Μαρία Κέντρου-Αγαθοπούλου, Δεν θυμάμαι να πέρασα μια νύχτα δίχως όνειρο

Κώστας Γιαννίδης & Στέλιος Χριστοφίδης, Οι αλυσίδες
(τραγούδι: Καίτη Μπελίντα / δίσκος: Α’ βραβείο στο φεστιβάλ τραγουδιού της Θεσσαλονίκης (1962))

Δεν θυμάμαι να πέρασα μια νύχτα δίχως όνειρο

Η δυσαρέσκεια της ψυχής
Είναι ένας λόγος να πέσεις στο κρεβάτι σου
Έχει ένα γήπεδο ανθισμένο εκεί
Τούμπες τα μαξιλάρια αργά ν’ ανεβείς
Έπειτα να κατρακυλήσεις ως τη θάλασσα
Κι ας βρέξει κι ας χιονίσει τη νύχτα
Ας ασπρίσει το στόμα σου απ’ το φόβο

Έχει ένα μαύρο λύκο το κρεβάτι σου

Ως το πρωί ως το άλλο πρωί
Βγάζει ο καημός μιαν άλλη μέρα
Δένεις το λύκο στο κάγκελο
Δένεις τα κορδόνια των παπουτσιών σου
Όλο κοιτάζεις πίσω τι απεικόνισε το χτες
Ποιος άνοιξε την πόρτα και σκότωσε τον άγιο
Σε ποιους φτωχούς μοιράστηκε το στάρι

Η δυσαρέσκεια της ψυχής
Σηκώνει κεφάλι σαν το σάλιαγκο
Μπαίνει κρυφά στο μπαούλο σου
Κι αφήνει στα λευκά σεντόνια
Τα μαύρα απορρίμματά του

Από τη συλλογή Σαλκίμ (2001) της Μαρίας Κέντρου-Αγαθοπούλου

Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα (ανθολογία) / Μαρία Κέντρου-Αγαθοπούλου

4 thoughts on “Μαρία Κέντρου-Αγαθοπούλου, Δεν θυμάμαι να πέρασα μια νύχτα δίχως όνειρο

  1. Συμφωνούμε μεν, αλλά… Μ' έχει βάλει σε σκέψεις εδώ και καιρό αυτό το ποίημα.

    Θα σου εξηγήσω τι εννοώ. Να ξεκαθαρίσω πρώτα ότι είναι το τελευταίο που δημοσιεύω απ' αυτή τη συλλογή τής Μαρίας κι αργότερα θα επαναδημοσιεύσω το ποίημα που έδωσε τον τίτλο στην επόμενη και τελευταία συλλογή της – ένα ποίημα που αγαπώ πάρα πολύ.

    Λοιπόν, πάμε στο ποίημά μας.

    Καταρχήν, εδώ έχουμε περίεργα πράγματα και άκρως αξιοσημείωτα πράγματα από άποψη γραφής, για να σε ρίξω στα πιο βαθιά νερά της Σαλονικιώτικης ποίησης, Λενάκι.

    Πρώτος στίχος τής πρώτης και της τελευταίας στροφής: «Η δυσαρέσκεια της ψυχής» – πρώτη φορά έχουμε σε έναν μόνο στίχο τής Αγαθοπούλου τόσο κραυγαλέα επιρροή τής δασκάλας, της Ζωής Καρέλλη. Θα μου πεις τώρα ότι επίσης ενδέχεται να «καβαφίζει» λίγο ο στίχος. Όμως, η λέξη «ψυχή» τον κάνει να «καρελλίζει». Επίσης ο στίχος θυμίζει και λίγο από Κύρου που φοράει πάνω του τις επιρροές του Καβάφη, βέβαια. 🙂

    Κι εκεί που λες ότι με Καρέλλη ξεκινήσαμε και έτσι θα προχωρήσει το γραπτό, ξαφνικά από το ποίημα αυτό παρελαύνουν όλοι οι πρόγονοι και οι σύγχρονοι της Αγαθοπούλου.

    Λαϊκή ποίηση έχουμε στους επόμενους έξι στίχους της πρώτης στροφής και έντονη επιρροή του κύκλου των ποιητών τής Διαγωνίου: όλη η πρώτη στροφή θα μπορούσε να είχε γραφτεί από τον Ιωάννου ή τον Χριστιανόπουλο ή τον Ασλάνογλου ή τον Φαίδωνα τον Πολίτη ή ακόμα κι από τους ηλικιακά νεότερους Ντάκου, Καρατζόγλου. Έξοχη επιλογή η λέξη «γήπεδο» – θέμα που έδωσε δύο από τα καλύτερα ποιήματα του Ασλάνογλου.

    Κάπου εκεί με τον μαύρο λύκο για κάποιον λόγο μου φέρνει κατά νου και την ποίηση του Ευαγγέλου, ενώ στην αναφορά για τον σκοτωμένο άγιο και τους φτωχούς που τους μοιράστηκε το σιτάρι «βλέπω» Θασίτη και Ευαγγέλου, αλλά και λίγο Χριστιανόπουλο.

