάι. Το βελάκι
δεμένο γύρω απ’ την κορδέλα
έπεφτε λίγο μπροστά,
θυμίζοντας ρομαντικές εποχές.
Ταίριαζε πολύ με το ντε πιες μου, made in Italy.
Το ξαναφόρεσα σε δύο μπαλ μασκέ.

Μάταια αναζήτησα αργότερα
ένα τέταρτο καπέλο στην Ντόρντρεχτ.
Στην Ολλανδία τα φορούν ακόμη
οι καλβινιστές και η βασίλισσα∙
φιγούρες εξωπραγματικές στις μέρες μας.

Μου ’φυγε πια η όρεξη για τα καπέλα.

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου, Σιωπηλές πέτρες

Βασίλης Ξυλούρης & Γιώργος Σταυρακάκης, Πέτρα βουβή
(τραγούδι: Ψαραντώνης / δίσκος: Έκεια που θέλω (2009))

Σιωπηλές πέτρες

[Ενότητα ]

Αθάνατες σαν τους θεούς
βουλιάζουν στην αιωνιότητα
επάνω ή μες στο χώμα.

Ακατέργαστες ή κατεργασμένες
δεν μπορούν να μιλήσουν
αλλά δείχνουν ξεκάθαρα
τα χαρακτηριστικά τους.

Στο σχήμα, το χρώμα ή
τη χημική σύσταση
κυριολεκτικά και μεταφορικά:
πολύτιμοι λίθοι, έργα τέχνης,
lapis infernalis
ή κοτρόνες.

Ως γρανίτης, μάρμαρο ή βασάλτης,
μας συντροφεύουν στο σπίτι,
στο γραφείο, στον δρόμο
ή σ’ ένα πάρκο.

Αξιόπιστες και σκληρές
κρύες κι αδιάφορες
μόνο το νερό που ρέει
μπορεί να τις βλάψει.

Κι όμως μπορούν ακόμη
να χτίσουν παλάτι σε κάποιο σπήλαιο
ως σταλακτίτες και σταλαγμίτες.

Ζούμε και παίζουμε με πέτρες
Αυτές μένουν, εμείς χανόμαστε.

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου, Πώς είναι δυνατόν

Πώς είναι δυνατόν

[Ενότητα ]

Για τη Νελ

Πώς είναι δυνατόν;
αναρωτιόσουν
την τελευταία μέρα
που ακόμη μπορούσες να μιλήσεις.

Πώς είναι δυνατόν
αναρωτιέμαι κι εγώ
ένας τόσο γλυκός άνθρωπος
με τόσο φρικτό πόνο
στις μέρες μας να φύγει.

«Το πεπρωμένο», είπες
«Ναι, πράγματι, το πεπρωμένο
φυγείν αδύνατον», απάντησα.

Κι εκεί καθόμασταν
αδύναμες χωρίς ελπίδα
απέναντι στην τυφλή
παντοδυναμία της φύσης
που παραμένει ανελέητη.

Αντίο, μητέρα,
καλό ταξίδι
πίσω στο σύμπαν.
Θα μας λείψεις βαθιά.

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου, Περιγραφή πίνακα

Περιγραφή πίνακα

[Ενότητα ]

Από τα αριστερά, παράξενο, καφέ
σκούρο και σκοτάδι∙ στην ουσία
όμως είναι από τα δεξιά του πίνακα.

Στο κέντρο μια δροσερή αναλαμπή,
μια διάφανη κίτρινη γραμμή.
Αν ακολουθήσεις την πορεία της
χωρίς παρακάμψεις και ζικ ζακ
θα βρεις τελικά διέξοδο:
ένα λευκό παράθυρο να
καθρεφτίζεται στο νερό.

Ανοίγεις τις φτερούγες,
βουτάς το κενό
κι αρχίζεις να πετάς,
και κοίτα να δεις:

ούτε πολύ ψηλά στον ήλιο
μην την πάθεις σαν τον Ίκαρο
κι ούτε πολύ χαμηλά στη γη
μην τυχόν και λερωθείς από
τα λασπόνερα και τα ζωύφια.

Κατά τα άλλα επικρατούν
τα γήινα ζεστά χρώματα
σε ποικιλόμορφα σχήματα
και φυσικά αρώματα.

