Ζωή Καρέλλη, Ηδυπάθεια


Salvador Dali, Rosa Meditativa (1958)
Πηγή: dalipaintings.com

Ηδυπάθεια

Στο χέρι κρατούσε ένα ρόδο ανοιγμένο,
ένα ρόδο πολύ ανοιχτό.
Στο πρόσωπό της είχε το στόμα
μισοανοιχτό και τα χείλη ανοίγαν
στη θήκη γεμάτη χυμό
των δοντιών, τα ρόδινα ούλα
έφεγγαν, κοκκίνιζαν χωρίς ντροπή,
όπως το σπασμένο ρόδι, τ’ ανοιχτό ρόδο.

*

Οι ωραίες γυναίκες είναι
λουλούδια και καρποί μαζί.
Μη ζητάς πιο πολύ,
όταν η ζωή σού χαρίσει
το ένα και τ’ άλλο.
Η ανάμνησή τους είναι
που ξυπνάει την αγιάτρευτη στέρηση.
Απ’ αυτήν θρέψε την ακούραστη
ψυχή, ανθρώπινη,
της φαντασίας.

Από τη συλλογή Παραμύθια του κήπου (1955) της Ζωής Καρέλλη

Πηγή: Τα ποιήματα της Ζωής Καρέλλη, τόμος πρώτος (1940-1955) [Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1973]

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ζωή Καρέλλη

Ζωή Καρέλλη, Μουσικότητα


Γιάννης Σταύρου: Μετά τη βροχή, Θεσσαλονίκη (λάδι σε καμβά)
Πηγή: yannisstavrou.blogspot.gr

Μουσικότητα

Έμορφη μουσικότητα των φθινοπωρινών
ημερών στη Θεσσαλονίκη,
όταν η βροχή πέφτει πότε πυκνή,
αραιώνει κι’ ύστερα πάλι
πυκνώνει η ασημένια βροχή,
των πρώτων φθινοπωρινών ημερών,
διάφανη και λεπτή τόσο, σαν

σιγανή μουσική ομιλία γυναικών
στο φθινόπωρο της ζωής των.
Εκείνων των γυναικών που μένουν
ήσυχες και σιωπηλές, μοιάζουν,
λιγάκι περήφανες ή μελαγχολικές
και κάποτε, όταν μιλήσουν,
βιάζονται να πουν εκείνο
που ζητούν ίσως να λησμονήσουν.

Από τη συλλογή Παραμύθια του κήπου (1955) της Ζωής Καρέλλη

Πηγή: Τα ποιήματα της Ζωής Καρέλλη, τόμος πρώτος (1940-1955) [Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1973]

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ζωή Καρέλλη

Ζωή Καρέλλη, Κασσάνδρα


Johann Heinrich Wilhelm Tischbein, Ajax and Cassandra, 1806
Πηγή: wikipedia

Κασσάνδρα (απόσπασμα)

Τ’ είν’ αυτά, τα μαύρα περιστέρια
που στα χέρια κρατάς, Κασσάνδρα;
Ποια θυσία ‘τοιμάζεις περίεργη, ανήκουστη;
Θα γίνουν κοράκια τα πένθιμα τούτα πουλιά
και θα σου ξεσκίσουν σε λίγο
τα σωθικά σου, τα βλέμματα.
Διώξ’ τα να φύγουν απ’ την αγκαλιά σου,
διώξ’ τα να φύγουν μακριά.
Τίποτα καλό, χαρούμενο δεν προμηνούν
στην ανήσυχη τόσο ψυχή μας.
Σπρώξ’ τα από πάνω σου, κόρη του βασιλιά,
να μη σκαλώνουν απάνω σου,
τ’ άγρια μαύρα πουλιά.

Ποιες Αιτίες είδες, Κασσάνδρα
και πόσο ανησυχείς και παθαίνεσαι;
Σα φάντασμα τριγυρνάς ανάμεσά μας,
μ’ άλλου κόσμου φαντάσματα συνοδειά.
Πόσο μας τρομάζεις, πόσο μας τρομάζεις…
Σα να πρόκειται εσύ πια να τα πεις όλα,
σαν να ξέρεις της ζωής τα μυστικά
και του θανάτου πραγματικά πράγματα.
Τις μας ενοχλείς με λόγους βαρείς,
τα πεπρωμένα και τέτοια και τέτοια.
Τίποτα δεν θ’ αλλάξει ό,τι κι αν πεις εσύ.

Ακόμα κι εμείς ακούμε
τα μυστικά περπατήματα της μοίρας,
μη θαρρείς πως αισθήσεις δεν έχουμε
τέτοιες της ψυχής προαισθήσεις,
εμείς όμως θέλουμε να τα ξεχάσουμε όλα.
Κόρη με το χαμένο βλέμμα,
με τη βαθιά μελαγχολία στο πρόσωπο,
σε βαρεθήκαμε στους χρόνους, στους καιρούς
που επανέρχονται ίδιοι, γιατί
ποτέ οι άνθρωποι δεν είναι διαφορετικοί.
Ξυπνούν ένα πρωί,
νέοι, ωραίοι, όπως είναι ο αδελφός σου,
όπως είναι οι ξένοι Αχαιοί,
που ο απερίσκεπτος νέος πρόσβαλε,
ξυπνούν οι άνθρωποι κι αισθάνονται
όλη την ηδονή, της ζωής τη δύναμη,
λησμονούν της ζωής τη διδαχή.

