Ό,τι πολύ αγάπησα: ποίηση & μουσική
Μ’ αρέσουν τα ποιήματα που ζουν στο δρόμο, έξω απ’ τα βιβλία: αυτά που τουρτουρίζουν στις γωνιές κι όλο καπνίζουν σαν φουγάρα…Αρχείο για Βαμβακάρης Μάρκος
Επιμονή (Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη)
Επιμονή (διασκευή του τραγουδιού Φραγκοσυριανή κυρά μου του Μάρκου Βαμβακάρη)
Διασκευή & διεύθυνση ορχήστρας: Μάνος Χατζιδάκις
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος, Στέλιος Μακρυδάκης, Λάκης Καρνέζης
Ηχογράφηση: 1962 (Columbia GCX 101)
Δίσκος: Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη
Πηγή: Κώστας Παπαδόπουλος: το τρίχορδο της ψυχής μας
Βασίλης Τσιτσάνης & Κώστας Μάνεσης, Σατράπισσα
Δεύτερη εκτέλεση
Σατράπισσα (Αραμπάς περνά)
Χασάπικο
Μουσική: Βασίλης Τσιτσάνης
Στίχοι: Κώστας Μάνεσης & Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση:
α) 6 Νοεμβρίου 1948 [H.M.V. A.O. 2845]
Εκτέλεση: Σωτηρία Μπέλλου, Στέλιος Κηρομύτης & Στελλάκης Περπινιάδης
β) Και πάλι το 1948 [PARLOPHONE Β. 74136]
Εκτέλεση: Μάρκος Βαμβακάρης, Σούλα Καλφοπούλου & Βασίλης Τσιτσάνης
Αραμπάς περνά.
Η σατράπισσα, που αγάπησα,
είναι μέσα.
Αγκαλιάζεται κι ούτε νοιάζεται
η μπαμπέσα!
Αραμπάς περνά,
με τη βλάμισσα που χαράμισα
τη ζωή μου.
Με ρεστάρισε, στραπατσάρισε
το τσαρδί μου!
Αραμπάς περνά,
ωχ, μανούλα μου, η καρδούλα μου
πώς χτυπάει!
Η σατράπισσα που αγάπησα
μ’ άλλον πάει.
Οι στίχοι 1, 2, 5 κάθε στροφής και οι τρεις τελευταίοι στίχοι της τελευταίας στροφής τραγουδιούνται δύο φορές.
Στην άλλη πλευρά του δίσκου βρίσκεται το τραγούδι «Το ομορφόπαιδο» και στις δύο εκδόσεις.
[Πηγή: Θεόφιλος Αναστασίου, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, σ. 132]
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Βασίλης Τσιτσάνης – Κρασί, γυναίκα και χαρτί
Πρώτη εκτέλεση
Κρασί, γυναίκα και χαρτί
Ζεϊμπέκικο
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 1948 [ODEON G.A. 7496]
Πρώτη εκτέλεση: Λίτσα Χάρμα (Χαρμαντά) & Μάρκος Βαμβακάρης
Κρασί, γυναίκα και χαρτί, τρία κακά μεγάλα,
με φέραν στ’ αδιέξοδο, με στέλνουν στην κρεμάλα.
Με το κρασί ζαλίζομαι, με το χαρτί τα χάνω,
με τη γυναίκα χτίκιασα και πέφτω να πεθάνω.
Κρασί, γυναίκα και χαρτί με κάνανε μαντάρα,
γιατί χωρίς αυτά η ζωή δεν κάνει μια πεντάρα.
Κρασί, γυναίκα και χαρτί στα χέρια σου μην πιάνεις,
γιατί, αργά ή γρήγορα, στην ψάθα θα πεθάνεις.
Ο πρώτος στίχος κάθε στροφής τραγουδιέται και πάλι μετά τον δεύτερο (σχ. 1, 2 – 1).
Στην άλλη πλευρά του δίσκου βρίσκεται το τραγούδι «Τα φτωχαδάκια».
