Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Άδειο δωμάτιο

Μάνος Χατζιδάκις, Βραδινή επιστροφή (ορχηστρικό)
(έργο: Το χαμόγελο της Τζοκόντας (1965))

Άδειο δωμάτιο

Καθώς την περίμενε,
πάλευε και πάσχιζε να τελειώσει
το κείμενο μπροστά του,
ενοχλημένος, με σύντομες φράσεις
απαντούσε και στο τηλέφωνο∙
καθώς την περίμενε αγνοούσε
τακτές ημερομηνίες και χειρόγραφα.

Μόνο να επιστρέψει,
να μένει ανοικτό το φωτάκι του πικάπ
κι ο δίσκος να παίζει,
να μιλάνε για ταινίες το σαββατόβραδο,
για τρελές παρέες,
αναδυόμενα πάθη.

Από τη συλλογή Ανοικτή γραμμή (1984) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Advertisements

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Για ευνόητους λόγους

Για ευνόητους λόγους

Ο κόσμος μοιάζει με θηριοτροφείο.

Στην κυριολεξία, μαφιόζικες τακτικές
βρίσκουν εφαρμογή στο ευυπόληπτο σπίτι τους.
Γιατί ανάμεσά τους υπάρχουν οι καταπιεστές
και οι καταπιεζόμενοι.
Για ευνόητους λόγους, όσα φρικτά
συμβαίνουν στο σπίτι τους κανείς δεν τα μαθαίνει.

Από τη συλλογή το τραγικό και το λημέρι των αισθήσεων (2012) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Σχόλιο ανθολόγου:

Μ’ αυτό το ωραίο μικρό κοινωνικό γραπτό της Αλεξάνδρας Μπακονίκα τελειώνει η παρουσίαση/πρόγευση της πιο πρόσφατης συλλογής της. Υπενθυμίζω ότι κυκλοφόρησε στα τέλη του 2012 από τις εκδόσεις Σαιξπηρικόν του ποιητή Γιώργου Αλισάνογλου, είναι εξαιρετική και υπάρχει σε όλα τα καλά βιβλιοπωλεία. Επομένως, αξίζει τον κόπο να την αποκτήσετε για να απολαύσετε ποιήματα υψηλού επιπέδου, αν είστε λάτρεις της ποίησης. Κι αν δεν είστε, καιρός να γίνετε με αφορμή «το τραγικό και το λημέρι των αισθήσεων».

Από τώρα κλείνω ραντεβού με την Αλεξάνδρα για την επόμενη συλλογή της που θέλω να πιστεύω ότι δεν θ’ αργήσει πολύ. Τότε θα επανέλθω στην τρέχουσα συλλογή για δημοσίευση ακόμη περισσότερων ποιημάτων. Στο ενδιάμεσο θα συμπεριλάβω τα κατά τη γνώμη μου καλύτερα ποιήματα της συλλογής του 2012 στην ανθολογία μου στο Translatum ώστε να μπορούμε να τα διαβάζουμε διαδικτυακά για πολλά χρόνια.

Αλεξάνδρα, σ’ ευχαριστώ για την περίσσια συγκίνηση που μου προκάλεσες με τα γραπτά αυτού του βιβλίου σου. Ανέβασες πολύ ψηλά τον πήχη της ποίησης της ιδιαίτερης πατρίδας μας, πράγμα αφενός παρήγορο στους χαλεπούς καιρούς μετριότητας και παρακμής που ζούμε αφετέρου καθοριστικό και απαιτητικό για την περαιτέρω πορεία σου στα γράμματα. Ωστόσο, ως άνθρωπος και λογοτέχνις με έχεις πείσει απόλυτα εδώ και χρόνια ότι το πρόσκαιρο και το «πιασάρικο» ουδόλως σ’ ενδιαφέρουν, ότι μιλάς μόνο αν έχεις κάτι αξιόλογο να πεις και ότι εκδίδεις όταν έχεις κάτι αξιόλογο να γράψεις, άρα δεν έχω αμφιβολίες για την ποιότητα των μελλοντικών γραπτών σου. Ως το επόμενο βιβλίο σου, λοιπόν, δεν έχω παρά να σου ευχηθώ να είσαι γερή και δυνατή για να καταφέρνεις πάντα να καταγράφεις καίρια και εύστοχα τις φωτοσκιάσεις των ανθρώπινων χαρακτήρων γύρω μας σε κάθε τους έκφανση. Είμαι σίγουρη ότι τις ίδιες ευχές σού δίνουν και όλοι οι γνωστοί και άγνωστοι αναγνώστες του ιστολογίου μου και όλοι οι αξιοπρεπείς αναγνώστες αυτής της χώρας. Σ’ ευχαριστούμε και πάλι!

