Στέλλα Τιμωνίδου: Περι-κλέους πολιτεία

Περι-κλέους πολιτεία

[Ενότητα IIΙ]

Αυθαίρετη οικοδομική δόμηση,
ταράτσες με ηλιακούς θερμοσίφωνες
και κεραίες τηλεόρασης, καπνοδόχοι,
αφίσες, επιγραφές, παραπήγματα,
μάντρες με υλικά και παλιοσίδερα,
σωροί με μπάζα κι απορρίμματα.
Αυτοκίνητα παρκαρισμένα όπου να ’ναι,
το καυσαέριο νεφέλη πάνω από την πόλη.

Απλωμένες πραμάτειες στα πεζοδρόμια,
φωνές πωλητών, πάσης φύσεως κορναρίσματα,
μεγάφωνα με μουσική στη διαπασών.
Καφετερίες, ταβέρνες και ζεϊμπέκικο,
θέατρα να φάνε και οι κότες,
απ’ το πρωί στη βιοπάλη
για να μη μας λείψει το ψωμί,
το κινητό, η TV και η κραιπάλη.

Ένα πολύτροπο, πολύχρωμο και πολύβουο
τεκμήριο της Περι-κλέους πολιτείας.

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου, Οι λέξεις και η γλώσσα

Φοίβος Δεληβοριάς, Λέξεις (δίσκος: Έξω (2007))

Οι λέξεις και η γλώσσα

[Ενότητα II]

Οι λέξεις κάνουν τρέλες.
Άπειρα τα παραδείγματα.
Τα αθλιότερα εγκλήματα
στολίζονται με ρητορείες,
με λέξεις απατηλά ωραίες,
που αναποδογυρίζουν τον κόσμο.

Οι λέξεις εκπυρσοκροτούν σαν όπλα
και πάνω στον παροξυσμό τους
τσακίζουν ανελέητα και κόκαλα.

Η γλώσσα σκαρώνει έξυπνα
παιχνίδια με τις λέξεις.
Λογοπαίγνια, λεκτικές μεταποιήσεις,
αποκλίσεις, παραφθορές,
νεολογισμούς, αναριθμητισμούς,
παρατονισμούς, παραλογισμούς
και δε συμμαζεύεται.

Η γλώσσα πλέκει τον ιστό της
με τις λέξεις. Κάθε τόσο καινούργιες
εισβάλλουν στον κορμό της.
Κάποιες τις κρατάει,
άλλες τις αποβάλλει.
Παίζει με τους δικούς της νόμους, μα
πάντα συμβαδίζει με την εποχή της.

Οι λέξεις βρίσκονται σε πόλεμο
εσαεί με τους γλωσσαμύντορες,
φλερτάρουν πάντα με τους ποιητές
και πάντα ασύλληπτες σχηματίζουν
το παζλ της γλώσσας.

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου, Ο οπωρώνας του κυρ-Ασημάκη

Ο οπωρώνας του κυρ-Ασημάκη

[Ενότητα V]

Μια σπιθαμή γη και γύρω γύρω
χαμηλά εβραίικα σπιτάκια.
Τα δέντρα είχαν φυτευτεί σε απόσταση
αναπνοής απ’ τα παράθυρά μας
και γίναν αφορμή για τη Βικτώρια
τη διπλανή, με τα ακριβά εσώρουχα
(έτσι τουλάχιστον καυχιόταν πως φορούσε)
να στήνει ομηρικό καβγά για τα θεμέλιά της
όταν έβλεπε τον κυρ-Ασημάκη πότε να σκαλίζει,
πότε να ποτίζει και πότε να κλαδεύει.

Και τι δεν είχε αυτό το περιβόλι:
όλα σχεδόν τα οπωροφόρα δέντρα
ακόμη και κληματαριά σε πέργολα.
Και πιο πέρα όλα τα ζαρζαβατικά:
κρεμμυδάκια, σκορδάκια, φασολάκια,
πατάτες, μελιτζάνες και ντομάτες.
Δεν έλειπε κι ο μαϊντανός.