Εσύ, τι τριγυρνάς τώρα ανάμεσό μας
και δε μας αφήνεις ήσυχους;
Μήπως της καλλονής η αίγλη
ξύπνησε μέσα σου άλλα αισθήματα
κι εσύ δεν ξέρεις να τα χαρείς;
Βρίσκεις άλλης ζωής ομιλήματα
να πεις στους ανθρώπους,
τους μεθυσμένους από τη δύναμή τους.

Τι θέλεις να πεις, τι θέλεις;
Εμείς, εμείς, εμείς
αισθανόμαστε τούτη τη δύναμη
κι ούτε μπορούμε να διαλέξουμε άλλη.
Έχουμε βαρεθεί την οδύνη
και τις ύπουλες καλές πράξεις,
την υπομονή και τ’ άλλα των ανθρώπων
καμώματα, που δεν έχουν παραδεχτεί
την ακέριαν αξία τους.
Εμείς μπορούμε και να πούμε,
πως ο θάνατος είν’ άλλη ζωή, πιο ένδοξη.
Για να παρηγορηθούμε, τι δε σοφιζόμαστε.
Εσύ όλο τα ίδια λες,
καταστροφή, τιμωρία, καταστροφή.

Τ’ είν’ αυτά τα μαύρα κοράκια,
που στα χέρια κρατάς,
αντίς τα περιστέρια της Κύπριδας;
Θυσίες, θυσίες,
ως πότε να θυσιαζόμαστε πρέπει;
Τι να φυλάξουμε;
Τουλάχιστο θα ζήσουμε τώρα εμείς.
Κι ο Πρίαμος δεν του είπε κανείς
τόσα παιδιά ν’ αποχτήσει,
για ν’ ακούονται οι φωνές της Εκάβης
στης γης τα πέρατα,
στης επιστροφής τα χρόνια.
Ας έρθουν οι φλόγες της καταστροφής.
Όλα μέσ’ στης ζωής τα βήματα είναι.
Μήπως εμείς διαλέγουμε τίποτα!
Κασσάνδρα, Κασσάνδρα,
είναι τα λόγια σου φρόνησης περιττής,
η θέλησή μας δε φτάνει.
Πάψε να διαλαλείς τη δυστυχία μας.
Έτσ’ ή αλλιώς θα πεθάνουμε.
Κανείς δε θα σ’ ακούσει.

Η μοναξιά σου είν’ αμετάκλητη.
Στον απρόσιτο ζεις χώρο, εκείνου
που στην έρημο μέσα μιλεί.
Άφησέ μας στη μοίρα μας.
Κανένας δε θα μάθει ποτέ,
τίνος είν’ η καλλίτερη.

Απ’ όλα της μαντικής τα χαρίσματα
που μπορείς νάχεις,
άκουσε,
εκείνο που χρειαζόμαστε τώρα,
άκουσε, είναι της ηδονής το χαμόγελο,
για να ξεχνούμε τις δίβουλες αρετές,
για να μη βλέπουμε φαντάσματα,
για να μη σκεφτόμαστε παράξενες διαφορές,
μεταλλαγές ίδιες, στροφές απαράλλαχτες
στην οδύνη, στην προσπάθεια, στην προσμονή,
στην αδάμαστη του χρόνου ροή.
Όχι τα μελαγχολικά, φοβερά σου μάτια,
που παν και βλέπουν,
ποιος ξέρει ποια μέλλοντα,
μα τα έμορφα χείλη των γυναικών,
όπου ανάμεσα λάμπουν τ’ άσπρα τους δόντια,
σαν αμύγδαλα δροσερά.
Η ζωή μάς ανήκει,
το μέλλον ανήκει στους θεούς,
αυτούς θα ξεπεράσουμ’ εμείς;

Είν’ αμαρτία, να μη ζεις
πλήρη της ζωής την γλυκιάν αμαρτία.
Τι περιμένεις; Ποια να φανερωθεί σημασία;

[…]

Από τη συλλογή Κασσάνδρα κι άλλα ποιήματα (1955) της Ζωής Καρέλλη

Πηγή: Τα ποιήματα της Ζωής Καρέλλη, τόμος πρώτος (1940-1955) [Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1973]

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ζωή Καρέλλη

Ζωή Καρέλλη, Το πλοίο


Claude Monet, Les Bateaux rouges, Argenteuil, 1875
Musée de l’Orangerie
Paris Collection Jean Walter et Paul Guillaume
Πηγή: intermonet.com

Το πλοίο

Οι εκδοχές όλες υπάρχουν,
της φαντασίας περιοχές,
απ’ όπου περνάς,
όπου πήγες κι όπου θα πας.

Τρικυμίες πολλές, τιμωρίες,
η γαλήνη αδιάφορη, πυκνή
κι οδυνηρή κάποτε.
Κι ύστερα πάλι σαν αρχή,
ξεκίνημα πάλι, απ’ την αρχή…
Ως πότε μπορεί ν’ αρχίζει
κανείς τη ζωή του;
Καθώς ξεκινά πάντοτε, την αχάραχτη αυγή,
αφήνοντας το ξένο λιμάνι,
όπου ηδονικά, ίσως έχει ξεκουραστεί.

Αφού ακόμα και την επιστροφή
έχεις φανταστεί.
Εσένα που ξέρεις τι σε περιμένει,
τι σου απομένει να κάνεις;
Πού θα πας,
πού να βρεθείς θέλεις;
Για σένα δεν υπάρχει ούτε Ιθάκη,
δεν υπάρχει επιστροφή πραγματική
για σε που γνωρίζεις,
πως η πορεία του πλοίου υπάρχει,
μονάχα η ζωή σου για να ξοδευτεί.

Τι σου ψιθυρίζει λοιπόν
η φοβερή εκείνη φωνή,
καθώς η ψυχή σου οδηγεί
την πορεία του πλοίου;
Τι λοιπόν σου έχει πει,
μίλησε…
Δεν σου δίδαξε ακόμα
η αποτρόπαια αυτή και θαυμάσια φωνή,
πως μονάχα η σιωπή μπορεί
να χορτάσει την αστείρευτη δίψα σου
για την ιδανική πλάνη;

*

Κόγχη ερωτική της αγάπης, ύλη
η γη θα σκαφτεί, μήτρα πρωτόγονη
θ’ ανοίξει, για να δεχτεί και μαζί
να προβάλλει τον έφηβο άγγελο.

Εκείνη, με τη δική της δύναμη
τον καλεί κι εκείνη τον ανυψώνει.
Τόσο τον έχει αγαπήσει,
που τον περιμένει πάλι να ‘ρθεί.
Έρωτα θα τον γεννήσει, μορφή
του δικού της παρόντος παιδί.

Του πνεύματος ύλη,
πνεύμα της ύλης,
της αντάμωσης δόξα,
προσφορά και παραδοχή.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955) της Ζωής Καρέλλη

Πηγή: Τα ποιήματα της Ζωής Καρέλλη, τόμος πρώτος (1940-1955) [Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1973]

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ζωή Καρέλλη

Ζωή Καρέλλη, Εντελέχεια

Εντελέχεια

I

Τόλμη της ψυχής.
Πραγματικότητα της απουσίας.

II

Στιγμή του μηδενός, ηδονή,
εντελέχεια (ίσως από το εν τέλει έχω).
Συστροφή, ένταση μονήρης
ο έρωτας φτάνει της ύπαρξης
την μεγάλη της ανυπαρξίας ηδονή
εκείνη την οδύνη που υπάρχει,
υπάρχει κι οξύνεται δύναμη έξαλλη
να συλλάβει την αόριστη παρουσία
του κενού, του ενός, του υπάρχοντος,
με τον άπειρον έρωτα του απόλυτου.

III

Άγνωστη οδύνη
αόριστου ηδονή
φοβερή προσοχή,
ορμή απηνής και μοναδική.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955) της Ζωής Καρέλλη

Πηγή: Τα ποιήματα της Ζωής Καρέλλη, τόμος πρώτος (1940-1955) [Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1973]

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ζωή Καρέλλη

Ζωή Καρέλλη, Παλίρροια

Στέφανος Κορκολής & Παρασκευάς Καρασούλος, Παλίρροια (με τη Δήμητρα Γαλάνη)

Παλίρροια

Ανεπαίσθητα ήσυχα μυστικά,
δύναμη αγνώριστη ξεκινά,
φαίνεται ακίνητη, όμως ασύλληπτα προχωρεί
κι είναι η μαγική δύναμή της αυτή
έρωτας άγνωστος και μαζί φόβος, μέσα μου,
καθώς, σαν επάνω μου, προχωρεί.

Προβαίνει, ανεβαίνει αβάσταχτα,
όπως η σιωπή προχωρεί,
όπως η μοίρα μας σπρωχμένη
από αμετάκλητη δύναμη.

Εσπέρα είναι συνήθως
κι η βραδινή καλλονή σου απερίγραπτη,
πρασινωπή και φαιή, σκοτεινή,
η βαθιά ύπαρξή σου υελώδης
και συμπαγής μαζί.
Σε φοβούμαι
απέραντη θάλασσα, πλατιά,
απειράριθμη με τα πολλά κύματα
μικρά και μαβιά,
πυρόχρυση
στα δειλινά, κάποτε, πορφυρή,
θάλασσα πυκνή.
Προχωρείς ολόκληρη,
βαθιά κι απλωμένη, πώς προχωρείς!
Κι η στεριά σε περιμένει φρίσσουσα,
συγκινημένη. Περιμένει απάνω της να ‘ρθεις,
ν’ απλωθείς, πηγαίνεις σ’ αυτήν
βαριά και δυνατή αγαπημένη.

Σ’ αισθάνομαι καθώς προχωρείς,
αισθάνομαι να προχωρείς
και μου παίρνεις τα πόδια,
συστρεφομένη και μαζί σταθερή.

Την πηχτή, ροϊκή αισθάνομαι δύναμή σου
και μου δίνει τη δική σου ζωή,
καθώς της υγρότητάς σου η άνοδος
φανταστικά με παίρνει, απ’ τη γη μ’ αφαιρεί.

Σε συνοδεύουν πορευομένην
ανεξέλεγκτοι ψίθυροι.
Προβάλλει εσπερινή, στιλπνή,
χιονώδης, χρυσίζουσα η Σελήνη.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955) της Ζωής Καρέλλη

Πηγή: Τα ποιήματα της Ζωής Καρέλλη, τόμος πρώτος (1940-1955) [Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1973]

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ζωή Καρέλλη

Ζωή Καρέλλη, Της σελήνης (II)

Wilhelm Kempff plays Beethoven‘s Moonlight Sonata (3rd movement)

Της σελήνης

II

Αργυρόηχη, μελίχροη, χρυσορόδινη,
μειλιχόμειδη ερωμένη, ασύλληπτη.
Ηδονή ομιχλώδης η χάρη σου, η καλλονή
πάρα πολύ σιωπηλή,
βασίλισσα
στο μαβί, στιλπνό στερέωμα,
του σκοταδιού αργυρή αρχόντισσα, μακρινή.

Είναι το φως σου παράξενα οδυνηρό
και μαγικό, σαν τη σκιά
εκείνων που αγαπήσαμε τρυφερά
και ξανάρχονται να μας ψιθυρίσουν,
να πουν για τ’ ανύπαρχτα, για τα φανταστικά,
για κείνα τα μυστικά,
που μόνο οι ανήσυχες ψυχές
έχουν μέσα τους.
Παρηγοριά εκείνων που γνωρίζουν τη μοναξιά,
την πλήρη ονείρων κατάσταση
που το φως σου ξυπνά,
καθώς τις σκιές διαπερνά,
δίχως να τις κυνηγά να φύγουν.

Τόσο υπερήφανη, ασυγκίνητη στην εμορφιά σου
λάμψη διαβρωτική, ύπουλα διαπεραστική
εντός μου σταλάζεις
τα μυστικά της νύχτας.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955) της Ζωής Καρέλλη

Πηγή: Τα ποιήματα της Ζωής Καρέλλη, τόμος πρώτος (1940-1955) [Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1973]

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ζωή Καρέλλη

Ζωή Καρέλλη, Της σελήνης (I)

Wilhelm Kempff plays Beethoven‘s Moonlight Sonata (1st movement)

Της σελήνης

I

Με ξύπνησαν τα δάχτυλα από το σεληνόφως.
Άυλο χάδι, ψυχρό.
Αισθανόμουν ρίγη.
Τούτη η απροσδιόριστη, αόριστη θωπεία
μετέδινε στην παρουσία μου
την αργυρόηχη δύναμή της,
ελαφρότατη σαν σκιά,
επίμονη, άγνωστη ομιλία.
Ω, η αδυσώπητη αφή, αίσθηση δεινή,
όπως ν’ αγγίξει μπορεί
ήχος μακρινός, εξαίσια λυπητερός.
Έτρεμα απ’ την πιο ακίνητην ηδονή
και το φως ήθελε να μ’ ανησυχεί
σιωπηλό, άλλου κόσμου φωνή ερωτική.

Τούτ’ η ανησυχία,
μέσ’ στην πλήρη νυχτερινήν ησυχία,
με περιτρέχει. Ήμουν ακίνητος σαν κοιμισμένος
κι όμως, μαζί φοβερά ξυπνητός,
όπως στα όνειρα.
Στην τέλεια σιγή μέσα,
έξαφνα, αισθάνθηκα τότε,
όλη την ψυχρήν ειρωνεία απ’ το φως αυτό,
εκείνην που έχουν τα σκιώδη, τα φευγαλέα,
εκείνα που γλιστράν απ’ τα χέρια μας,
τα ονειρώδη εκείνα, που η αφή μας αποζητά
και χάνονται,
αφήνοντας τα χέρια μας ανοιχτά,
πεινασμένα, πυρετώδη να περιμένουν.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955) της Ζωής Καρέλλη

Πηγή: Τα ποιήματα της Ζωής Καρέλλη, τόμος πρώτος (1940-1955) [Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1973]

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ζωή Καρέλλη

Ζωή Καρέλλη, Της νοσταλγίας

Yanni, Nostalgia

Της νοσταλγίας

Θρους αγνώριστης παρουσίας
ίσαμ’ εδώ πούθε φτάνει, πού θα σταθεί,
εδώ;

Στιγμή σιωπής μεγάλη σαν ώρα
αναμονής τού αγνώστου χώρου σκιά
προχωρείς
και πόσο σ’ ακούω
καθαρά, καθώς προχωρείς,
τόσο ανάλαφρα και μηδαμινά τα βήματά σου
σκιώδη, φανταστικά, πόσο
μου φέρνουν μηνύματα αλλοτινά
αισθήματα ευαίσθητα, λησμονημένα.

Τόσο απόψε η βραδιά ήμερη
κι η ψυχή μου ανάερα λυπημένη
θυμάται τα περασμένα και περιμένει…

Γι’ αυτό σ’ ακούει εσένα σκιά,
το σώμα ζητά εσέ νοσταλγία
ενός καιρού, που ίσως τον γνώρισα

μονάχα, στου ονείρου τη σημασία.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955) της Ζωής Καρέλλη

Πηγή: Τα ποιήματα της Ζωής Καρέλλη, τόμος πρώτος (1940-1955) [Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1973]

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ζωή Καρέλλη

Ζωή Καρέλλη, Διονυσιασμός

Διονυσιασμός

Τι μπορούν να γνωρίζουν οι μέτρια ζώντες
απ’ το μαρτύριο το υπέροχο, της ζωής
μαρτυρίαν ηδονικήν έκφραση ολόκληρη
παραφορά της ύπαρξης προσφορά,
χαρά της έξοχης είδησης
αστραφτερή ώρα ένταση, αίσθηση
ακόρεστη, μοναδική, ακόρεστα μοναχική.

Τι μπορούν να ξέρουν αυτοί
που περπατούν πάνω στη γη
και δεν αισθάνονταί την
που αποπνέει ανάσα, μέθη,
όταν ο ήλιος την ανάβει ερωμένη
ευτυχισμένη κι υπάκουη.

Απάντηση του προσφέρει εκείνη
στους πύρινους πόθους την έκσταση
της καλοκαιρινής καλλονής.

Μεσημεριάτικα, όταν το φως
είναι αλαλαγμός κρυστάλλινος,
γίνονται οι γάμοι με το φως,
που δέχονται τα έγκατα της γόνιμης μητέρας.

Τι απ’ το φως αυτό μπορούν
να αισθανθούν, να πάρουν, να δεχτούν
εκείνοι που τόσο λίγο ζουν
και τη λαχτάρα πόνο βαθύ την αγνοούν.

Τι βλέπουν οι ολίγον ζώντες
από τη μέθη της ζωής;
Γι’ αυτούς ο πόνος την ηδονή δεν ανταμώνει.

Δεν βλέπουν τον πόνο και την ηδονή
σ’ αγκάλιασμα σφοδρό και βίαιο
να υπάρχουν σ’ ακέριες, ακατάλυτες στιγμές.

Όσοι μονάχα ζουν χωρίς το πάθος
της ζωής, δίχως παραφορά και μέθη,
δεν ακούν και του θανάτου πίσω τους τα βήματα.
Δεν τον αισθάνονται να υπάρχει δυνατός
και να ζητάει απ’ τ’ αγκάλιασμά του
στη ζωή, το πνεύμα της να γεννηθεί,
να λάμψει όνειρο ακατάλυτο,
ήλιος που βασιλεύει,
δίχως να νικηθεί απ’ τη νύχτα.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955) της Ζωής Καρέλλη

Πηγή: Τα ποιήματα της Ζωής Καρέλλη, τόμος πρώτος (1940-1955) [Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1973]

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ζωή Καρέλλη

Ζωή Καρέλλη, Υπαρκτικά (VI)

Υπαρκτικά

VI

Καθαρό το πρόσωπό μου,
πορεύομαι σε φως πρωινό,
σε γαλήνη πρωίας, αράγιστη.

Πηγαίνω με πόδια γυμνά,
πάνω στην άμμο και τα ίχνη μου
ελαφρά, πίσω, σβήνονται
απ’ τα καθάρια νερά,
που ξανά και πάλι,
πάνω σ’ αυτά ξεσπάν και ξανάρχονται.

Ω μοναξιά της αυγής, της αρχής,
ώρα λαμπρότατη. Απορείς
για της ζωής την ορμή και την έγνοια,
ακέρια τη φέρνεις, μέσα σου, δύναμη.

Διάφανη φωνή, φανερή σαν το φως
που ακόμα δεν πύρωσε, λογισμός
όρθιος σαν βέλος κρυστάλλινο.
Δρόμος του βλέμματος ευθύς, απείραχτος
λογισμός κύριος, οξύς και δυνατός.

Γαλήνη που κρατάς
κάθε ορμή και συστροφή και την πάλη.
Βαριά γαλήνη,
ζωή σταθερή κι ακατάλυτη,
μέθη μαζί κι ησυχία, όπως
η διαυγής λάμπουσα ευλογία της θάλασσας
κοντά στην πυκνή αφθαρσία της γης.

Υπάρχω σ’ αισθήματα, σ’ αισθήσεις διαρκείς.
Δίχως υπερηφάνεια,
ηδονή κι οδύνη έχουν περιπλεχτεί
σε νόημα ένα, υπάρχω.
Η όψη μου θωρεί τα χρώματα,
ομολογεί τα σχήματα πάντα.
Έχω πάνω στο πρόσωπό μου
τις πολλές διαφορές ενωμένες
σ’ έκφραση μία, την πιο σοβαρή.
Μια γίναν αιτία, οι όλες αιτίες,
τα αιτήματα μι’ ακέρια φωνή.
Δικός μου όλος ο έρωτας
της ζωής τόσο, που αισθάνομαι
πόσο, πως γεννήθηκα στην αρχή.

Γέννηση στο σχήμα, συμμετοχή
ωραιότατη εντός μου όλων λατρεία,
τη διαφωνία ενώνεις
σ’ απαντοχή και συναίνεση μία.

Του ενθουσιασμού συμμετρία.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955) της Ζωής Καρέλλη

Πηγή: Τα ποιήματα της Ζωής Καρέλλη, τόμος πρώτος (1940-1955) [Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1973]

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ζωή Καρέλλη

Ζωή Καρέλλη, Υπαρκτικά (V)

Loreena McKennitt, Tango to Evora (album: The visit (1991))

Υπαρκτικά

Αρχίζω πάντα το δέος
και τον έρωτα της ζωής

V

Δονούμαι πάλι από δυνατήν ηδονή
κι ακατάστατη δύναμη που γίνεται οδύνη.

Στο στόμα μου σπρώχνονται στοχασμοί
και στενή της ψυχής μου η πύλη
στεναγμούς φέρνει.

Σύννεφα πυρά, πυκνά
πότε σκοτεινά βλέπουν τα μάτια μου,
τα κρυφά εκείνα,
της κρυφής φαντασίας φαντάσματα.
Βαριά είν’ η ψυχή μου, από ποια
οράματα δικά μου και ξένα;
Ω να μπορούσαν ελεύθερα να ορμήσουν,
της ζωής να συναντήσουν τα θαύματα
ερωτικά να υπάρξουν αληθινά
και φανταστικά εκείνα, όσα
μέσα μου συνάθροισεν η ζωή,
πλούσια και φτωχά, δυνατά κι αδύνατα
διδάγματα δώρα πολλά κι άπειρα.

Τόση μου η δύναμη της ζωής
ηδονή κι οδύνη ολόκληρη
κι όμως η σιωπή κυριεύει
την πυκνήν, ορμητικήν ομιλία
που το στόμα μου κατατρώγει
και βοή γεμίζει η ακοή
της κεφαλής που ζητάει ψηλά να υψωθεί.

Της ζωής παραγγέλματα,
πάρα πολύ μυστικά τι κρατάτε;

Μυστικά βήματα που πορεύεστε
αξεδιάλυτα πάντα ακέρια μυστικά
μηνύματα που υπάρχετε πάντα και παντού.
Το σώμα δονείται,
γιατί εσείς προχωρείτε μπροστά,
της άκρατης ζωής ασταμάτητα βήματα
κι ολόκληρος εγώ σας αισθάνομαι,
δεν, μόνο, σας γνωρίζω, σας αισθάνομαι
ανεξάντλητα του ανθρώπου έξοχα όνειρα,
του ανθρώπου αφάνταστα αισθήματα,
θελήσεις, μαθήματα
σας αισθάνομαι κι ο έρωτας
μέσα μου της ζωής θεριεύει της αντοχής
η δύναμη με δονεί οδυνηρά, ηδονικά,
γιατί πια δεν περιμένω,
μέσα σε σάς βρίσκομαι
κι η δική σας ορμή με κυβερνά,
σε σάς έχω περιβληθεί
κι έχω μεταβληθεί κι υπάρχω
διπλά κι υπάρχω
με μυστικήν ηδονή, οδυνηρή,
δίχως να περιμένω υπάρχω
παράφορα μαζί και λογικά
μ’ οξύτητα τόσο δυνατή
καθώς τη ζωή μου αισθάνομαι
στη ζωή μέσα την μία, την μοναδική.
Φλόγα που αποπνέει η γη
δυνατήν ηδονή κι οδύνη μαζί,
συνάντηση και προσφορά
στου ήλιου τη δόξα.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955) της Ζωής Καρέλλη

Πηγή: Τα ποιήματα της Ζωής Καρέλλη, τόμος πρώτος (1940-1955) [Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1973]

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ζωή Καρέλλη

Ζωή Καρέλλη, Υπαρκτικά (III)

Astor Piazzola, Oblivion

Υπαρκτικά

III

Λησμονώ.
Τι είναι να λησμονείς;
Κι έξαφνα θυμάσαι, θυμάσαι παράφορα
και σε πιάνει εκείνος ο πόνος οξύς
για τους αιωνίους απόντας.

Κάνεις μια κίνηση
και βρίσκεσαι πάλι
σ’ εκείνην την πραγματικότητα
που σε περιβάλλει (δήθεν ή σχεδόν;)
Φεύγει η σκιά, εικόνα, η παρουσία
που είχ’ έρθει, αδιόρατα.

Τι ήθελε;
Τι θέλει από μάς η ζωή,
τι θέλεις ο ίδιος εσύ;
Γιατί προκαλείς
(ως πόσο μπορεί να προκαλέσει κανείς),
κάτι τέτοιες συνθλίψεις του σώματος,
σε τέτοιες διάφορες καταστάσεις,
όταν ζητάς,
ζητάς ν’ αγαπήσεις τα πάντα
και το φτωχό σώμα δε φτάνει.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955) της Ζωής Καρέλλη

Πηγή: Τα ποιήματα της Ζωής Καρέλλη, τόμος πρώτος (1940-1955) [Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1973]

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ζωή Καρέλλη

Ζωή Καρέλλη, Υπαρκτικά (I)


Sir Frank Dicksee, Romeo and Juliet, 1884
Πηγή: wikipedia

Υπαρκτικά

I

Η αμαρτία, δεν ξέρω, το αμάρτημα,
τόσο πολύ δεν γνωρίζω,
αυτόν τον φοβερό, διπλόηχο καιρό,
όπου συγχωρώ τις πιο, δυνάμεις, αντίθετες,
εχθρικές και πότε αδρανώ
πότε ολόκληρος τρέμω,
καθώς βλέπω τις διπρόσωπες καλλονές τους,
ταράζομαι σύγκορμος απ’ τις ίδιες
διαφορές τους, τόσο επίμονες
συμπλοκές κι αγκαλιάσματα ύπουλα
που μοιάζουν τον έρωτα,
που θυμίζουν θανάτους…

Η αμαρτία, το αμάρτημα
ηδονικά ή απαίσια γυμνό
και δεν μπορώ να το ιδώ
και δεν μπορώ να το καταλάβω,
πώς να επαναλάβω λόγια ίδια
σε καιρό διαφορετικό!

