Ό,τι πολύ αγάπησα: ποίηση & μουσική
Μ’ αρέσουν τα ποιήματα που ζουν στο δρόμο, έξω απ’ τα βιβλία: αυτά που τουρτουρίζουν στις γωνιές κι όλο καπνίζουν σαν φουγάρα…Αρχείο για Γεωργακοπούλου Ιωάννα
Βασίλης Τσιτσάνης, Γιατί με ξύπνησες πρωί
Πρώτη εκτέλεση
Γιατί με ξύπνησες πρωί
Ζεϊμπέκικο
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 4 Ιουνίου 1948 [H.M.V. A.O. 2814]
Πρώτη εκτέλεση: Πρόδρομος Τσαουσάκης, Ιωάννα Γεωργακοπούλου & Βασίλης Τσιτσάνης
Γιατί με ξύπνησες πρωί
μέσα στον ύπνο το βαρύ;
Γιατί την πόρτα μου χτυπάς,
Τι θέλεις τώρα, τι ζητάς;
Δεν θέλω πια να μ’ αγαπάς!
Να με γελάς κουράστηκα,
βαριά σε καταράστηκα.
Απ΄τη ζωή μου πέρασες,
με τσάκισες, με γέρασες.
Στον ύπνο είχα βυθιστεί
και όλα είχαν ξεχαστεί.
Γιατί την πόρτα μου χτυπάς,
πρωί πρωί και με ξυπνάς;
Δεν θέλω πια να μ’ αγαπάς!
Οι τρεις τελευταίοι στίχοι της πρώτης στροφής τραγουδιούνται δύο φορές (σχ. 1, 2, 3, 4, 5 – 3, 4, 5).
[Πηγή για τους στίχους: Θεόφιλος Αναστασίου, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, σ. 145]
Πασίγνωστο, κλασικό πλέον ζεϊμπέκικο του Βασίλη Τσιτσάνη. Ο αρχικός του τίτλος ήταν διαφορετικός και του ταίριαζε πολύ περισσότερο.
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Βασίλης Τσιτσάνης, Γερακίνα
Πρώτη εκτέλεση
Γερακίνα
Καλαματιανός
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 1948 [H.M.V. A.O. 2827]
Πρώτη εκτέλεση: Ιωάννα Γεωργακοπούλου & Βασίλης Τσιτσάνης
Ντουμ ντουμ ντουμ, ντουμ ντούμπου ντουμ
τα βραχιόλια της βροντούν!
Κίνησε η Γερακίνα
για νερό, ωρέ, κρύο να φέρει.
Ντουμ ντουμ ντουμ, ντουμ ντούμπου ντουμ,
τα βραχιόλια της βροντούν,
τα βραχιόλια της βροντούν,
ντουμ ντουμ ντουμ, ντουμ ντούμπου ντουμ!
Κι έπεσε μες στο πηγάδι
κι έβγαλε, ωρέ, φωνή μεγάλη.
Ντουμ ντουμ ντουμ, ντουμ ντούμπου ντουμ,
τα βραχιόλια της βροντούν,
τα βραχιόλια της βροντούν,
ντουμ ντουμ ντουμ, ντουμ ντούμπου ντουμ!
Κι έτρεξε ο κόσμος όλος
κι έτρεξα, ωρέ, κι εγώ ο καημένος.
Ντουμ ντουμ ντουμ, ντουμ ντούμπου ντουμ,
τα βραχιόλια της βροντούν,
τα βραχιόλια της βροντούν,
ντουμ ντουμ ντουμ, ντουμ ντούμπου ντουμ!
Γερακίνα, θα σε βγάλω
και γυναί’, ωρέ, γυναίκα θα σε πάρω.
Ντουμ ντουμ ντουμ, ντουμ ντούμπου ντουμ,
τα βραχιόλια της βροντούν,
τα βραχιόλια της βροντούν,
ντουμ ντουμ ντουμ, ντουμ ντούμπου ντουμ!