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Η ντουλάπα

Τελευταία φορά
[Παραγωγή: Γενική Γραμματεία Ισότητας των Φύλων]

Η ντουλάπα

Λαϊκή οικογένεια. Ο πατέρας ναυτεργάτης.
Όταν έμεινε χήρος έφερε γυναίκα και συζούσαν.
Τα παιδιά του –αγόρι και κορίτσι–
ήδη στο τέλος της εφηβείας.
Αποξένωση και κατήφεια υπήρχε στο σπίτι τους.
Το αγόρι, ένας θηριώδης
για το τίποτα ξυλοφόρτωνε την αδελφή του
και ύστερα την έκλεινε σε μια ντουλάπα.
Από την κακομεταχείριση λιποθυμούσε.

Δεκαετία του εξήντα.
Στην περιοχή ένας δρόμος μας χώριζε.

Από τη συλλογή το τραγικό και το λημέρι των αισθήσεων (2012) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Σχόλιο ανθολόγου: 

Κατά την άποψή μου, αυτό είναι το δυνατότερο γραπτό της πιο πρόσφατης συλλογής της Αλεξάνδρας Μπακονίκα και ένα από τα καλύτερα των ποιητών της Θεσσαλονίκης διαχρονικά. Ως άγρια ηθογραφία του τελευταίου μισού του 20ού αιώνα, το συγκεκριμένο ποίημα συγγενεύει «εξ αίματος» με ορισμένα από τα σπουδαία διηγήματα του βιβλίου «Άγριο βελούδο» (2008) της Μαρίας Κουγιουμτζή.

Θα προτιμούσα, βέβαια, να είχαμε λιγότερη κοινωνική βία και, ως εκ τούτου, λιγότερα αντίστοιχα λογοτεχνικά γραπτά, πλην όμως αυτό που λέω ουδόλως μπορεί να μειώσει την αξία του ποιήματος που δεν παύει να είναι συγκλονιστικό γιατί πραγματεύεται με ευγενή ρεαλισμό, αξιοπρέπεια και λιτότητα ένα από τα σημαντικότερα πανανθρώπινα προβλήματα από καταβολής κόσμου. Μπράβο, Αλεξάνδρα!

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Δεν εξαλείφεται

Βασίλης Δημητρίου, Μέσα σ’ ένα ταγκό
(τραγούδι: Μαρινέλλα / έργο: Η πρόβα του νυφικού (1995))

Δεν εξαλείφεται

Ακόμη σε ποθώ
κι ένα ξεμυάλισμα με πιάνει.
Χαρισματική η έντονη προσωπικότητά σου
πέρα από καθετί μέτριο και τετριμμένο.
Συνδύαζες εξωστρέφεια, δυναμισμό
και μια καίρια ευαισθησία.

Ένα ξεμυάλισμα με πιάνει.
Το παρελθόν δεν εξαλείφεται
ούτε χειραγωγείται.

Από τη συλλογή το τραγικό και το λημέρι των αισθήσεων (2012) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Κάθε είδους

Γιώργος Μουζάκης (σύνθεση) & Αλέκος Σακελλάριος, Γιώργος Γιαννακόπουλος, Χρήστος Γιαννακόπουλος (στίχοι), Το μονοπάτι
(τραγούδι: Καίτη Μπελίντα, Ελένη Λαμπίρη (Έλσα Λάμπο) & Τρίο Κιτάρα (1952))

Κάθε είδους

Στη ζωή ένα γύρο να κάνεις
οι ματαιοδοξίες μπόλικες, κάθε είδους,
ακόμη και από ανθρώπους που δεν το περιμένεις,
διαλαλούν την πραμάτεια τους,
περιφέρουν την ευτέλειά τους.
Ματαιοδοξίες που δεν συμμαζεύονται,
επιθετικές, κακόβουλες.

Από τη συλλογή το τραγικό και το λημέρι των αισθήσεων (2012) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Τα κτυπήματα

Στέλιος Χρυσίνης, Απ’ τα πολλά χτυπήματα
(μπουζούκι: Δημήτρης Στεργίου (Μπέμπης), τραγούδι: Αντώνης Γιαννακουδάκης (1956))

Τα κτυπήματα

Για ήττες και προδοσίες που πληθαίνουν
και απανωτά μου δίνουν κτυπήματα,
σε εγρήγορση βρίσκομαι
να εντοπίσω, να πετάξω από τους στίχους μου
μελοδραματισμούς, ασάφειες και μισές αλήθειες.

Από τη συλλογή το τραγικό και το λημέρι των αισθήσεων (2012) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Ήττα

Αντώνης Βαρδής & Σαράντης Αλιβιζάτος, Μοναχικές γυναίκες
(τραγούδι: Ελένη Δήμου, Γλυκερία & Τάνια Τσανακλίδου / δίσκος: Η Γλυκερία τραγουδάει Αντώνη Βαρδή (1996))

Ήττα

Ίσως επειδή ένιωσε οικειότητα
–το φιλικό γεύμα ήταν μόνο για γυναίκες–
μίλησε για ό,τι μύχιο τη βασάνιζε:
«Αξιολύπητη ήττα η μοναξιά μου.
Η χειρότερη ώρα είναι το πρωί,
η απελπισία κάνει κουμάντο.

Διαχειρίζομαι το πιο σκληρό,
διαχειρίζομαι τον πόνο της μοναξιάς.»

Από τη συλλογή το τραγικό και το λημέρι των αισθήσεων (2012) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Από πρώτο χέρι

Από πρώτο χέρι

Με αδρές γραμμές για τη χαρακιά
που πονάει:
Στις δουλειές που εργάστηκα υπάλληλος
αναλώθηκα από τη ρουτίνα και τη σκληρότητα.
Πήρα μαθήματα από ολέθριους,
μέχρι τελικής εξόντωσης ανταγωνισμούς.
Αναλώθηκα από την παγωνιά της βιοπάλης.
Έσφιξα τα δόντια ν’ αντέξω το τέρας
που λέγεται πραγματικότητα.

Το τέρας στέκεται εκεί έξω ατρόμητο.

Από τη συλλογή το τραγικό και το λημέρι των αισθήσεων (2012) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Φανελάκι

Στέφανος Κορκολής & Νίκος Μωραΐτης, Το μπλουζάκι
(τραγούδι: Τάνια Τσανακλίδου / φεστιβάλ Θεσσαλονίκης 2005)

Φανελάκι

Έγειρα στην αγκαλιά σου
και το φανελάκι σου μοσχοβολούσε,
καθαρό, φρεσκοπλυμένο ρούχο.
Η μυρωδιά του μου άναψε τις αισθήσεις.
Και η αγάπη μας ανθηρή, πεντακάθαρη είναι
χωρίς σκιές και ραγίσματα.
Δοσμένοι ο ένας στον άλλο,
τη λαμπρότητα της αγάπης μας απολαμβάνουμε.

Από τη συλλογή το τραγικό και το λημέρι των αισθήσεων (2012) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Σημείωση ανθολόγου: διάχυτο το άρωμα της Διαγωνίου σ’ αυτό το πανέμορφο μικρό ποίημα της Μπακονίκα που (προσωπικά μου) φέρνει τρυφερά και νοσταλγικά στο νου την ποίηση του Γιώργου Ιωάννου.

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Συγχρωτισμός

Συγχρωτισμός

Δεν περιφρονώ την πεζή καθημερινότητα.
Μέσα στο συγχρωτισμό με τον κόσμο
για δοσοληψίες και πρακτικά ζητήματα,
διακρίνεις τακτικές, ελιγμούς, σχέσεις εξουσίας.
Από την πεζή καθημερινότητα
καταλήγεις σε συμπεράσματα και πικρές αλήθειες.

Από τη συλλογή το τραγικό και το λημέρι των αισθήσεων (2012) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Σημείωση ανθολόγου: λεπτό άρωμα Μανόλη Αναγνωστάκη (τουτέστιν Καβάφη) σ’ αυτό το ευθύβολο μικρό γραπτό της νέας συλλογής, από τον μοναδικό γνήσιο συνεχιστή του έργου των ποιητών της Διαγωνίου στις μέρες μας, την Αλεξάνδρα Μπακονίκα.

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Σούρουπο

Αττίκ, Τα καημένα τα νιάτα (με τη Στέλλα Γκρέκα)

Σούρουπο

Στη συνάντηση της παρέας στο υπαίθριο μπαρ
ήρθε περιποιημένη, μακιγιαρισμένη.
Ήταν σούρουπο και πριν πέσει εντελώς ο ήλιος,
ζήτησε από τον φίλο που στεκόταν δίπλα μου
να την φωτογραφίζει.
Όχι τόσο επειδή τον φλέρταρε,
αλλά με έναν εσωστρεφή ναρκισσισμό
που εκείνη τη στιγμή διόλου δεν κρυβόταν,
συνέχεια του ζητούσε να τη φωτογραφίζει,
στρέφοντας με ωραιοπάθεια το κεφάλι της
σε κάθε στάση, χαμογελώντας ελαφρά.
Την ήξερα: ώριμη στην ηλικία
και με συναισθηματικά αδιέξοδα.
Πλάνταζε να αρέσει, να αγαπηθεί, να ζήσει.
Με συγκατάβαση έκρινα αυτό το ξέσπασμα
του ναρκισσισμού της,
με συγκατάβαση για τον φόβο, την απελπισία της
από τη φθορά του χρόνου.

Από τη συλλογή το τραγικό και το λημέρι των αισθήσεων (2012) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Η πρόβα

Η πρόβα

Στο θίασο που έκανε πρόβα για τη θεατρική παράσταση
ο σκηνοθέτης συχνά επαναλάμβανε
στους ηθοποιούς του:
«Άμεσα βγάλτε έξω τον πυρήνα των συναισθημάτων,
άμεσα εκτεθείτε.»

Σκέπτομαι:
Ό,τι εξουθενωτικά ζητάει κι η ποίηση,
τον απόκρυφο εαυτό σου να εκθέτεις,
μέχρις εσχάτων.

Από τη συλλογή το τραγικό και το λημέρι των αισθήσεων (2012) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Αλεξάνδρα Μπακονίκα: το τραγικό και το λημέρι των αισθήσεων (ποιητική συλλογή, εκδ. Σαιξπηρικόν, Θεσσαλονίκη, 2012)

Πριν από 2,5 χρόνια, σε τούτο εδώ το ιστολόγιο είχα κάνει μια εκτεταμένη παρουσίαση του ποιητικού έργου της Αλεξάνδρας Μπακονίκα. Τότε είχα περιορίσει τον δικό μου ρόλο στη δημοσίευση των γραπτών της ποιήτριας και σε ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια υπό μορφή απαντήσεων σε σχόλια φίλων-αναγνωστών. Η Αλεξάνδρα ήταν μαζί μας σε όλη τη διάρκεια του αφιερώματός μου στην ποίησή της και, αν και νεόκοπη τότε στο διαδίκτυο, πάντα πρόθυμη να εξηγήσει ή να αποκωδικοποιήσει τα πιο δύσβατα σημεία των γραπτών της ή να συζητήσει μαζί μας για κάθε μας διαπίστωση, πάντα ταχύτατη, ειλικρινής και προσηνής – ένας πραγματικά δικός μου/μας άνθρωπος. 

