Ό,τι πολύ αγάπησα: ποίηση & μουσική
Μ’ αρέσουν τα ποιήματα που ζουν στο δρόμο, έξω απ’ τα βιβλία: αυτά που τουρτουρίζουν στις γωνιές κι όλο καπνίζουν σαν φουγάρα…Αρχείο για Κηρομύτης Στέλιος
Βασίλης Τσιτσάνης, Απόψε κάνεις μπαμ
Πρώτη εκτέλεση
Απόψε κάνεις μπαμ
Ζεϊμπέκικο
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: Δεκέμβρης του 1949 [COLUMBIA D.G, 6814]
Πρώτη εκτέλεση: Μαρίκα Νίνου, Στέλιος Κηρομύτης & Βασίλης Τσιτσάνης
Δεύτερη εκτέλεση: Πρόδρομος Τσαουσάκης & Μαρίκα Νίνου (1949) [631-604]
Τρίτη εκτέλεση: Σωτηρία Μπέλλου, Τάκης Μπίνης & Βασίλης Τσιτσάνης (1952) [H.M.V. G.A. 7716]
Απόψε κάνεις μπαμ, απόψε κάνεις μπαμ,
σε βλέπουν και φρενάρουνε και σταματούν τα τραμ!
Στολίστηκες, κυρά μου,
στην πένα στο καντίνι,
να ζήσει κι ο λεβέντης,
ο λεβέντης που σε ντύνει.
Απόψε κάνεις μπαμ!
Ξαπλώσου στο ταξί, ξαπλώσου στο ταξί
και πάμε να γλεντήσουμε σε φίνο μαγαζί!
Απόψε στην ταβέρνα
πω, πω, τι έχει να γίνει!
Κι αν κάνεις να χορέψεις,
ποτήρι δεν θα μείνει!
Απόψε κάνεις μπαμ!
Αμάν και τ’ είσ’ εσύ, αμάν και τ’ είσ΄εσύ,
για χάρη σου σταθήκανε οι άντρες προσοχή!
Απόψε σε γλεντάω
κι ο κόσμος πάει να σκάσει,
κοντεύει απ’ τη ζήλια
να του φύγει το καφάσι.
Απόψε κάνεις μπαμ!
Απόψε στην ταβέρνα, πω, πω, τι έχει να γίνει!
Κι αν κάνεις να χορέψεις, ποτήρι δεν θα μείνει!
Απόψε κάνεις μπαμ!
Στις εκτελέσεις με τη Μαρίκα Νίνου στη δεύτερη στροφή αντί για «απόψε στην ταβέρνα» υπάρχει «απόψε στου Τσιτσάνη».
Στην άλλη πλευρά του δίσκου υπάρχει το τραγούδι «Φτωχό κορμί».
[Πηγή: Θεόφιλος Αναστασίου, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, σ. 206]
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Βασίλης Τσιτσάνης, Της μαστούρας ο σκοπός
Πρώτη εκτέλεση
Της μαστούρας ο σκοπός (γνωστό και ως Τα πέριξ ή Όταν συμβεί στα πέριξ)
Ζεϊμπέκικο του 1942, από την κατοχική περίοδο στη Θεσσαλονίκη
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 15 Ιουνίου 1946 [COLUMBIA D.G. 6599]
Πρώτη εκτέλεση: Στράτος Παγιουμτζής & Στέλιος Κηρομύτης
Γιατί ρωτάτε να σας πω,
αφού σας είναι πια γνωστό!
Όταν συμβεί στα πέριξ φωτιές να καίνε,
πίνουν οι μάγκες αργιλέ.
Με τη σειρά μου θα τον πιω,
τώρα τις τσίλιες μου κρατώ.
Αυτοί τον πίνουνε κι εγώ σφυρίζω
της μαστούρας το σκοπό.
Τριγύρω όλοι στις φωτιές
και βόλτα φέρνει ο αργελές
μ’ ένα κελάηδημα, το ίδιο πάντα,
στης μαστούρας το σκοπό.
Οι δύο τελευταίοι στίχοι κάθε στροφής τραγουδιούνται δύο φορές (σχ. 1, 2, 3, 4 – 3, 4).
Στην άλλη πλευρά του δίσκου βρίσκεται το τραγούδι «Βάρκα γιαλό».