[Πηγή για τους στίχους: Θεόφιλος Αναστασίου, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, σ. 131]
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Βασίλης Τσιτσάνης & Πέτρος Γιαννακός, Τρεις θα ‘ναι οι ώρες σου
Πρώτη εκτέλεση
Τρεις θα ‘ναι οι ώρες σου
Χασάπικο
Μουσική: Βασίλης Τσιτσάνης
Στίχοι: Πέτρος Γιαννακός (Κοκοβιός)
Πρώτη φωνογράφηση: 1947 [PARLOPHONE Β. 74100]
Πρώτη εκτέλεση: Απόστολος Χατζηχρήστος, Μάρκος Βαμβακάρης & Βασίλης Τσιτσάνης
Αφού ζητάς για να σε συγχωρήσω,
στον όρκο μου θε να υποχωρήσω.
Να μπλέξω πάλι, βάσανο, στ’ αμόρε σου
κι αν δεν αλλάξεις πια μυαλό,
τρεις θα ‘ναι οι ώρες σου!
Αν θέλεις στη ζωή σου να προκόψεις,
τις τρέλες σου αυτές πρέπει να κόψεις.
Και πάτα φρένο, βάσανο, στις φόρες σου,
γιατί σ’ το λέω, λόγω τιμής,
τρεις θα ‘ναι οι ώρες σου!
Κι αν έκανα μέχρι προχτές την πάπια,
μην το νομίζεις ότι τρώγω χάπια.
Θα ξηγηθώ, βρε βάσανο, στ’ αμόρε σου
κι αν δεν αλλάξεις πια μυαλό,
τρεις θα ‘ναι οι ώρες σου!
Να μπλέξω πάλι, βάσανο, στ’ αμόρε σου
κι αν δεν αλλάξεις πια μυαλό,
τρεις θα ‘ναι οι ώρες σου!
Ο προτελευταίος στίχος κάθε στροφής τραγουδιέται δύο φορές.
Στην άλλη πλευρά του δίσκου βρίσκεται το τραγούδι «Κάποια μάνα αναστενάζει» (δεύτερη έκδοση).
[Πηγή για τους στίχους: Θεόφιλος Αναστασίου, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, σ. 114]
Υπέροχο μεταπολεμικό χασάπικο του Βασίλη Τσιτσάνη, από τα πιο αγαπημένα μου.
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Βασίλης Τσιτσάνης, Μόρτισσα
Πρώτη εκτέλεση
Μόρτισσα
Χασάπικο
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 1947 [ODEON G.A. 7391]
Πρώτη εκτέλεση: Μάρκος Βαμβακάρης & Βασίλης Τσιτσάνης
Σε γουστάρω, μα διστάζω να σ’ το ειπώ
μην τυχόν και παραξηγηθώ!
Έλα, μόρτισσα, να νιώσεις
και δε θα το μετανιώσεις,
όλη την ωραία ρεμπέτικη ζωή!
Κι αν σ’ αρέσει, κάτσε πάντα συντροφιά,
να σε κάνω βόλτα στον ντουνιά!
Έλα, μόρτισσα, μη χάνεις,
σκέψου το πως θα πεθάνεις,
έλα για να νιώσεις την όμορφη ζωή!
Κι όταν όλα πλέον θα τα βαρεθείς
και ζητήσεις να με παντρευτείς,
το χατίρι σου θα κάνω,
φως μου, με το παραπάνω,
μια κι εσύ μου στάθηκες εντάξει στη ζωή!
Οι τρεις τελευταίοι στίχοι κάθε στροφής τραγουδιούνται δύο φορές (σχ. 1, 2, 3, 4, 5 – 3, 4, 5).
Στην άλλη πλευτά του δίσκου βρίσκεται το τραγούδι «Μαγκιόρα».
[Πηγή: Θεόφιλος Αναστασίου, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, σ. 111]
Μου είπε προ καιρού κάποιος μελετητής των τραγουδιών του Τσιτσάνη ότι τον έχει εντυπωσιάσει το δίστιχο της δεύτερης στροφής «Έλα, μόρτισσα μη χάνεις, σκέψου το πως θα πεθάνεις», έτσι που φέρνει ξαφνικά κι εμβόλιμα το θέμα του θανάτου σ’ ένα τραγούδι ερωτικής εξομολόγησης. Διαφώνησα μαζί του, έντονα μάλιστα, γιατί πιστεύω ότι ο άμεσος επόμενος στίχος «έλα για να νιώσεις την όμορφη ζωή» είναι αυτός που εκφράζει χαρακτηριστικά τη φιλοσοφία των τραγουδιών του Τσιτσάνη – ό,τι γράφει ο Τσιτσάνης είναι συνήθως ύμνος για τη ζωή και την ομορφιά της και το τέλος κάθε στροφής και κάθε μελωδίας οδηγεί σε ψυχική ανάταση, ακόμα κι αν οι αμέσως προηγούμενοι στίχοι φλερτάρουν με τη μιζέρια και το θάνατο, του είπα. Δεν συμφωνήσαμε ποτέ, ούτε καν καταλήξαμε κάπου, αλλά θαρρώ πως είναι όμορφο να ακούς ένα σπουδαίο τραγούδι της Ελλάδας του εμφυλίου και να μπορείς να μαλώνεις για δυο στίχους του 60 χρόνια αργότερα, μέσα στον 21ο αιώνα.
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Απόστολος Καλδάρας & Βασίλης Τσιτσάνης, Ο σιργιάνης
Πρώτη εκτέλεση
Ο σιργιάνης (Μάγκας βγήκε για σιργιάνι)
Ζεϊμπέκικο
Μουσική & στίχοι: Απόστολος Καλδάρας & Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 1946
Πρώτη εκτέλεση: Μάρκος Βαμβακάρης & Βασίλης Τσιτσάνης
Μάγκας βγήκε για σιργιάνι,
για να βρει κάναν τεκέ,
είχε ο δόλιος να φουμάρει, μέρες αργιλέ,
μάγκας βγήκε για σιργιάνι, για κάναν τεκέ.
Μόνος κάθεται και λέει,
καμιά τζούρα πού θα βρει,
να γεμίσει το κεφάλι, να μαστουρωθεί,
μόνος κάθεται και λέει, τζούρα πού θα βρει.
Δεν τα θέλει τα παλάτια,
όλα τα περιφρονεί,
μια μελαχρινή τον φτάνει φίνος να γενεί
κι άλλη μια ξανθούλα θέλει να την παντρευτεί.
Είχε ο δόλιος να φουμάρει μέρες αργιλέ,
μάγκας βγήκε για σιργιάνι, για κάναν τεκέ.
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Βασίλης Τσιτσάνης, Κάτσε ν’ ακούσεις μια πενιά
Δεύτερη εκτέλεση: Πρόδρομος Τσαουσάκης, Βασίλης Τσιτσάνης & Μάρκος Βαμβακάρης
Κάτσε ν’ ακούσεις μια πενιά (γνωστό και ως Ο Χρήστος)
Ζεϊμπέκικο του 1945 (Χατζηδουλής, σ. 212)
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση:
α) 1946 [H.M.V. A.0.2727] – εκτέλεση: Στράτος Παγιουμτζής / μπουζούκι: Μανώλης Χιώτης
&
β) 1946 [Odeon, GA 7351] – εκτέλεση: Πρόδρομος Τσαουσάκης, Βασίλης Τσιτσάνης & Μάρκος Βαμβακάρης
Κάτσε ν’ ακούσεις μια πενιά,
πιες κι ένα ποτηράκι,
κι αν θες ζεϊμπέκικο γλυκό,
περίμενε λιγάκι.
Πάρε σειρά γιατί μπορεί
ίσως να μην προκάνεις,
μη μας συμβεί το σοβαρό
και τη σειρά σου χάνεις.
Κι αν δεν σ’ αρέσουν όλ’ αυτά
που σου ‘χα πει πρωτίστως,
το ζεϊμπεκάκι είν’ έτοιμο,
έχει το λόγο ο Χρήστος.
Σημειώσεις του Ντίνου Χριστιανόπουλου στο βιβλίο του Τα τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη που γράφτηκαν στη Θεσσαλονίκη επί Γερμανικής Κατοχής (Εκδόσεις Μπιλιέτο, Παιανία), σελ. 101-102:
Σε όλες τις εκτελέσεις έγιναν αλλαγές στίχων εξαιτίας της λογοκρισίας: το «κι αν θες να πιεις και αργιλέ» έγινε «κι αν θες ζεϊμπέκικο γλυκό»∙ το «σε βλέπω, είσαι χαρμάνης» έγινε «και τη σειρά σου χάνεις»∙ το «ο αργιλές είναι έτοιμος», έγινε «το ζεϊμπεκάκι είν’ έτοιμο» (Χατζηδουλής, σ. 212). Όλες οι αλλαγές που επέφερε ο ίδιος ο Τσιτσάνης – «έκανα το λάθος να το διασκευάσω», ομολογεί σε μια άλλη ανάλογη περίπτωση: βλ. Χατζηδουλής, σ. 217 – κατέστρεψαν το αδρό και ρεαλιστικό αρχικό κείμενο. Είναι λυπηρό ότι και τώρα ακόμη το τραγούδι εξακολουθεί να τραγουδιέται διασκευασμένο.