    Ο «σάλιαγκος» και τα «απορρίμματα» στην τελευταία στροφή με παραπέμπουν απευθείας στον Πεντζίκη, αλλά η συνολική ανάπτυξη του θέματος μου θυμίζει και Στογιαννίδη.

    Η οπτική διάταξη του ποιήματος με κεφαλαίο στην αρχή κάθε στίχου είναι πάγιο στιλ Θέμελη από τους προγόνους και Αναγνωστάκη από τους επόμενους.

    Για πρώτη φορά μετά από πολλά ποιήματα της Μαρίας από διάφορες συλλογές, ΔΕΝ μου αρέσει ο επίλογος. Εκείνα τα «απορρίμματα» μου κάθισαν στο λαιμό. Αλλά…

    Αλλά, η δεύτερη στροφή μαζί με το μονό στίχο που προηγείται και το τελευταίο δίστιχο της πρώτης στροφής είναι, πάντα κατά τη γνώμη μου, πάρα πολύ δυνατή ποίηση.

    Η συγκλονιστική παρουσία σχεδόν όλων των τρανών ποιητών της πόλης μας μέσα σ' ένα ποίημα είναι μάλλον σπάνιο φαινόμενο και γι' αυτό δημοσίευσα αυτό το ποίημα.

    Αυτό που θεωρώ ακόμα πιο σπουδαίο είναι ότι μέσα από όλες αυτές τις φωνές τελικά επικρατεί μόνο μία όταν φτάνεις στο τέλος τού γραπτού: η φωνή τής Αγαθοπούλου. Το δικό της στίγμα. Το δικό της νεύρο. Η δικιά της σκέψη. Ο δικός της ρυθμός.

    Η Μαρία ναι μεν (μετα)φέρει μέσα της αμιγή την παράδοση της Σαλονικιώτικης ποίησης μα το έργο της συν τω χρόνω έφτασε να αποτελεί με τη σειρά του μέρος της παράδοσης για τους νεότερους. Έτσι απλά, ανεπιτήδευτα και χαμηλόφωνα έφτασε ως το σημείο αυτό η Μαρία Αγαθοπούλου και γι' αυτό αξίζει τα συγχαρητήρια και την αγάπη όλων μας.

    Μου αρέσει!

  2. Αυτό που λες για το «γήπεδο» το σκέφτηκα κι εγώ. Αναφέρεις ονόματα ποιητών που ούτε καν έξ ονόματος δεν τους ξέρω, με την εξαίρεση βέβαια των Ιωάννου, Πεντζίκη, Χριστιανόπουλου, Ασλάνογλου. Οπότε πάνω σ' αυτά που λες δεν μπορώ παρά να σε ακούσω – άποψη δεν έχω. Ωστόσο ήθελα κι εγώ να σου το πω, αλλά είπα να μη φλυαρήσω, πως την πρώτη στροφή θα μπορούσε να την είχε γράψει ο Ασλάνογλου, μα τώρα που το λες, έχεις δίκιο και για τους υπόλοιπους.

    Κι έχεις δίκιο, μου έκανε εντύπωση που το τέλος αυτή τη φορά πράγματι υστερεί σε σχέση με την αρχή. Ήθελα να σου το πω πριν, αλλά κάτι με διέκοψε κι έστειλα το σχόλιο ημιτελές.

    Πάντως σε κερδίζει (εμένα σίγουρα) αυτό το ποίημα. Ξέρω γω; Μάλλον μου πάνε περισσότερο τα βιωματικά. Όσο για το τέλος, ερμηνευτικά τουλάχιστον, ταιριαστό είναι, όσο κι αν η εικόνα μοιάζει αποκρουστική. Δες π.χ. την αντίθεση λευκού – μαύρου, και την παρομοίωση της δυσαρέσκειας με το σάλιαγκο.

    Δεν ξέρω – εγώ αυτό μαζί με τέσσερα – πέντε ακόμη, αν έκανα τη δουλειά που κάνεις, σίγουρα θα το συμπεριελάμβανα.

    Μου αρέσει!

  3. Κοίτα, από τα πιο αγαπημένα μου ποιήματα της Μαρίας είναι το επόμενο που θα δημοσιεύσω.

    Σου είπα ότι αυτό για το οποίο συζητάμε τώρα το θεωρώ ένα πάρα πολύ δυνατό γραπτό. Αν είχε και τον δυνατό επίλογο κάποιων άλλων ποιημάτων της, τότε σίγουρα θα ήταν από τα κορυφαία της.

    Όσους δεν ξέρεις από αυτούς που ανέφερα μπορείς να τους βρεις και σ' αυτό το ιστολόγιο και στο Translatum. Είναι όλοι τους καλοί ποιητές και αξίζει τον κόπο να πάρεις μια πρώτη γεύση της γραφής τους προτού τους παρουσιάσω εκτενώς εδώ.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε.

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.