Άρνηση (Γιώργος Σεφέρης & Μίκης Θεοδωράκης)

Γιώργος Σεφέρης & Μίκης Θεοδωράκης, Άρνηση (Στο περιγιάλι το κρυφό)

Ποίηση: Γιώργος Σεφέρης (συλλογή Στροφή (1931))
Σύνθεση, ενορχήστρωση & διεύθυνση ορχήστρας: Μίκης Θεοδωράκης
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος & Λάκης Καρνέζης
Ερμηνεία: Γρηγόρης Μπιθικώτσης
Έργο: Επιφάνια (δίσκος 45 στροφών extended play, 1962)

Στο περιγιάλι το κρυφό
κι άσπρο σαν περιστέρι
διψάσαμε το μεσημέρι·
μα το νερό γλυφό.

Πάνω στην άμμο την ξανθή
γράψαμε τ’ όνομά της·
ωραία που φύσηξεν ο μπάτης
και σβήστηκε η γραφή.

Με τι καρδιά, με τι πνοή,
τι πόθους και τι πάθος
πήραμε τη ζωή μας· λάθος!
κι αλλάξαμε ζωή. *

Πληροφορίες για το ποίημα:

Το σύντομο αυτό ποίημα του Σεφέρη, πολύ δημοφιλές στην Κύπρο, θεωρήθηκε (και θεωρείται) από πολλούς ότι έχει πηγή έμπνευσης ένα πολύ όμορφο ακρογιάλι της Κύπρου, την παραλία του Κώννου στον Πρωταρά, στις ανατολικές ακτές του νησιού μας. Σαν τέτοιο το συστήνουν οι ξεναγοί, έτσι το χρησιμοποιούν σε κείμενά τους δημοσιογράφοι και άλλοι. Δυστυχώς, παρ’ όλη την αγάπη και τους δεσμούς του ποιητή με την Κύπρο, παρ’ όλο ότι μια ολόκληρη ποιητική του συλλογή είναι εμπνευσμένη από την Κύπρο, αυτό δεν ευσταθεί.
Ο Σεφέρης ήρθε για πρώτη φορά στην Κύπρο το φθινόπωρο του 1953. Το ποίημα «Άρνηση» είναι το πέμπτο της πρώτης ποιητικής συλλογής «Στροφή», που εξέδωσε ο Σεφέρης το 1931, είκοσι δύο ολόκληρα χρόνια πριν από το ταξίδι του στο νησί. Τα ποιήματα της συλλογής είναι γραμμένα μετά την επιστροφή του από το Παρίσι (1924) και απηχούν απαισιόδοξα συναισθήματα και δύσκολες ψυχικές καταστάσεις αυτής της περιόδου. Τέτοιες καταστάσεις είναι, για παράδειγμα, οι ίδιες οι σπουδές του στα νομικά που δεν τις ήθελε, που τις ακολούθησε κατ’ απαίτηση του πατέρα του και που τον έκαναν συχνά πολύ δυστυχισμένο. Είναι ακόμη δυο άτυχοι έρωτές του, με την κόρη της σπιτονοικοκυράς του στο Παρίσι και λίγο αργότερα με κάποια άλλη κοπέλα, τη Jacqueline, με την οποία χώρισε γιατί γνώριζε εκ των προτέρων την αντίδραση της οικογένειάς του. Πολλές λεπτομέρειες για όλα αυτά και την ψυχολογική του κατάσταση μας δίνει το βιβλίο της αδελφής του Ιωάννας Τσάτσου, «Ο αδελφός μου Γ. Σεφέρης», καθώς και τα ημερολόγια του ποιητή (Μέρες Α).
Η «Άρνηση», λοιπόν, είναι ποίημα αυτής της περιόδου, ένα ερωτικό ποίημα, αλλά και ποίημα που περικλείει ένα από τα προσφιλή θέματα του Σεφέρη, την τραγικότητα του «ανθρώπου που ξαστόχησε», του ανθρώπου που ξεκίνησε με όνειρα, με επιθυμίες, με πάθος για τη ζωή, αλλά που κάποια στιγμή συνειδητοποιεί πως η ζωή του ήταν ένα μοιραίο λάθος, πως χαράχτηκε πάνω σ’ ένα λανθασμένο δρόμο κι αποφασίζει ν’ αλλάξει ζωή.
Πηγή: «Το περιγιάλι το κρυφό…»: ένα παρεξηγημένο ποίημα

Μετά τη μελοποίηση του ποιήματος από τον Μίκη Θεοδωράκη και την έξοχη ερμηνεία του Γρηγόρη Μπιθικώτση, χάθηκε η άνω τελεία της τρίτης στροφής του ποιήματος του Γιώργου Σεφέρη. Η απώλεια αυτή ακόμα συζητιέται χωρίς να μειώνει, βέβαια, την αξία του τραγουδιού που δεν έχουμε πάψει να σιγοψιθυρίζουμε εδώ και 50 χρόνια. Εκτενείς πληροφορίες για το θέμα αυτό μπορούμε να διαβάσουμε στο πολύ ενδιαφέρον άρθρο Η «άρνηση» μιας άνω τελείας.

* Οι στίχοι που παραθέτω είναι ακριβώς όπως τους έγραψε ο ποιητής Γιώργος Σεφέρης.

Advertisements

5 thoughts on “Άρνηση (Γιώργος Σεφέρης & Μίκης Θεοδωράκης)

  1. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η «Άρνηση» του Σεφέρη είναι ένα από τα πιο γνωστά κι αγαπημένα ποιήματα… Η μουσική του Μίκη Θεοδωράκη και η ερμηνεία του Γρηγόρη Μπιθικώτση έχουν καταστήσει το εξαιρετικό αυτό ποίημα «αθάνατο πολιτιστικό μνημείο» μας.
    Βίκυ μου, σου εκφράζω ένα μεγάλο ευχαριστώ για τις τόσο ενδιαφέρουσες πληροφορίες που έχεις καταγράψει σχετικά με το ποίημα…

    Μου αρέσει!

  2. Ευτυχώς, Γιόλα μου, πρόλαβαν και τις κατέγραψαν πολύ σωστά άλλοι άνθρωποι τις πληροφορίες αυτές.

    Εδώ το ποίημα είναι καλύτερο από το τραγούδι, ασφαλώς λόγω της απώλειας της άνω τελείας, αλλά δεν παύει να δείχνει πώς η μουσική βοηθά να γίνουν γνωστά στο πλατύ κοινό κάποια ποιήματα που διαφορετικά μπορεί να μην τα είχαμε προσέξει.

    Βέβαια, και ο ίδιος ο Μίκης «τρώει» την άνω τελεία όποτε ερμηνεύει το τραγούδι. Αυτό το λέω για να μην αδικήσουμε τον Γρηγόρη, που στο κάτω-κάτω της γραφής ένα αμόρφωτο παιδί ήταν λόγω της εποχής που έζησε, αλλά μ’ αυτό το θείο χάρισμα της φωνής του και το μεράκι του για το τραγούδι έμαθε στον εαυτό του και σε όλους εμάς να τραγουδάμε τους ποιητές μας. 🙂

    Μου αρέσει!

  3. Παράθεμα: Γιώργος Σεφέρης & Μίκης Θεοδωράκης, Άρνηση (με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση) « Κώστας Παπαδόπουλος

  4. Παράθεμα: Γιώργος Σεφέρης & Μίκης Θεοδωράκης, Άρνηση (με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση) | Κώστας Παπαδόπουλος

  5. Παράθεμα: Γιώργος Σεφέρης & Μίκης Θεοδωράκης, Άρνηση (με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση) | Κώστας Παπαδόπουλος [Kostas Papadopoulos]

Γράψτε απάντηση στο Βίκυ Παπαπροδρόμου Ακύρωση απάντησης

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.