Κι έριξα χρυσό κορδόνι
και την έ’, ωρέ, την έπιασ’ απ’ τη ζώνη.
Ντουμ ντουμ ντουμ, ντουμ ντούμπου ντουμ,
τα βραχιόλια της βροντούν,
τα βραχιόλια της βροντούν,
ντουμ ντουμ ντουμ, ντουμ ντούμπου ντουμ!
Στην άλλη πλευρά του δίσκου βρίσκεται το τραγούδι «Πάρε με, Μάρω, πάρε με».
[Πηγή για τους στίχους και το δίσκο: Θεόφιλος Αναστασίου, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, σ. 147]
Η αγαπημένη μας Γερακίνα που τη μαθαίνουμε από το δημοτικό. Αλήθεια, πόσοι ξέρουν ότι είναι τραγούδι του Βασίλη Τσιτσάνη; 
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Βασίλης Τσιτσάνης, Αχάριστη
Δεύτερη εκτέλεση
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Βασίλης Τσιτσάνης, Η Μαρίτσα στο χαρέμι
Δεύτερη εκτέλεση
Η Μαρίτσα στο χαρέμι (Η Μαρίτσα)
Χασαποσέρβικο
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτες φωνογραφήσεις:
α) 1946 [ODEON G.A. 7375]
Ερμηνεία: Απόστολος Χατζηχρήστος, Γιάννης Σταμούλης & Μάρκος Βαμβακάρης
β) Φεβρουάριος 1947 [COLUMBIA D.G. 6626]
Ερμηνεία: Πρόδρομος Τσαουσάκης, Ιωάννα Γεωργακούλου & Βασίλης Τσιτσάνης
Πάρε βόλτα κι έλα απόψε στις οχτώμισι μ’ εννιά
και στου Μάριου θα μ’ εύρεις καθισμένο στη γωνιά.
Ω! Κοπελίτσα μου,
καλέ Μαρίτσα μου!
Να σε κάνω πριγκιπέσα στο δικό μου τον οντά,
με χανούμια να χορεύεις, κοπελίτσα μου γλυκιά!
Και θ’ ακούσεις τον Τσιτσάνη στην πλανεύτρα την πενιά!
Θα ‘σαι πρώτη στο χαρέμι μέσα στις χανούμισσες.
Θα ‘σαι πρώτη στο χαρέμι μέσα στις χανούμισσες.
Ω! Κοπελίτσα μου,
καλέ Μαρίτσα μου!
Σκλάβες θα σε προσκυνάνε απ’ την καθεμιά φυλή
κι αραπάδες θα ‘χεις χίλιους για σωματοφυλακή.
Και θα έχεις τον Τσιτσάνη συντροφιά σου τακτική.
Ω! Κοπελίτσα μου,
καλέ Μαρίτσα μου!
Να σε κάνω πριγκιπέσα στο δικό μου τον οντά,
με χανούμια να χορεύεις, κοπελίτσα μου γλυκιά.
[Πηγή για τους στίχους: Θεόφιλος Αναστασίου, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, σ. 115, με τις ανάλογες διορθώσεις μετά από ακρόαση του τραγουδιού από την ηχογράφηση της συναυλίας της Παρέας του Τσιτσάνη στον Πύργο της Ηλείας]
Από τα πιο χαρούμενα και όμορφα τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη – αγαπήθηκε πολύ και δεν έπαψε ποτέ να τραγουδιέται εδώ και 65 περίπου χρόνια.
Προτιμώ τη δεύτερη εκτέλεση, του 1947, λόγω της αγάπης μου για τον Πρόδρομο Τσαουσάκη.:-)
Με την ευκαιρία που μας δίνεται λόγω του τραγουδιού αυτού, θα πρέπει να επισημάνω ότι όποτε τραγουδούσε ο ίδιος ο Τσιτσάνης σε μαγαζί, δεν έλεγε το όνομά του στα σημεία που το αναφέρουν οι στίχοι. Προτιμούσε να τους τροποποιεί εκείνη τη στιγμή ανάλογα με την περίσταση και την έμπνευσή του.