Μερικές φορές παιδιά πηδούσαμε
από τα παράθυρα και στα κλεφτά
γεμίζαμε τους κόρφους μας με φρούτα,
μια και ο κυρ Ασημάκης δεν ήταν
απλοχέρης, τουναντίον σφιχτοχέρης.

Ο οπωρώνας στο μεταξύ έγινε άσφαλτος
και ποιος ξέρει τι απέγινε ο κυρ-Ασημάκης.

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου, Ο Άμλετ

Ο Άμλετ

[Ενότητα I]

Οι μοντέρνοι Άραβες καταλήγουν
στην τραγωδία όπως ο Δανός πρίγκιπας
γιατί συγχέουν το συναίσθημα με τη λογική

Οι τραγικοί Ανατολίτες διστάζουν,
αναβάλλουν, αμφιταλαντεύονται
ανάμεσα στο παλιό και στο καινούριο,
την παράδοση και την ανανέωση.
Δύσκολα διαχωρίζουν
το κοσμικό από το θεϊκό.

Ο εικοστός πρώτος αιώνας ανήκει μάλλον
στους κατακτητές Φόρτινμπρας
και σίγουρα όχι στον Άμλετ.

Με αφορμή την επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στους δίδυμους πύργους του World Trade Center στη Νέα Υόρκη

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου, Μουσική

Μουσική

[Ενότητα III]

Θα πιστέψω σε σένα
Μούσα της μουσικής
αν την αφήσεις άφθονη
σε μένα να ’ρθει.

Πρώτη εμφανίστηκες εσύ
από τις άλλες αδελφές σου
και μπήκατε μαζί
σ’ ένα συμβόλαιο παντοτινό
να θρέψετε την ψυχή μας.

Ακόμα κι ο πατέρας των μαθηματικών
ανακάλυψε τη μαγεία στη δύναμή σου
και με τους αριθμούς του
συνέδεσε τις αισθήσεις με τη νόηση.

Στο πέρασμα των αιώνων
εξελιχθήκαμε
από την Ομηρική λύρα
στη Συναυλία των Αγγέλων
και τη Σονάτα του Σεληνόφωτος.
Και όμως μερικές φορές
φερόσουν εκρηκτικά και παράξενα,
αλλά ευτυχώς συνέχιζες να μας συνοδεύεις
έως την τελευταία μέρα.

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου, Μηδενισμός

Μηδενισμός

[Ενότητα III]

Σώθηκαν οι μεγάλες ιδέες.
Η πολιτική και τα κόμματα
στα αζήτητα.
Ο οικολογικός ακτιβισμός
αρθρώνει κάποιο λόγο,
μα οι οπαδοί μετρημένα κουκιά.

Γενικευμένη απάθεια και τάσεις
φυγής από την πραγματικότητα,
με χαπάκια ecstasy ή φευ
σκληρά ναρκωτικά.
Ναι στην κατανάλωση
και στην εύκολη απόλαυση.
Μαζική κουλτούρα και ισοπέδωση.

Κριτική στάση για το κοινωνικό
σύνολο, αλλά όχι πλήρης ένταξη.
Ελεύθεροι από ταμπού και προσχήματα,
αλλά επιφανειακοί και ουδέτεροι.

Είναι κι αυτός ένας τρόπος ζωής,
ένα καινούριο φρούτο εποχής.

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου, Μαντόνα Παρθένα

Μαντόνα Παρθένα

[Ενότητα VI]

Έλαμπαν όλοι κι όλα
στο εβραίικο* σπιτικό σου.
Χαράς ευαγγέλια
η καθημερινότητά σου.

Μετά τον κάματο της μέρας
έπινες τον καφέ σου
κάτω από τη δαμασκηνιά
παρέα με τη γειτονιά
σερβίροντας το εποχιακό
γλυκό του κουταλιού
με το γραμμόφωνο να παίζει
μουσική νοσταλγική
από τις χαμένες πατρίδες.