Richard v.d. Dool – Zonder titel, 2005

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου: Περι-κλέους πολιτεία

Περι-κλέους πολιτεία

[Ενότητα IIΙ]

Αυθαίρετη οικοδομική δόμηση,
ταράτσες με ηλιακούς θερμοσίφωνες
και κεραίες τηλεόρασης, καπνοδόχοι,
αφίσες, επιγραφές, παραπήγματα,
μάντρες με υλικά και παλιοσίδερα,
σωροί με μπάζα κι απορρίμματα.
Αυτοκίνητα παρκαρισμένα όπου να ’ναι,
το καυσαέριο νεφέλη πάνω από την πόλη.

Απλωμένες πραμάτειες στα πεζοδρόμια,
φωνές πωλητών, πάσης φύσεως κορναρίσματα,
μεγάφωνα με μουσική στη διαπασών.
Καφετερίες, ταβέρνες και ζεϊμπέκικο,
θέατρα να φάνε και οι κότες,
απ’ το πρωί στη βιοπάλη
για να μη μας λείψει το ψωμί,
το κινητό, η TV και η κραιπάλη.

Ένα πολύτροπο, πολύχρωμο και πολύβουο
τεκμήριο της Περι-κλέους πολιτείας.

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου, Οι λέξεις και η γλώσσα

Φοίβος Δεληβοριάς, Λέξεις (δίσκος: Έξω (2007))

Οι λέξεις και η γλώσσα

[Ενότητα II]

Οι λέξεις κάνουν τρέλες.
Άπειρα τα παραδείγματα.
Τα αθλιότερα εγκλήματα
στολίζονται με ρητορείες,
με λέξεις απατηλά ωραίες,
που αναποδογυρίζουν τον κόσμο.

Οι λέξεις εκπυρσοκροτούν σαν όπλα
και πάνω στον παροξυσμό τους
τσακίζουν ανελέητα και κόκαλα.

Η γλώσσα σκαρώνει έξυπνα
παιχνίδια με τις λέξεις.
Λογοπαίγνια, λεκτικές μεταποιήσεις,
αποκλίσεις, παραφθορές,
νεολογισμούς, αναριθμητισμούς,
παρατονισμούς, παραλογισμούς
και δε συμμαζεύεται.

Η γλώσσα πλέκει τον ιστό της
με τις λέξεις. Κάθε τόσο καινούργιες
εισβάλλουν στον κορμό της.
Κάποιες τις κρατάει,
άλλες τις αποβάλλει.
Παίζει με τους δικούς της νόμους, μα
πάντα συμβαδίζει με την εποχή της.

Οι λέξεις βρίσκονται σε πόλεμο
εσαεί με τους γλωσσαμύντορες,
φλερτάρουν πάντα με τους ποιητές
και πάντα ασύλληπτες σχηματίζουν
το παζλ της γλώσσας.

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου, Ο οπωρώνας του κυρ-Ασημάκη

Ο οπωρώνας του κυρ-Ασημάκη

[Ενότητα V]

Μια σπιθαμή γη και γύρω γύρω
χαμηλά εβραίικα σπιτάκια.
Τα δέντρα είχαν φυτευτεί σε απόσταση
αναπνοής απ’ τα παράθυρά μας
και γίναν αφορμή για τη Βικτώρια
τη διπλανή, με τα ακριβά εσώρουχα
(έτσι τουλάχιστον καυχιόταν πως φορούσε)
να στήνει ομηρικό καβγά για τα θεμέλιά της
όταν έβλεπε τον κυρ-Ασημάκη πότε να σκαλίζει,
πότε να ποτίζει και πότε να κλαδεύει.

Και τι δεν είχε αυτό το περιβόλι:
όλα σχεδόν τα οπωροφόρα δέντρα
ακόμη και κληματαριά σε πέργολα.
Και πιο πέρα όλα τα ζαρζαβατικά:
κρεμμυδάκια, σκορδάκια, φασολάκια,
πατάτες, μελιτζάνες και ντομάτες.
Δεν έλειπε κι ο μαϊντανός.

Μερικές φορές παιδιά πηδούσαμε
από τα παράθυρα και στα κλεφτά
γεμίζαμε τους κόρφους μας με φρούτα,
μια και ο κυρ Ασημάκης δεν ήταν
απλοχέρης, τουναντίον σφιχτοχέρης.

Ο οπωρώνας στο μεταξύ έγινε άσφαλτος
και ποιος ξέρει τι απέγινε ο κυρ-Ασημάκης.