Δε βλέπω την αδυσώπητη σημασία,
δεν γνωρίζω απάνω τους τη φοβερή τιμωρία.
Μαζί και τα δυο,
μαζί σε δεσμό τόσο δυνατό,
που με δέος νομίζω πως τούτο,
αυτό είναι του κόσμου ο έρωτας.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955) της Ζωής Καρέλλη

Πηγή: Τα ποιήματα της Ζωής Καρέλλη, τόμος πρώτος (1940-1955) [Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1973]

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ζωή Καρέλλη

Ζωή Καρέλλη, Αισθήσεις

Antonio Vivaldi, Violin concerto in D major RV222 – III. Allegro

Αισθήσεις

Πάθος γλυκό κι οδυνηρό…

Λόγια σφοδρά κι ανήσυχα
που αναβλύζουν στο διψασμένο στόμα,
σα φαρμάκι καλό.

Το βλέμμα εκείνο
που αποχτάς σαν κουραστείς
να κοιτάζεις, ν’ αποζητάς.

Ψίθυρος μυστικός,
που τον ξέρεις καλά, πως
είναι η ανάσα τής φαντασίας σου.

Και κείν’ η μυρωδιά
της αμαρτίας ήχος που γίνεται
απόκοσμος, ανήκουστη επιβολή.

Μα η πιο ανήσυχη τυράννια
είναι η ζωντανή αφή,
της ηδονής αρχή,

ποτέ που δεν χορταίνει,
αυτή που σε κρατεί
και δε σ’ αφήνει να πορευτείς

προς την άφεση.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955) της Ζωής Καρέλλη

Πηγή: Τα ποιήματα της Ζωής Καρέλλη, τόμος πρώτος (1940-1955) [Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1973]

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ζωή Καρέλλη

Ζωή Καρέλλη, Της στέρησης

Eric Carmen, All by myself, 1975

Της στέρησης

I

Η στέρηση είναι ένα μεγάλο μυστικό.
Είναι η ψυχή γεμάτη προσδοκία και προσφορά.
Φέρνει τα πιο βαριά δώρα
της φαντασίας, εκείνα
που δε φτάνουν
τα πραγματικά βήματα,
της ολίγιστης ζωής μας.

II

Ολόκληρον με συντελεί, με τελειώνει
η παραφορά μου της προσφοράς
που τόσο περίμενε.

Με τελειώνει σαν παρουσία πραγματική
και μ’ αρχίζει σαν όνειρο,
όταν η απουσία ψιθυρίζει
τα πιο μυστικά λόγια,
μιλήματα μακρινά,
υποσχέσεις επιμονής που μαγεύει.

III

Η στέρηση μου έφερε
στο διψασμένο στόμα ένα ποτήρι διάφανο,
σπινθήριζε στο φως του βίου.
Πήγα να πιω, χωρίς να αισθανθώ,
πως έμενε άδειο.

Ω, του κενού και πλήρους
αίσθηση του πλήθους και της απουσίας.

Πώς τούτη μπορώ να θυμηθώ
την ένταση, ανήκουστη ηδονή,
δίχως η συστροφή τού φτωχού σώματός μου
να μην είναι τόσο πλούσια σ’ αισθήσεις,
όσες η στέρηση προσφέρει,
της φαντασίας χαρίσματα.

IV

Βήματα προς το ανύπαρχτο.
Όταν η έλλειψη, ένταση
γίνεται της ζωής μου ολόκληρης.

V

Η στέρηση μου γεμίζει το στόμα
δροσιά πύρινη, τα μάτια
βλέψεις παραφοράς ακράτητης,
απρόσιτες φαντασίες, ακρότητες
τόσο πραγματικές
που η αλήθεια περίδεη αποσύρεται,
αφήνει μονάχες
τις έξαλλες, ακίνητες πράξεις μου,
στον εαυτό τους πυκνές.

Στην όψη μου η στέρηση χύνει
δροσιά λιωμένη με φως καυτερό
κι αφήνει την υπέροχη δίψα
που ανάβει της ύπαρξής μου το χάρισμα,
έρωτα μαζί και χωρισμό,

που παρέρχεται και θα ξανάρθει,
μαραίνεται και πέφτει,
για να φουντώσει πάλι η ζωή μου.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955) της Ζωής Καρέλλη

Πηγή: Τα ποιήματα της Ζωής Καρέλλη, τόμος πρώτος (1940-1955) [Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1973]

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ζωή Καρέλλη

Ζωή Καρέλλη, Το δέντρο


Claude Monet, Poplars, 1891
Πηγή: famousartistsgallery.com

Το δέντρο

Απλώνω σαν κλαδιά, σα φύλλα,
εντυπώσεις γύρω στο κορμί μου, αναμνήσεις
θρουν, κρούονται, κινούνται
ήσυχα ή σφοδρά.

Μοιάζουν ίδια τα κλαδιά,
όμως ο άνεμος της ζωής
με παιχνίδια και με φώτα,
δείχνει τη διαφορά τους.

Μοιάζουν κι όλες οι μέρες
που περνούν απάνω μου.
Με τριγυρίζ’ η μέρα,
η νύχτα μ’ αγκαλιάζει.

Λυγούνε τα κλαδιά, τα φύλλα,
οι αναμνήσεις, οι εντυπώσεις μου συγκρούονται
φωλιάζουν μυστικά πουλιά
φωνές κρυφές, στα πιο πυκνά,
πυκνόφυλλα κλαδιά της φαντασίας.