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Βασίλης Τσιτσάνης, Δε με στεφανώνεσαι
Δεύτερη εκτέλεση
Δε με στεφανώνεσαι
Χασαποσέρβικο (γράφτηκε επί κατοχής [Τσιτσάνης, Χατζηδουλής, σ. 20])
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: Αύγουστος 1946 [H.M.V. A.0.2704]
Πρώτη εκτέλεση: Ιωάννα Γεωργακοπούλου & Στελλάκης Περπινιάδης
Τι σε μέλλει εσένα κι αν γυρνώ,
το κορμί μ’ ακόμα κι αν πουλώ;
Πέντε χρόνια συ με τυραννάς,
δε με στεφανώνεις, με γελάς.
Μια γυναίκα πες πως πέρασε,
χάδια και φιλιά σε κέρασε.
Κάποια μέρα θα με θυμηθείς,
όταν στη ζωή θα κουραστείς.
Κάποιος άλλος θα με παντρευτεί,
η καρδούλα σου θα ματωθεί.
Τότε πλέον μόνος θα γυρνάς,
στο μεθύσι εμένα θα ζητάς.
Οι δύο τελευταίοι στίχοι κάθε στροφής τραγουδιούνται δύο φορές (σχ. 1, 2, 3, 4 – 3, 4).
Στην άλλη πλευρά του δίσκου βρίσκεται το τραγούδι «Ο σεργιάνης (Μάγκας βγήκε για σιργιάνι)» του Καλδάρα.
[Πηγή: Θεόφιλος Αναστασίου, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, σ. 106]
Σημειώσεις του Ντίνου Χριστιανόπουλου στο βιβλίο του Τα τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη που γράφτηκαν στη Θεσσαλονίκη επί Γερμανικής Κατοχής (Εκδόσεις Μπιλιέτο, Παιανία), σελ. 54:
Από τα ωραιότερα τραγούδια του Τσιτσάνη, δεν προσέχτηκε όσο έπρεπε.
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Βασίλης Τσιτσάνης, Αραπίνες
Δεύτερη εκτέλεση
Αραπίνες (Νύχτες μαγικές)
Ανατολίτικο ή οριεντάλ ή τσιφτετέλι του 1942 (Πετρόπουλος, σ. 172)
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση:
α) 1946 [ODEON G.A. 7351]
Εκτέλεση: Φώτης Πολυμέρης & Βασίλης Τσιτσάνης
β) Δεκέμβριος 1946 [H.M.V. A.0.2722]
Εκτέλεση: Ιωάννα Γεωργακοπούλου & Στελλάκης Περπινιάδης, μπουζούκι: Κώστας Καπλάνης
Νύχτες μαγικές, ονειρεμένες,
αγάπες λάγνες, ξεχασμένες,
στην ξενιτιά!
Τρέχει ο νους μου προς τα περασμένα,
τα βράδια μου τ’ αγαπημένα,
στην Αραπιά!
Σας μιλάω με καημό, με σπαραγμό,
για τόσες τρέλες που νοσταλγώ!
Αραπίνες λάγνες ερωτιάρες,
με ουίσκι, με γλυκές κιθάρες,
γλέντι και πιοτό!
Αραπίνες, μάτια φλογισμένα
και κορμιά φιδίσια καμωμένα
σαν εξωτικά!
Σύνθεση της κατοχής.
Ολόκληρη η δεύτερη στροφή τραγουδιέται δύο φορές.
[Πηγή για τους στίχους: Θεόφιλος Αναστασίου, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, σ. 107]
Σημειώσεις του Ντίνου Χριστιανόπουλου στο βιβλίο του Τα τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη που γράφτηκαν στη Θεσσαλονίκη επί Γερμανικής Κατοχής (Εκδόσεις Μπιλιέτο, Παιανία), σελ. 22-24:
Στιχουργός (αλλά και συνθέτης): Κίτσος Τσιτσάνης σε πρώτη μορφή (κατά τον Γ. Μητσάκη, στου Μανιάτη, σ. 56). (Εννοείται ότι, όποτε ο Τσιτσάνης έπαιρνε στίχους από άλλον στιχουργό, τους άλλαζε τόσο εξαντλητικά, ώστε τις πιο πολλές φορές είναι ζήτημα αν έμεναν ένας ή δύο στίχοι από τους παλιούς). Για την πληροφορία έχω επιφυλάξεις.
Ο Τσιτσάνης (Χατζηδουλής, σ. 20) το αναφέρει μεταξύ των κατοχικών τραγουδιών του, και σημειώνει τα εξής (Χατζηδουλής, σ. 96): «Στην κατοχή, μέσα στα άλλα, έγραψα και τις “Αραπίνες”. Και τις “Αραπίνες”μ βα ξέρετε τις συνέθεσα καθ’ ύπνο. Κοιμόμουνα, όταν συνέλαβα τη μουσική μια βραδιά που έβλεπα κάποιο όνειρο».
Σχετικά με τις δύο γραμμοφωνήσεις, ο Πετρόπουλος σημειώνει (σ. 172) ότι και από τις δύο απουσιάζουν οι δύο τελευταίες στροφές:
Τραγουδάω με καημό, με σπαραγμό,
τις τόσες τρέλες, που νοσταλγώ∙
αραπίνες, όνειρα σβησμένα,
σαν εκείνα τα ονειρεμένα,
γλέντι και ποτό.
Κάθε βράδυ, δυο μεγάλα μάτια,
αράπικα σαν τα διαμάντια,
με κυνηγούν, χαμογελούν.
Κατά τον Χατζηδουλή (σ. 94), η στροφή που δε γραμμοφωνήθηκε έχει ως εξής:
Κάθε βράδυ, δυο μεγάλα μάτια,
αράπικα, σωστά διαμάντια,
αναζητώ,
μα δεν βρίσκω τέτοια μαγεμένα,
σαν τ’ άλλα τα ονειρεμένα,
γι’ αυτό θρηνώ.
Και στις δύο περιπτώσεις, καλώς δε γραμμοφωνήθηκαν αυτοί οι μέτριοι στίχοι. Πάει πολύ, τα όνειρα να είναι ονειρεμένα.
Τραγούδι με εμπορική επιτυχία. Δείχνει την ικανότητα του Τσιτσάνη να αναπλάθει τους ανατολίτικους ρυθμούς και να αξιοποιεί θέματα εξωτικά. Πάντως, πολύ απέχει από τα εξωτικά τραγούδια του συνθέτη της δεκαετίας του 1930.
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Βασίλης Τσιτσάνης, Μπατίρης
Πάμε, λοιπόν, και στην άλλη όψη του ίδιου δίσκου αφού η ημερομηνία φωνογράφησης έχει ιστορική σημασία.
Πρώτη εκτέλεση
Μπατίρης
Ζεϊμπέκικο.
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: Κυριακή, 27 Οκτωβρίου 1940 [H.M.V. A.0.2695]
Πρώτη εκτέλεση: Στέλιος Κηρομύτης & Ιωάννα Γεωργακοπούλου
Μπατίρη με κατάντησες
στους δρόμους να γυρίζω
κι απόξω από την πόρτα σου
μόρτικα να σφυρίζω.
Παλάτια έχασα πολλά
για τα γλυκά σου μάτια.
Με πλάνεψαν, τον φουκαρά,
και μ’ έκαναν κομμάτια.
Μέσα στην τόση συμφορά
οι φίλοι με γελούνε.
«Μπατίρη» με φωνάζουνε
και με κατηγορούνε.
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Ανυπόμονη Ελένη, για σένα!
Βίκυ Παπαπροδρόμου
greek-translation
Ελένη Μπέη