Η μπουγάδα σου,
ολόλευκα αρμενίζοντα πανιά,
ανοιχτά φτερά στον άνεμο.
Το παρκέ σου,
καθρέφτης ομορφιάς
για γλίστρες και χορό.
Κι η κουζίνα σου
δε σου λέω τίποτε:
χίλια λογής μυρωδικά
και γεύσεις αλησμόνητες!

Ο Ιπποκράτης σου,
μειλίχιος στην πρωτοκαθεδρία,
και στον Θεοχάρη: «Διάβαζε
να γίνεις άνθρωπος».
«Στελλίτσα, έτσι μπράβο!»
Κι όταν τα βράδια αργά
έβλεπες φως στην κάμαρη:
«Φτάνει ‘το Χτυποκάρδι’,
Σάββα, ώρα για ύπνο».

Έσφιξα αυτά τα ακούραστα
χέρια στο στήθος μου.
Φίλησα αυτό το μέτωπο
σαν να ήταν εικόνισμα.
Ας σου χαρίσει ο Θεοχρόνος,
μάνα δεύτερη,
κι άλλα πολλά χαμόγελα!

* Σπίτια που τα επενοικίαζε η εβραϊκή κοινότητα μετά τον εκτοπισμό των Εβραίων από τους Γερμανούς.

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου, Κυριακής απόγευμα

Κυριακής απόγευμα

[Ενότητα I]

Μες στην ομίχλη και την υγρασία
διασχίζουμε το πάρκο Μερβεστέιν
πατώντας ανάλαφρα στο πυρρόξανθο
χαλί των πεσμένων φύλλων.

Δίπλα μας αθόρυβες πάπιες
σαν χάρτινες βαρκούλες
κάνουν βόλτες στο νερό
ατάραχες από τον καιρό.

Στο άλλο άκρο της λιμνούλας
στέκονται δυο χήνες-άγγελοι
με κλεισμένες τις φτερούγες
και το βλέμμα λυπημένο.

Ένα παιδάκι κρατώντας τον μελαψό πατέρα του
μάταια αναζητά τους φίλους του.
Τα ελάφια κρύβονται ίσως από φόβο
επέλασης ή ακόμα και απέλασης.

Πιο πέρα ένας μικρός σκύλος γαβγίζει
σ’ έναν μεγαλύτερο. Μαλώνουν
για ένα ψευτοκόκαλο. Πικραμένος ο μικρός
αποχωρεί με την ουρά στα σκέλια.

Στο βάθος ο απόηχος μουσικής
συνθέτει μαζί με το ψιλόβροχο
την επωδό σε ποίημα μελαγχολικό.

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου, Κάποτε

Κάποτε

[Ενότητα VII]

Κάποτε ονειρευόμουν
πράσινα λιβάδια με χρυσούς ήλιους.

Κάποτε έκανα σχέδια
πώς θα ήθελα να ζήσω.

Κάποτε η ζωή μου ήταν
γάργαρο νερό, κρύσταλλο.

Τώρα χάνομαι σ’ ερωτήσεις
χωρίς να παίρνω απαντήσεις.

Τώρα ζω με τη μέρα
εξαρτημένη απ’ όλους.

Τώρα η ζωή μου κρέμεται
από μια λεπτή κλωστή.

Ντόρντρεχτ, 2 Νοεμβρίου 2007

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου, Θρησκεία

Θρησκεία

[Ενότητα III]

«Το όπιο του λαού»
Καρλ Μαρξ

Ναι, μπορεί να είναι έτσι
αλλά η θρησκεία αυτή καθ’ αυτήν
δε μ’ ενοχλεί,
η έμμονη πίστη
μπορεί να γίνει επικίνδυνη.

Υπάρχει μια πνοή πίστης
σε όλα τα μεγάλα έργα,
πρέπει να πιστεύεις
σε ό,τι επιλέγεις να κάνεις.
Αλλά τι, πώς και πότε
είναι αυτό που μετρά.

Δεν πιστεύεις στα παραμύθια
αλλά ως παιδί
σου άρεσε να τ’ ακούς
και να σου εξάπτουν τη φαντασία.