Σα φτάσει η καταιγίδα
ο στολισμός μου δέρνεται.
Όρθιο το κορμί στυλώνεται,
μένει ακίνητη ψυχή κι αυξαίνει,
σα ν’ αδιαφορεί για την περιβολή μου…

που παρέρχεται και θα ξανάρθει,
μαραίνεται και πέφτει,
για να φουντώσει πάλι η ζωή μου.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955) της Ζωής Καρέλλη

Πηγή: Τα ποιήματα της Ζωής Καρέλλη, τόμος πρώτος (1940-1955) [Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1973]

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ζωή Καρέλλη

Ζωή Καρέλλη, Χορικό


Giovanni Baglione, Amor sacro e amor profano, 1602
Πηγή: wikipedia

Χορικό

Εσύ που ξεκινάς απ’ τ’ άγνωστο,
δύναμη αβάσταχτη που μας βαστάς,
τα πιο ανόμοια κυβερνάς μαζί
τα σέρνεις και τα φέρνεις από μακριά,
εσύ τα οδηγείς προς τη συνάντηση.

Απάντηση δική μας δε ζητάς,
εσύ τη θέληση και το μυαλό ποτίζεις,
την άρνηση νικάς, σμίγεις
όσα εχθρεύονται και τα εμπόδια
καταλύεις, με τίποτα δε σταματάς.

Μας τυραννάς κι όμως ούτ’ η χαρά
ούτ’ η ευφροσύνη, ποτέ η γαλήνη
τη δική σου δε θα φτάσει δύναμη.
Γίνεται η ζωή μας η αδύναμη
ακέρια επιμονή, εσύ σαν το ζητάς.

Ακατανίκητη εσύ,
του κόσμου μυστική προσπάθεια,
η αχάλαστη και νίκη στου θανάτου
την επιβολή, ευλογημένη
ώρα υπέροχη, ξεχωριστή,

ποιος στην ορμή σου αντέχει;
Ποιος είν’ εκείνος που μπορεί να πει
σαν τον κατέχ’ η δόξα σου,
πως από σένα δεν υπάρχει
και για σένα δεν υπάρχει;

Χάρη ανήσυχη κι ανένδοτη,
εσύ τα πάντα δίνεις κι εσύ
τα δέχεσαι, αρχή εσύ
και σαν επιστροφή ακόμα,
στροφή μαζί και σταθερότητα ακίνητη.

Με σένα σβήνει ο χωρισμός
που τους ανθρώπους αφανίζει
κι η σημασία σου εκείνον τον καημό
καταλαγιάζει που σώμα και ψυχή
αλαλιάζει σε μυστικό και φανερό παλμό,

δεχόμαστε τον ορισμό κι όταν
παλεύουμε, σε θέλουμε κι όταν
γυρεύουμε από σε ν’ απαλλαχτούμε,
ακόμα πιο πολύ σ’ αποζητούμε
και σένα έχουμε οδηγό!

Τη φτώχεια παραλλάζεις, την ασκήμια μας,
μέσ’ απ’ τα μάτια μας αλλιώς κοιτάζεις.
Συντρίμμι αν είμ’ εγώ κι απομεινάρι
συνέρχομαι και να αισθανθώ
μπορώ την πάσαν αρμονία.

Μέθη οξύτατη που δεν την φτάνει
καμιά συμφωνία γνωστική. Κατάφαση
μοναδική συναίνεση, παντοτινή νεότητα,
συ ο ρυθμός και της ζωής το ρεύμα
το αλάθητο, ο αριθμός ο ένας και διπλός.

Εσύ που είσαι η μοναδική υπερβολή,
μας αψηλώνεις και προβαίνουμε,
στην αδυσώπητη στιγμή μας
της υπακοής, εσύ λυγίζεις την πάσα
θέλησή μας. Όταν ολόκληρος

ο άνθρωπος δεν ξέρει να δεχτεί
αληθινό το κάλεσμα, που φαίνεται
γνωστό και πάντα είναι το πιο κρυφό
κι όσο κρυμμένο, τόσο πιο αδάμαστο
κι απείραχτο κι αμείλιχτο και θαυμαστό,

σημαδεμένος μένει, στερημένος
από το δώρο της ζωής το αδιάλλαχτο
και το πιο διαλεχτό.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955) της Ζωής Καρέλλη

Πηγή: Τα ποιήματα της Ζωής Καρέλλη, τόμος πρώτος (1940-1955) [Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1973]

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ζωή Καρέλλη

Ζωή Καρέλλη, Τα θαύματα


Giuseppe Salviati, The Raising of Lazarus, 1540-1545 (oil on canvas)
Fondazione Querini Stampalia, Venice
Πηγή: wikipedia

Τα θαύματα

[Ενότητα Εικονίσματα]

Δεν είμαστε πλασμένοι
για να βλέπουμε τα θαύματα,
να τα γνωρίσουμε δεν ημπορούμε.
Τόσο μικροί κι ασήμαντοι
για το ανέλπιστα μεγάλο,
δεν καταλαβαίνουμε το θαύμα
που εκτελείται με το φτωχό μας σώμα βοηθό.
Ύστερα το μαθαίνουμε.
Γι’ αυτό μας βοηθούν τα οράματα.

Από τη συλλογή Χαλκογραφίες και εικονίσματα (1952) της Ζωής Καρέλλη

Πηγή: Τα ποιήματα της Ζωής Καρέλλη, τόμος πρώτος (1940-1955) [Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1973]

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Ζωή Καρέλλη