Ας θυμηθούμε πώς είχα κλείσει την παρουσίαση του έργου της Αλεξάνδρας στις 8 Φεβρουαρίου του 2011 δημοσιεύοντας το ποίημά της «Τα χαμόγελα εξαφανίζονται»:

Εδώ τελειώνει η παρουσίαση του έργου της Αλεξάνδρας Μπακονίκα. Ελπίζω ν’ απολαύσατε τα γραπτά της και τα σχόλιά της όσο κι εγώ και να την αγαπήσατε όσο κι εγώ. Νιώθω αμηχανία και λύπη, όπως κάθε φορά που τελειώνω την παρουσίαση ενός ποιητή «μου». Αυτή τη φορά είναι ακόμη πιο ανάμικτα και περίεργα τα συναισθήματά μου γιατί η Αλεξάνδρα είναι συν τοις άλλοις προσωπική μου φίλη και αυτούς τους τέσσερις μήνες που ασχολούμαι καθημερινά με τα γραπτά της ήταν σαν να μηδενιζόταν η απόσταση μεταξύ Θεσσαλονίκης και Αθήνας, σαν να ήμασταν συνεχώς καθισμένες η μια δίπλα στην άλλη και κουβεντιάζαμε ολημερίς για την ποίηση, τη μουσική και άλλα πολλά. 

Αλεξάνδρα, να ’σαι πάντα γερή, δυνατή και χαρούμενη για να μπορείς να γράφεις, να σκέφτεσαι και να ζεις με την ίδια αφοπλιστική ειλικρίνεια, εντιμότητα και ευθυκρισία – αρετές για τις οποίες ξεχωρίζεις ως ποιήτρια και, πρωτίστως, ως άνθρωπος. 

Κλείνουμε από τώρα ραντεβού για τη διαδικτυακή παρουσίαση της επόμενης συλλογής σου και ως τότε ένα μπορώ να σου πω με σιγουριά: θα μου λείψεις πολύ από αύριο.

Πιστή, λοιπόν, στο ραντεβού μου με την Αλεξάνδρα Μπακονίκα, επανέρχομαι στο έργο της για να παρουσιάσω ένα μικρό, πλην όμως αντιπροσωπευτικό, δείγμα από τα 40 ποιήματα της νέας της συλλογής που κυκλοφόρησε τον Νοέμβρη του 2012 από τον εκδοτικό οίκο «Σαιξπηρικόν» του Γιώργου Αλισάνογλου στη Θεσσαλονίκη και έχει τίτλο «το τραγικό και το λημέρι των αισθήσεων».



Εδώ και πολλά χρόνια περίμενα να δω μια πάρα πολύ δυνατή συλλογή ποιητή της Θεσσαλονίκης -μια συλλογή αντάξια της κλάσης των κοντινότερων και μακρινότερων προγόνων της ποίησής μας, ένα βιβλίο αντάξιο αυτών που εξέδωσαν στο παρελθόν οι «θεμελιωτές της ποίησης στη Θεσσαλονίκη» όπως τους λέει ο Ντίνος Χριστιανόπουλος στο ομότιτλο βιβλίο του [βλ. σχετική δημοσίευση στο Translatum]. Στο μεταξύ, οι συντοπίτες μου ποιητές εξέδιδαν καλά έως πολύ καλά βιβλία, αλλά κανένα δεν ήταν της κλάσης που προσδοκούσα. Αυτό ίσχυε ως τον περασμένο Δεκέμβρη που πήρα στα χέρια μου τη νέα συλλογή της Αλεξάνδρας Μπακονίκα, την οποία θα χαρακτηρίσω μονολεκτικά εξαιρετική.

Έκτοτε συνεχίζω να είμαι υπό την επήρεια της συγκίνησης που νιώθει ένας αναγνώστης μετά το «ξεκοκάλισμα» ενός τόσο καλού βιβλίου. Γι’ αυτό και δεν θα αποπειραθώ να συμπεριλάβω ποιήματα αυτής της συλλογής της Μπακονίκα στην ανθολογία μου στο Translatum ωσότου κατακαθίσουν τα συναισθήματα και οι αντιδράσεις μου όσον αφορά τα νέα της γραπτά. Δεν βιαζόμαστε, άλλωστε, και θα είναι δύσκολη η δουλειά μου γιατί η Μπακονίκα με «το τραγικό και το λημέρι των αισθήσεων» άλλαξε άρδην το τοπίο στο μερίδιο που της αναλογεί στην ανθολογία μου.

Όπως θα διαπιστώσουν οι πιστοί αναγνώστες του ιστολογίου τις επόμενες μέρες, η συλλογή αναδίνει αυθεντικό άρωμα της ποίησης Διαγωνίου στις καλύτερες στιγμές και εποχές της του παρελθόντος. Μπράβο, Αλεξάνδρα! 

Τέλος, προτού περάσουμε στα ποιήματα, επειδή δεν θα βρίσκομαι στη Θεσσαλονίκη όταν θα γίνει η πρώτη παρουσίαση της συλλογής και επειδή πάντα λαχταρώ σε κάθε παρουσίαση να δίνεται απλοχωριά και ελεύθερος αέρας στον ποιητή να μας μιλήσει (πράγμα που γίνεται από σπανίως έως ποτέ λόγω της φλυαρίας των ομιλητών), θα δώσω τόπο στην Αλεξάνδρα να μιλήσει μέσω μιας ωραιότατης συνέντευξης που έδωσε πριν από λίγες μέρες στον φίλο Λάμπρο Σκουζάκη, ήδη δημοσιευμένης στο εξαίρετο διαδικτυακό περιοδικό «Πανδοχείο»:

Περί γραφής 

Θα μας συνοδεύσετε ως την θύρα του τελευταίου σας βιβλίου; 

Ο τίτλος του τελευταίου μου βιβλίου είναι «Το τραγικό και το λημέρι των αισθήσεων» εκδ. Σαιξπηρικόν, 2012. Αποτελείται από 39 ποιήματα ερωτικού και κοινωνικού περιεχομένου, όπου κυρίως θίγεται το θέμα του καταπιεστή και καταπιεζόμενου, του θύτη και του θύματος στον έρωτα, την οικογένεια, την εργασία, τον κοινωνικό περίγυρο, τις φιλίες, το λογοτεχνικό σινάφι. Το πικρό κατακάθι που βγαίνει από τη συλλογή είναι η αφόρητη δυσκολία των ανθρώπινων σχέσεων, που έχει ως επακόλουθο την μοναξιά, την υπαρξιακή αγωνία, τα αδιέξοδα. Βέβαια, αυτή η σκοτεινή απόγνωση απαλύνεται κατά διαστήματα από τη θετική αύρα έντονα ηδυπαθών, ερωτικών ποιημάτων. 

Θα μοιραστείτε μια μικρή παρουσίαση – εισαγωγή στο κάθε σας βιβλίο χωριστά (είτε σε μορφή επιγραμματικής παρουσίασης, είτε γράφοντας για το πότε, πώς, υπό ποιες συνθήκες και ποιους πόθους συνεγράφησαν); 

«Ανοικτή γραμμή» εκδ. Διαγωνίου 1984…το έναυσμα ήταν η εκρηκτική ανάγκη για έκφραση σχετικά με θέματα μοναξιάς και αναζήτησης της ταυτότητας.  

«Το γυμνό ζευγάρι» εκδ. Διαγωνίου 1900…εμπεριέχει τα συναισθήματα που αποκόμισα από έναν σφοδρό έρωτα. 

«Θείο κορμί» εκδ. Διαγωνίου 1994…ένας καταιγισμός ποικίλων ερωτικών εμπειριών.

«Παρακαταθήκη ηδυπάθειας» εκδ. Εντευκτηρίου 2000 

«Πεδίο πόθου» εκδ. Μεταίχμιο…..η περαιτέρω διερεύνηση του ερωτικού και σεξουαλικού ενστίκτου.  

«Ηδονή και εξουσία» εκδ. Μεταίχμιο….. ποιήματα για τον έρωτα, τη βία, την καταπίεση, τις σχέσεις εξουσίας.

[…] 

Ποιος είναι ο προσφιλέστερός σας τρόπος συγγραφής; Πώς και πού παγιδεύετε τις ιδέες σας; 

Γράφω τα ποιήματα όταν με κεντρίζει μια βαθιά συγκίνηση, ένα συνταρακτικό συναίσθημα, κάτι σαν μια αποκαλυπτική αλήθεια, που βγαίνει από το σκοτεινό υποσυνείδητο. 

Εργάζεστε με συγκεκριμένο τρόπο; Ακολουθείτε κάποια ειδική διαδικασία ή τελετουργία; Επιλέγετε συγκεκριμένη μουσική κατά την γραφή ή την ανάγνωση; Γενικότερες μουσικές προτιμήσεις; 

Βυθίζω τον εαυτό μου στο καυτό συναίσθημα που με κυριεύει και προσπαθώ να το εκφράσω με την πύρινη, εκτυφλωτική δύναμη και λάμψη του. Επειδή αυτή η καταβύθιση απαιτεί φοβερή αυτοσυγκέντρωση, αποφεύγω τελείως κάθε μουσικό ήχο. Μουσική για μένα είναι να εκφράσω με λέξεις τη μαγεία των συναισθημάτων που με κατακλύζουν. 

[…] 

Γράψατε ποτέ πεζογραφία – κι αν όχι, για ποιο λόγο; 

Όχι δεν έγραψα πεζογραφία. Με θέλγουν οι συνταρακτικά έντονες στιγμές, θηρεύω την απέραντη ομορφιά τους ή την απέραντη σκοτεινότητά τους, που διαμορφώνει με καταλυτική δύναμη τη ζωή μας. Αυτή την τρομακτική ένταση των στιγμών μπορώ να την αποδώσω καλύτερα μέσα από τον συμπυκνωμένο λόγο της ποίησης, γι’ αυτό και μένω στην ποίηση. 

[…] 

Ποια η θέση της ποίησης σε τόσο δραματικές συγκυρίες; Πώς μπορεί να υπάρξει διάθεση ποιητικής ανάγνωσης ή και γραφής σε οριακές περιόδους; 

Δραματικές συγκυρίες πάντα υπάρχουν. Η Μικρασιατική Καταστροφή, οι δύο Παγκόσμιοι πόλεμοι, η Κατοχή, ο Εμφύλιος ήταν τραγικές εποχές για τη χώρα μας. Κι όμως η ποίηση μέσα σε αυτούς τους χαλεπούς καιρούς άνθισε και μεγαλούργησε με τα ονόματα των πιο διακεκριμένων ποιητών. Εκφράζουμε τον βαθύτερο εαυτό μας με την τέχνη της ποίησης και δεν υπάρχει μεγαλύτερη αγαλλίαση. Η στενή συνάφεια με τα κρυφά και σκοτεινά μέρη του εσώτερου εαυτού μας, πέρα από την αισθητική ευχαρίστηση, οδηγούν στον λαμπρό χώρο της αυτογνωσίας. Πιστεύω ότι και σε οριακές καταστάσεις η ανάγκη για έκφραση μέσα από την τέχνη θα συνεχίζει να υπάρχει. 

Περί ανάγνωσης 

Αγαπημένοι σας παλαιότεροι και σύγχρονοι συγγραφείς. 

Α. Παπαδιαμάντης, Κ. Καβάφης, Γ. Ιωάννου, Στ. Δούκας, Δ. Χατζής, Ντ. Χριστιανόπουλος, Θ. Βαλτινός, Δ. Δημητριάδης, Β. Ραπτόπουλος. 

Αγαπημένος ή/και ζηλευτός λογοτεχνικός χαρακτήρας. 

Ο ήρωας στο διήγημα του Παπαδιαμάντη «Έρωτας στα χιόνια». 