Πίστευε ελεύθερα
στις κρυφές δυνάμεις
της ανθρωπότητας
αλλά πρόσεχε:
κυκλοφορούν
πολλοί φανατικοί.

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου, Θεοδόσια

Θεοδόσια

[Ενότητα V]

Το γάβγισμα των σκυλιών τη νύχτα εναλλάσσεται
με τον κουδουνόηχο των κοπαδιών τη μέρα.
Βουκολικές, ειδυλλιακές σκηνές εκ του φυσικού,
θέματα ζωγραφικής υψηλής τέχνης, από τα οποία
φωτοαντίγραφα κοσμούν το διπλανό χαμόσπιτο.

Πού και πού ακούς ανθρώπινη φωνή.
Τριγύρω βουνά και πλούσια βλάστηση
κι ο ήλιος χτυπά αλύπητα στο κούτελο.
Τ’ αστέρια στον καθαρό ουρανό λάμπουν σαν
διαμαντόπετρες έτοιμες να σε θαμπώσουν.

Η χήρα πιο κάτω μοιρολογεί για να ξεδώσει
τον πόνο της, παρέα μ’ ένα κομποσχοίνι.
Δε μεμψιμοιρεί. Παίρνει τη ζωή όπως έρχεται,
γιατί ξέρει: «Το πεπρωμένον φυγείν αδύνατον».

Τα παιδιά ανεβασμένα στη συκιά
τραγουδούν και τρώνε σύκα-μέλι.
Όταν χορτάσουν, φεύγουν γελαστά
καβάλα σε αφηνιασμένο άλογο.

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου, Ησυχαστήριο

Ησυχαστήριο

[Ενότητα VI]

Ωδή στον πατέρα μου.

Ήθελες εκεί πάντα να επιστρέφεις.
Οι χαρές της πόλης δε σ’ άγγιζαν πια.
Το καυσαέριο, η ζέστη σ’ έπνιγαν
και η ανωνυμία σ’ ενοχλούσε.

Ήθελες να τους ξέρεις όλους και
να τους λες καλημέρα και γεια χαρά.
Το χαμηλό σπιτάκι το έβρισκες
βολικό, δροσερό, γεμάτο μνήμες.

Απ’ τη συκιά έτρωγες σύκα γλυκά
κι εσύ κι όλη σου η γειτονιά.
Μάζευες ραδίκια και κράνα απ’ τις
ρεματιές για συγγενείς και φίλους.

Τη μουριά την έκοψες γιατί σου λέρωνε
την αυλή και γέμιζε εχθρικές σφήκες.
Μα μια μέρα είδες να γίνεται το θαύμα:
μέσα απ’ το κούτσουρο φύτρωσε λουλούδι!

Κάτω από την καρυδιά έστηνες
το τραπεζάκι με το τάβλι.
Τους κέρδιζες σχεδόν όλους γιατί
το τάβλι ήταν το πάθος σου.

Η βυζαντινή μουσική σου άρεσε
από παιδί. Έψελνες στην εκκλησία
από ευχαρίστηση και δωρεάν.
Ήταν για σένα μέσο αγαλλίασης.

Ήσουν ο γκουρού και ο γλεντζές της παρέας.
Οι ιστορίες σου για τη Μικρασία,
τον αλβανικό και τον εμφύλιο πόλεμο
πολύ συνταρακτικές κι ατελείωτες.

Δεν ήξερες τι σημαίνει η λέξη φθόνος.
Η μεγαλοψυχία σου δεν είχε φραγμούς.
Ακόμη και τους εχθρούς σου χαιρετούσες
κι έλεγες: «ου γαρ οίδασιν τι ποιούσιν».

Τώρα αναπαύεσαι στα χώματα
όπου ανδρώθηκες και αγάπησες.
Εκεί θά ’ρθουμε κάποτε κι εμείς,
στο δικό σου ησυχαστήριο.