[Πηγή για τους στίχους: Θεόφιλος Αναστασίου, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, σ. 101]
Σημειώσεις του Ντίνου Χριστιανόπουλου στο βιβλίο του Τα τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη που γράφτηκαν στη Θεσσαλονίκη επί Γερμανικής Κατοχής (Εκδόσεις Μπιλιέτο, Παιανία), σελ. 19-21:
Τσιτσάνης: «Ήταν αργά το βράδυ [διάβαζε: αργά το απόγευμα], χειμώνας του 1942, και καθόμουνα μέχρι την ώρα που απαγορευόταν η κυκλοφορία, στο καφενείο “Νέον”, που ήταν απέναντι στο Λευκό Πύργο. Ξαφνικά, μου ‘ρθαν στο μυαλό εικόνες από τότε που ήμουνα παιδάκι, μαθητής στα Τρίκαλα. Το σπίτι μου ήταν κοντά στις στρατώνες, επί της οδού Λαρίσης, όχι πάνω από 150 μέτρα απόσταση. Τ’ απογεύματα στην έξοδό τους οι βαρυποινίτες περνούσαν από μπροστά μου και τους έβλεπα. Γιατί οι στρατώνες ήταν γεμάτες όλο από βαρυποινίτες. Κι εγώ, 15-16 ετών παιδάκι, δεν είχα ησυχία, όλη μέρα με το μπουζούκι στα χέρια. Πήγαινα και τους έβλεπα από μακριά τι έκαναν. Και μου ‘λεγαν: “Έλα μια μέρα κοντά μας να μας δεις τι έχουμε και τι κάνουμε”. Μια μέρα πήγα κοντά εκεί που ήταν μαζεμένοι πίσω από τις στρατώνες, που ήταν όλο χωράφια. Και τους είδα όλους μαζεμένους τριγύρω από φωτιές, με τους λουλάδες και τα τέτοια. Οι εικόνες αυτές σφηνώθηκαν στο μυαλό μου. Ήμουν και παιδάκι. Αυτές οι εικόνες μού ήρθαν στο νου εκείνο το βράδυ στο “Νέον”. Και γράφω αμέσως τις λέξεις: “Όταν συμβεί στα πέριξ φωτιές να καίνε, πίνουν οι μάγκες αργιλέ”. Τίποτε άλλο δεν έγραψα, μόνο αυτό. Φωνάζω τον καταστηματάρχη, τον Ηλία τον Ευδαίμονα, και του λέω: “Τώρα συνέλαβα ένα τραγούδι, ένα δίστιχο, και πάω στο σπίτι να το φτιάξω. Αν δεν το φτιάξω”, του λέω, “δε θα ησυχάσω”. Πάω στο σπίτι έχοντας αυτές τις λίγες λέξεις μόνο. Και μ’ αυτές έβγαλα τη μουσική – αυτές τις είχα στην αρχή σαν ένα είδος ρεφρέν, σαν επωδό. Μετά έγραψα και τα υπόλοιπα λόγια, αρχίζοντας με τη φράση: “Γιατί ρωτάτε να σας πω / αφού σας είναι πια γνωστό”» (Χατζηδουλής, 1979, σ. 204-205).
Η μελωδία του πρώτου δίστιχου («Γιατί ρωτάτε να σας πω / αφού σας είναι πια γνωστό») χρησιμοποιήθηκε από τον Τσιτσάνη το 1947 και στο τραγούδι του «Θα μπλέξω μ’ άλλην και θα κλαις / γιατί μου κάνεις μπαμπεσιές», με μικρή αλλαγή στο μουσικό κλείσιμο των στίχων.
Ένα από τα μελωδικότερα τραγούδια του Τσιτσάνη. Τέλεια και πρωτότυπη σύνθεση. Παρά το θέμα του, γνώρισε μεγάλη επιτυχία και παραμένει αξεπέραστο.
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Βασίλης Τσιτσάνης, Μπατίρης
Πάμε, λοιπόν, και στην άλλη όψη του ίδιου δίσκου αφού η ημερομηνία φωνογράφησης έχει ιστορική σημασία.
Πρώτη εκτέλεση
Μπατίρης
Ζεϊμπέκικο.
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: Κυριακή, 27 Οκτωβρίου 1940 [H.M.V. A.0.2695]
Πρώτη εκτέλεση: Στέλιος Κηρομύτης & Ιωάννα Γεωργακοπούλου
Μπατίρη με κατάντησες
στους δρόμους να γυρίζω
κι απόξω από την πόρτα σου
μόρτικα να σφυρίζω.
Παλάτια έχασα πολλά
για τα γλυκά σου μάτια.
Με πλάνεψαν, τον φουκαρά,
και μ’ έκαναν κομμάτια.
Μέσα στην τόση συμφορά
οι φίλοι με γελούνε.
«Μπατίρη» με φωνάζουνε
και με κατηγορούνε.
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Ανυπόμονη Ελένη, για σένα! 
Βίκυ Παπαπροδρόμου
greek-translation
Ελένη Μπέη