Τι διαβάζετε αυτό τον καιρό; 

Το βιβλίο του Δημήτρη Δημητριάδη «Περί πίστεως» 

[…] 

Αν κάποιος σας χάριζε την αιώνια νιότη με αντίτιμο την απώλεια της συγγραφικής ή αναγνωστικής σας ιδιότητας, θα δεχόσασταν τη συναλλαγή; 

Όχι, δεν θα το δεχόμουν, γιατί η συγγραφική τέχνη είναι η ίδια η ζωή μου. 

Διαβάστε όλη τη συνέντευξη της Αλεξάνδρας Μπακονίκα στον Λάμπρο Σκουζάκη στη σελίδα: στο αίθριο του πανδοχείου, 114. Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Τα χαμόγελα εξαφανίζονται

Κώστας Καρυωτάκης & Μίκης Θεοδωράκης, Υποθήκαι
(τραγούδι: Βασίλης Παπακωνσταντίνου / έργο: Καρυωτάκης (1984))

Τα χαμόγελα εξαφανίζονται

Μέσα από γεγονότα
για κάποιους από τον κοινωνικό σου περίγυρο
διαπιστώνεις:
άδικοι, αναίσχυντα βίαιοι άνθρωποι.
Περιφρουρούν την ιδιοτέλειά τους,
ξεκάθαρα πράγματα.
Αν είσαι εμπόδιο,
και επειδή τους δίνει αίσθηση υπεροχής,
θα σε συντρίψουν.

Από τη συλλογή Ηδονή και εξουσία (2009) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Εδώ τελειώνει η παρουσίαση του έργου της Αλεξάνδρας Μπακονίκα. Ελπίζω να απολαύσατε τα γραπτά της και τα σχόλιά της όσο κι εγώ και να την αγαπήσατε όσο κι εγώ. Νιώθω αμηχανία και λύπη, όπως κάθε φορά που τελειώνω την παρουσίαση ενός ποιητή «μου». Αυτή τη φορά είναι ακόμη πιο ανάμεικτα και περίεργα τα συναισθήματά μου γιατί η Αλεξάνδρα είναι συν τοις άλλοις προσωπική μου φίλη και αυτούς τους τέσσερις μήνες που ασχολούμαι καθημερινά με τα γραπτά της ήταν σαν να μηδενιζόταν η απόσταση μεταξύ Θεσσαλονίκης και Αθήνας, σαν να ήμασταν συνεχώς καθισμένες η μια δίπλα στην άλλη και κουβεντιάζαμε ολημερίς για την ποίηση, τη μουσική και άλλα πολλά.

Αλεξάνδρα, να ’σαι πάντα γερή, δυνατή και χαρούμενη για να μπορείς να γράφεις, να σκέφτεσαι και να ζεις με την ίδια αφοπλιστική ειλικρίνεια, εντιμότητα και ευθυκρισία – αρετές για τις οποίες ξεχωρίζεις ως ποιήτρια και, πρωτίστως, ως άνθρωπος.

Κλείνουμε από τώρα ραντεβού για τη διαδικτυακή παρουσίαση της επόμενης συλλογής σου και ως τότε ένα μπορώ να σου πω με σιγουριά: θα μου λείψεις πολύ από αύριο.

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Όσα δεν κρύβονται

M. Pinder, Klaus Munro & Σέβη Τηλιακού, Μου λείπεις
(τραγούδι: Vicky Leandros / δίσκος: Πες μου πώς μπορείς (1970))

Όσα δεν κρύβονται

Άναψα κερί στον τάφο συγγενικού μου προσώπου.
Δίπλα μια μαυροντυμένη γυναίκα,
απλή, συμμαζεμένη,
έβαζε λουλούδια στον τάφο του άνδρα της.
Δεν έκλαιγε μόνο σιωπηλά,
αλλά συνεχώς, χωρίς παύσεις,
έναν ερωτικό μονόλογο έλεγε στον άνδρα της
που χάθηκε,
πονεμένα λόγια ερωτικής λατρείας.
Την ψυχή μου άγγιξε καθώς την άκουγα.

Από τη συλλογή Ηδονή και εξουσία (2009) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αλεξάνδρα Μπακονίκα