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου, Ο Άμλετ

Ο Άμλετ

[Ενότητα I]

Οι μοντέρνοι Άραβες καταλήγουν
στην τραγωδία όπως ο Δανός πρίγκιπας
γιατί συγχέουν το συναίσθημα με τη λογική

Οι τραγικοί Ανατολίτες διστάζουν,
αναβάλλουν, αμφιταλαντεύονται
ανάμεσα στο παλιό και στο καινούριο,
την παράδοση και την ανανέωση.
Δύσκολα διαχωρίζουν
το κοσμικό από το θεϊκό.

Ο εικοστός πρώτος αιώνας ανήκει μάλλον
στους κατακτητές Φόρτινμπρας
και σίγουρα όχι στον Άμλετ.

Με αφορμή την επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στους δίδυμους πύργους του World Trade Center στη Νέα Υόρκη

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου, Μουσική

Μουσική

[Ενότητα III]

Θα πιστέψω σε σένα
Μούσα της μουσικής
αν την αφήσεις άφθονη
σε μένα να ’ρθει.

Πρώτη εμφανίστηκες εσύ
από τις άλλες αδελφές σου
και μπήκατε μαζί
σ’ ένα συμβόλαιο παντοτινό
να θρέψετε την ψυχή μας.

Ακόμα κι ο πατέρας των μαθηματικών
ανακάλυψε τη μαγεία στη δύναμή σου
και με τους αριθμούς του
συνέδεσε τις αισθήσεις με τη νόηση.

Στο πέρασμα των αιώνων
εξελιχθήκαμε
από την Ομηρική λύρα
στη Συναυλία των Αγγέλων
και τη Σονάτα του Σεληνόφωτος.
Και όμως μερικές φορές
φερόσουν εκρηκτικά και παράξενα,
αλλά ευτυχώς συνέχιζες να μας συνοδεύεις
έως την τελευταία μέρα.

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου, Μηδενισμός

Μηδενισμός

[Ενότητα III]

Σώθηκαν οι μεγάλες ιδέες.
Η πολιτική και τα κόμματα
στα αζήτητα.
Ο οικολογικός ακτιβισμός
αρθρώνει κάποιο λόγο,
μα οι οπαδοί μετρημένα κουκιά.

Γενικευμένη απάθεια και τάσεις
φυγής από την πραγματικότητα,
με χαπάκια ecstasy ή φευ
σκληρά ναρκωτικά.
Ναι στην κατανάλωση
και στην εύκολη απόλαυση.
Μαζική κουλτούρα και ισοπέδωση.

Κριτική στάση για το κοινωνικό
σύνολο, αλλά όχι πλήρης ένταξη.
Ελεύθεροι από ταμπού και προσχήματα,
αλλά επιφανειακοί και ουδέτεροι.

Είναι κι αυτός ένας τρόπος ζωής,
ένα καινούριο φρούτο εποχής.

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου, Μαντόνα Παρθένα

Μαντόνα Παρθένα

[Ενότητα VI]

Έλαμπαν όλοι κι όλα
στο εβραίικο* σπιτικό σου.
Χαράς ευαγγέλια
η καθημερινότητά σου.

Μετά τον κάματο της μέρας
έπινες τον καφέ σου
κάτω από τη δαμασκηνιά
παρέα με τη γειτονιά
σερβίροντας το εποχιακό
γλυκό του κουταλιού
με το γραμμόφωνο να παίζει
μουσική νοσταλγική
από τις χαμένες πατρίδες.

Η μπουγάδα σου,
ολόλευκα αρμενίζοντα πανιά,
ανοιχτά φτερά στον άνεμο.
Το παρκέ σου,
καθρέφτης ομορφιάς
για γλίστρες και χορό.
Κι η κουζίνα σου
δε σου λέω τίποτε:
χίλια λογής μυρωδικά
και γεύσεις αλησμόνητες!

Ο Ιπποκράτης σου,
μειλίχιος στην πρωτοκαθεδρία,
και στον Θεοχάρη: «Διάβαζε
να γίνεις άνθρωπος».
«Στελλίτσα, έτσι μπράβο!»
Κι όταν τα βράδια αργά
έβλεπες φως στην κάμαρη:
«Φτάνει ‘το Χτυποκάρδι’,
Σάββα, ώρα για ύπνο».

Έσφιξα αυτά τα ακούραστα
χέρια στο στήθος μου.
Φίλησα αυτό το μέτωπο
σαν να ήταν εικόνισμα.
Ας σου χαρίσει ο Θεοχρόνος,
μάνα δεύτερη,
κι άλλα πολλά χαμόγελα!

* Σπίτια που τα επενοικίαζε η εβραϊκή κοινότητα μετά τον εκτοπισμό των Εβραίων από τους Γερμανούς.

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου