Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Η γνώμη της για τη Θεσσαλονίκη

Γιώργος Σταυριανός, Θεσσαλονίκη
(τραγούδι: Παντελής Θεοχαρίδης / δίσκος: Πού να τελειώνει η θάλασσα (2000))

Η γνώμη της για τη Θεσσαλονίκη

Μου σύστησαν την ποιήτρια
από την Καλιφόρνια της Αμερικής,
που έδινε σειρά διαλέξεων στο πανεπιστήμιο.
«Σε γενικές γραμμές δεν μ’ ενθουσίασε η πόλη σας.
Κοινότυπη, δεν προσφέρεται για καλλιτέχνες.
Εμπνέεσαι, μπορείς και γράφεις μένοντας εδώ;»
με ρώτησε. Εκείνη τη στιγμή ένας πληθωρικός
γεροντάκος ξεσήκωνε την ταβέρνα με τις φωνές του:
«Αχ, Μάρκο, φίλε μου, έσβησαν τα νιάτα σου,
έχασες τη λεβεντιά σου με τα χρόνια,
είσαι αγνώριστος».
Σπάραζε, σχεδόν έκλαιγε για τη φθορά του χρόνου.
Ήταν τόσο πηγαίος, ώστε αντί για θλίψη
ένιωθα ανάταση.

Το στιγμιότυπο ανέτρεπε, έκανε σκόνη
τους αβάσιμους ισχυρισμούς της για την πόλη.
«Όλο και κάτι βρίσκει να γράψει κανείς»,
της απάντησα, καθώς αποτύπωνα τον σπαραγμό
του ζωηρότατου, πληθωρικότατου γεροντάκου
κι εμπνεόμουν.

Από τη συλλογή Θείο κορμί (1994) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Αλεξάνδρα Μπακονίκα

12 thoughts on “Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Η γνώμη της για τη Θεσσαλονίκη

  1. Πανέμορφο ποίημα αυτό της Αλεξάνδρας. Επιβεβαιώνει πως τις περισσότερες φορές η ομορφιά βρίσκεται εκεί που λιγότερο περιμένει κανείς.

    Και πλήρως ευθυγραμμισμένο με την ποιητική ματιά της έτσι όπως μας έχει μέχρι τώρα αποκαλυφθεί: να αναδεικνύει το παραγνωρισμένο, το κρυφό, το απαρατήρητο.

    Πανέμορφο και το τραγούδι από έναν αγαπημένο συνθέτη κι έναν υπέροχο ερμηνευτή.

    Μου αρέσει!

  2. Σ’ ευχαριστώ από καρδιάς, Ελένη, και εξαιρετικά εκτιμώ την άποψή σου ότι αναδεικνύω την ομορφιά στο παραγνωρισμένο, το κρυφό, το απαρατήρητο. Σε βεβαιώ ότι οι περισσότεροι κριτικοί στα λογοτεχνικά περιοδικά επικεντρώνονται συνεχώς στο ερωτικό στοιχείο της ποίησής μου, ιδίως στην τολμηρότητά της. Το «παραγνωρισμένο» στοιχείο, που όντως υπάρχει, σπάνια έχει αναφερθεί από αυτούς.

    Μου αρέσει!

  3. Φέρνω εδώ τους στίχους και του τραγουδιού:

    Είσ' ένα μπλε μυστικό στον εξώστη της νύχτας
    είσ' ένα ξόρκι κρυφό της γριάς χαρτορίχτρας
    δε σε ξεχνώ
    είσαι μια πόρτα ανοιχτή στου πελάγου την άκρη
    μια μαγεμένη στιγμή που μας κλέβει ένα δάκρυ
    Πώς σ' αγαπώ
    Θεσσαλονίκη, μικρό πουπουλένιο παλτό
    Θεσσαλονίκη, μικρό πουπουλένιο παλτό!