Θαυμάσιο ζεϊμπέκικο του Τσιτσάνη.
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Βασίλης Τσιτσάνης, Φάνταζες σαν πριγκιπέσα
Πρώτη εκτέλεση
Φάνταζες σαν πριγκιπέσα
Ζεϊμπέκικο της προπολεμικής περιόδου της Θεσσαλονίκης.
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 1939 [ODEON G.A. 7322]
Πρώτη εκτέλεση: Μάρκος Βαμβακάρης, Απόστολος Χατζηχρήστος & Βασίλης Τσιτσάνης
Έμαθα πολλά, μικρό μου,
που ζαλίζουν το μυαλό μου.
Πως γλεντούσες στον Πειραία,
μαυρομάτα μου κι ωραία.
Φάνταζες σαν πριγκιπέσα,
μα με πρόδινες, μπαμπέσα.
Σε περίμενα ο καημένος
όλη νύχτα μαραμένος.
Ο πρώτος στίχος κάθε στροφής τραγουδιέται τρεις φορές (σχ. 1, 1, 1, 2).
Στην άλλη πλευρά του δίσκου βρίσκεται το τραγούδι «Είσαι αριστοκράτισσα κι ωραία».
[Πηγή για τους στίχους: Θεόφιλος Αναστασίου, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, σ. 67]
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Ρολόι κομπολόι, Του κόσμου το περίγελο & Αντιλαλούν οι φυλακές / Ο Κώστας Παπαδόπουλος στη ΝΕΤ
Άκης Πάνου, Ρολόι κομπολόι (μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος & Δημήτρης Χιονάς – τραγούδι: Νίκος Δημητράτος)
Άκης Πάνου, Του κόσμου το περίγελο (μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος & Δημήτρης Χιονάς – τραγούδι: Κώστας Μάντζιος)
Μάρκος Βαμβακάρης, Αντιλαλούν οι φυλακές (μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος & Δημήτρης Χιονάς – τραγούδι: Κώστας Μάντζιος)
Το φθινόπωρο του 2007, η ΝΕΤ (εκπομπή Στην υγειά μας) παρουσίασε ένα αφιέρωμα στον σπουδαιότερο σύγχρονο σολίστα του μπουζουκιού, τον Κώστα Παπαδόπουλο. Είχε προηγηθεί στην αρχή της ίδιας χρονιάς η έκδοση του βιβλίου Κώστας Παπαδόπουλος – ο Παγκανίνι του μπουζουκιού (Νέαρχος Γεωργιάδης & Τάνια Ραχματούλινα, εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή).
Αξίζει να παρακολουθήσουμε όλοι μας άλλη μια φορά αυτή την εκπομπή και κυρίως τον ίδιο τον Κώστα Παπαδόπουλο όταν παίζει κι όταν μιλάει. Για να μάθουμε ακόμα καλύτερα με ποιον έχουμε να κάνουμε. Για να διαπιστώσουμε πόσο πραγματικά και γνήσια δικός μας άνθρωπος είναι. Μα, και για να συνειδητοποιήσουμε πόσο ψηλά μπορούμε να φτάσουμε σε ό,τι αγαπάμε ακολουθώντας πιστά τη δικιά του συνταγή, αυτήν που εφαρμόζει απαρέγκλιτα σ’ όλη του τη ζωή ανεξαρτήτως κόστους.
Τα υλικά; Εφτά μόνο, όσα και τα θαύματα της αρχαιότητας (μάλλον το νούμερο δεν είναι τυχαίο): ταλέντο, καλαισθησία, μεράκι, μόχθος, ευαισθησία, ήθος και αξιοπρέπεια.
Καλή μας διασκέδαση ή μάλλον καλή μας ψυχαγωγία!