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου, Ηλίου σέλας

Ηλίου σέλας

[Ενότητα II]

Ήλιε, σε καρτερώ
μήνες τώρα.
Φως, περισσότερο φως.
Όχι πια μουντές κάμαρες
κι ερμητικά κλειστές ψυχές.

Βασιλιά, αλλού χαρίζεις
γενναιόδωρα τα δώρα σου,
μα εδώ γίνεσαι τσιγκούνης
και πεισματάρης.

Ζωογόνε, σκάσε επιτέλους
ένα καλό χαμόγελο
και πάψε να ενδίδεις
στη μονότονη βροχή.

Αρκεί μονάχα μια αχτίνα σου
για ν’ αλλάξει η διάθεσή μας
και να ζεσταθεί η γη,
η οποία θα περιστρέφεται
και στο μέλλον γύρω σου,
εκλιπαρώντας το σέλας σου.

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου, Η σονάτα του σεληνόφωτος στην Ντόρντρεχτ


Πηγή: dordrechtsmuseum.nl

Η σονάτα του σεληνόφωτος στην Ντόρντρεχτ

[Ενότητα I]

Απόψε η Σελήνη καταργεί
τα πέπλα της νύχτας και γίνεται
η ίδια της όνειρο μουσικής.

Διώχνει τα χλωμά μοβ σύννεφα
και κατεβαίνει για να γιορτάσει
την πληρότητά της με τη Γη.

Πετά τον ασημένιο μανδύα της
στην Κεφαλόσκαλα,
λούζει στο φως την πύλη
και τα δέντρα που στέκουν
σαν ατάραχοι φρουροί.

Καθρεφτίζεται στα νερά και
παίζει με τα πανιά των καραβιών
που έρχονται και φεύγουν
ασταμάτητα ακολουθώντας τον ρου
της ιστορίας και του ποταμού.

Αλλ’ ο ψαράς θα βγει στη στεριά.
Θα κάνει τις βόλτες του
στα μεσαιωνικά σοκάκια
και θα ξαποστάσει σ’ ένα
από τα καπηλειά της πόλης.

Ξεδιψώντας και μεθώντας από
την ομορφιά του φεγγαριού
θα απογειωθεί στο τέλος
Από τη Γη στη Σελήνη.

Johan Barthold Jongkind
Groothoofd te Dordrecht bij maanlicht, 1886.
(Η Κεφαλόσκαλα στην Ντόρντρεχτ με φεγγάρι)

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου

Στέλλα Τιμωνίδου, Η μουσική είναι παντού

Μιχάλης Χατζηγιάννης & Ελεάνα Βραχάλη, Βάλε μουσική
(τραγούδι: Δέσποινα Ολυμπίου / δίσκος: Βάλε μουσική (2003))

Η μουσική είναι παντού

[Ενότητα III]

Η μουσική είναι παντού:
σε δωμάτια και αίθουσες συναυλιών,
στην ποίηση και τη ζωγραφική,
στο κλάμα κάποιου νεογέννητου μωρού
ή τον επιθανάτιο ρόγχο ενός ετοιμοθάνατου
και έξω στην ίδια τη φύση.

Στις στάλες της βροχής πάνω στη στέγη
στο θρόισμα των φύλλων
ή στο κελάηδημα των πουλιών στο δάσος
και τη φωνή του κούκου
στο μουρμουρητό του νερού σ’ ένα ρυάκι
μα και στον λόφο, με το ζουζούνισμα των μελισσών
που ψάχνουν για γύρη από θυμάρι ή πεύκο,
βρίσκεις τη μουσική παντού.

Στον βρυχηθμό του λιονταριού της ερήμου,
στο κύμα που σκάει ορμητικά
στον φλοίσβο της ήρεμης θάλασσας,
μα και στον βάλτο
στο κρώξιμο των βατράχων
κάποιο ζεστό βράδυ του καλοκαιριού
η μουσική είναι παντού.

Από τη συλλογή ατελείωτες νύχτες (2008) της Στέλλας Τιμωνίδου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Στέλλα Τιμωνίδου