    Είσαι ένα κάστρο ψηλό που χαϊδεύει τα ουράνια
    είσαι ένα γλέντι ζεστό στων ονείρων τα χάνια
    δε σε ξεχνώ
    Είσαι η ανάσα της γης σ' ένα βράδυ τ' Απρίλη
    είσαι οι χιλιάδες γνωστοί μα κι οι άγνωστοι φίλοι
    θα σ' αγαπώ
    Θεσσαλονίκη, μικρό πουπουλένιο παλτό
    Θεσσαλονίκη, μικρό πουπουλένιο παλτό

    Γιατί;

    Γιατί αυτήν ακριβώς τη Θεσσαλονίκη περιγράφει εμμέσως πλην σαφώς η Αλεξάνδρα στο γραπτό της.

    Γιατί αυτή τη Θεσσαλονίκη αγαπήσαμε κι η Αλεξάνδρα κι εγώ κι όσοι γεννήθηκαν σ' αυτή την πόλη.

    Γιατί αυτή είναι η Θεσσαλονίκη. Είναι ιδέα, είναι κουλτούρα, είναι ιστορία, «μια πόρτα ανοιχτή στου πελάγου την άκρη / μια μαγεμένη στιγμή που μας κλέβει ένα δάκρυ», για όσους ξέρουν να δουν μερικά πράγματα πίσω απ' το πανί και να τα νιώσουν. Για τους άλλους, δεν θα μπορέσουμε να πούμε ούτε να εξηγήσουμε τίποτα…

    [Μη με μαστιγώσετε. Δικαιούμαι κάπου κάπου να φτάνω σε κάνα τοπικιστικό κρεσέντο κι εγώ.]

    Μου αρέσει!

  4. Εγώ είμαι που πρέπει να σ' ευχαριστήσω, Αλεξάνδρα, για τη ματιά και για την πένα σου, που δίνουν μια άλλη προοπτική στα πράγματα.

    Δεν ξέρω τι λεν οι κριτικοί, εγώ ως τώρα την τολμηρότητα την έχω δει περισσότερο στη ματιά -κι αυτό είναι, κατά τη γνώμη μου, που επίσης πρέπει να επιτύχει ένας λογοτέχνης: να δει και να δείξει τον κόσμο από μια άλλη οπτική γωνία, ώστε να διευρύνονται οι ορίζοντες ημών των αναγνωστών.

    Κι όπως έχω κι άλλοτε ομολογήσει, τρέφω ιδιαίτερη αγάπη σ' εκείνα σου τα ποιήματα που -όπως αυτό- «αποτυπώνουν» στιγμιότυπα μιας αθέατης ζωής, όχι μόνον και κατ' ανάγκη ερωτικής.

    Μου αρέσει!

  5. Μου άρεσε πολύ το τοπιστικό ξέσπασμά σου, Βίκυ. Η Θεσσαλονίκη είναι ιδέα, κουλτούρα, η φυσική ομορφιά της. Κυρίως είναι τα βιώματά μας μέσα από φίλους, αγαπημένα συγγενικά πρόσωπα και πρωτίστως μέσα από τους έρωτές μας.
    Εμένα το τραγούδι, όπως σου είπα, με μάγεψε, και στη μελωδία και στους στίχους. Έξοχος και ο ερμηνευτής του.

    Μου αρέσει!

  6. Ελένη, συμφωνώ απόλυτα μαζί σου. Υπέροχο το ποίημα της Αλεξάνδρας. Για μένα η Θεσσαλονίκη, Βίκυ, και το ξέρεις πολύ καλά, είναι η πιο ερωτική πόλη που προσωπικά τη θεωρώ και πνευματική μου πατρίδα. Όμως σου παίρνει κάποιο χρόνο να την καταλάβεις και να την αγαπήσεις. Το 1972 που ξεκίνησα τις σπουδές εκεί τις πρώτες μέρες ανάδινε μια απροσδιόριστη μελαγχολία. Είχα γνωρίσει πρώτα την Αθήνα για λίγο καιρό. Ένιωθα συνεχώς να είμαι σε κίνηση και με θάμπωνε ο αττικός ουρανός, η Ακρόπολη, ο πρωτευουσιάνικος αέρας, η κάποια υπεροψία των ανθρώπων και η όποια τότε χειραφέτηση υπήρχε. Την πρώτη μέρα που έφτασα στη Θεσσαλονίκη με τους χαμηλούς τόνους, την ομίχλη του φθινόπωρου, μερικούς χωμάτινους δρόμους, κάποιες φτωχικές πολυκατοικίες χωρίς θέρμανση κοντά στο Πανεπιστήμιο, τους Θεσσαλονικείς να περπατούν πιο αργά και νωχελικά στους δρόμους, ένιωσα να με βαραίνει μια θλίψη και μοναξιά. Όμως οι μεγάλες αγάπες είναι αυτές που ανακαλύπτονται σιγά σιγά και πιο σταθερά. Έζησα 8 χρόνια στη Θεσσαλονίκη και την αγάπησα όσο καμιά άλλη πόλη. Τώρα αγαπώ τη Λεμεσό που μου θυμίζει κάπως τη Θεσσαλονίκη. Η Αμερικανίδα δεν έζησε, δεν ένιωσε την κρυφή γλύκα της.

    Μου αρέσει!

  7. Ναι, Γιάννη, γι' αυτό είπα πως η Θεσσαλονίκη είναι ιδέα και κουλτούρα που κουβαλάμε μέσα μας και όσοι γεννηθήκαμε στην πόλη αυτή και όσοι, σαν εσένα, έμειναν χρόνια σπουδάζοντας στη Θεσσαλονίκη. Η φυσική ή καλύτερα η γεωγραφική της ομορφιά (έξω οι πολυκατοικίες και οι δρόμοι), αυτή που ανέφερε η Αλεξάνδρα νωρίτερα, είναι αναμφισβήτητη. Μιλάμε για μια από τις ομορφότερες πόλεις της Μεσογείου.

    Έχεις δίκιο που αγαπάς τη Λεμεσό. Μοιάζει αρκετά με τη Θεσσαλονίκη αν και εμένα μάλλον τον Βόλο μου θύμισε περισσότερο όταν την είδα.

    Μου αρέσει!

  8. Αλεξάνδρα μου,
    Το ποίημά σου αυτό ομολογώ ότι το βρήκα ιδιαίτερα συναρπαστικό και βέβαια πρωτότυπο ως προς τη θεματολογία του.
    Θα έλεγα ότι οι τρεις στίχοι («Σε γενικές γραμμές… μπορείς και γράφεις μένοντας εδώ;»), που διατυπώνουν την κρίση της αμερικανίδας ποιήτριας για την Θεσσαλονίκη, και τον προβληματισμό της αν κάποιος ποιητής εμπνέεται και γράφει στην πόλη αυτή, αποτελούν την «εξαίρεση» (ελπίζω την μοναδική) στον κανόνα!
    Στον κανόνα ότι η Θεσσαλονίκη όχι απλά ενθουσιάζει, αλλά λατρεύεται, και ότι η πόλη αυτή όχι μόνο αποτελεί πηγή έμπνευσης ποιητών, αλλά έχει γεννήσει και θρέψει πολλούς και μεγάλους καλλιτέχνες!
    Την παρουσία του «πληθωρικού γεροντάκου», που κερδίζει αναμφίβολα τις εντυπώσεις, την βρήκα άκρως συγκινητική. Και βέβαια το κλάμα «για τη φθορά του χρόνου» βαθιά ανθρώπινο και συγκλονιστικό.
    Υπογράμμισα αυτό το εκπληκτικό «… αντί για θλίψη / ένιωθα ανάταση».
    Για την τελευταία στροφή, εκφράζω τον απεριόριστο θαυμασμό μου στην Αλεξάνδρα, που όχι μόνον ως «δεινότατη ποιήτρια» εμφανίζεται εδώ (και όχι μόνον!), αλλά και ως Άνθρωπος με έναν απέραντο πλούτο συναισθημάτων!
    Υ.Γ. Την Θεσσαλονίκη την λατρεύω, όπως ακριβώς την γενέτειρά μου, για πολλούς, μα πάρα πολλούς λόγους…

    Μου αρέσει!

  9. Γιόλα μου, βρήκα συναρπαστική την ανάλυσή σου -λεπτομερής όπως πάντα και ουσιαστικότατη- με την ενάργεια του όμορφα ρέοντος λόγου σου. Θα κρατάω τα σχόλιά σου παντοτινά χαραγμένα στο μυαλό μου γιατί βασίζονται σε επιχειρήματα και έχουν τη ζεστασιά της ποιητικής διαίσθησής σου.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε.

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.