Ό,τι πολύ αγάπησα: ποίηση & μουσική
Μ’ αρέσουν τα ποιήματα που ζουν στο δρόμο, έξω απ’ τα βιβλία: αυτά που τουρτουρίζουν στις γωνιές κι όλο καπνίζουν σαν φουγάρα…Αρχείο για Αναστασίου Θεόφιλος
Βασίλης Τσιτσάνης, Βίρα την άγκυρα
Πρώτη εκτέλεση
Βίρα την άγκυρα (Απ’ της στεριάς τα βάσανα)
Ζεϊμπέκικο
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 15 Δεκεμβρίου 1949 [H.M.V. A.0.2921]
Πρώτη εκτέλεση: Πρόδρομος Τσαουσάκης, Μαρίκα Νίνου & Βασίλης Τσιτσάνης
Απ’ της στεριάς τα βάσανα
τα μάτια μου θα πάρω
και σε καράβι φορτηγό, φορτηγό,
ναυτάκι θα μπαρκάρω.
Βίρα την άγκυρα, παιδιά,
γιατί έχω πό-,
γιατί έχω πόνο στην καρδιά.
Σ’ ατέλειωτους ωκεανούς
θ’ αρχίσω το σεργιάνι
και ας μη βρεθεί στην πλώρη μου, πλώρη μου,
παρηγοριάς λιμάνι.
Στον καπετάνιο το σοφό
θα πω τον πό-,
θα πω τον πόνο τον κρυφό.
Το δάκρυ μου πλημμύρισε
του καραβιού τ’ αμπάρια
και την καρδιά μου στη στεριά, στη στεριά,
τραβούν τα παλαμάρια.
Μην κάνεις κράτει, φορτηγό,
έξω ποτέ,
έξω ποτέ μου δε θα βγω.
Στην άλλη πλευρά του δίσκου βρίσκεται το τραγούδι «Τρελή που θέλεις να με στεφανώσεις».
[Πηγή για τους στίχους: Θεόφιλος Αναστασίου, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, σ. 177, με τις ανάλογες διορθώσεις μετά από ακρόαση του τραγουδιού από την ηχογράφηση της συναυλίας προς τιμήν του Πρόδρομου Τσαουσάκη με την Παρέα του Τσιτσάνη στο θέατρο «Ολυμπιάδα» της Θεσσαλονίκης, τον Δεκέμβρη του 2002]
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Βασίλης Τσιτσάνης, Σε παλάτια σε τσαντίρια
Πρώτη εκτέλεση
Σε παλάτια σε τσαντίρια
Ζεϊμπέκικο
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 1953 [PARLOPHONE Β. 74296]
Πρώτη εκτέλεση: Σωτηρία Μπέλλου, Βασίλης Τσιτσάνης & Αθανάσιος Γιαννόπουλος
Τα βάσανα μες στη ζωή
θα τα περάσουμε μαζί,
μαζί στις πίκρες, στις χαρές,
μαζί και στις αναποδιές.
Θα τη βγάλουμε αντάμα,
πότε γέλιο, πότε κλάμα!
Θα μανουβράρουμε μαζί
την ακατάστατη ζωή.
Μια σφαίρα είναι ο ντουνιάς
και θα γυρίσει και για μας.
Σε παλάτια, σε τσαντίρια,
θα τα πιούμε τα ποτήρια!
Θα ξημερώσει και για μας,
μην είσαι άπιστος Θωμάς!
Τα μονοπάτια τα παλιά
θα τα περάσουμ’ αγκαλιά.
Πικρές και χαρές χαρμάνι,
θα τη βγάλουμε κοτσάνι!
[Πηγή για τους στίχους: Θεόφιλος Αναστασίου, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, σ. 219, με τις απαραίτητες διορθώσεις ύστερα από απομαγνητοφώνηση του τραγουδιού από τη συναυλία της Παρέας του Τσιτσάνη στον Πύργο της Ηλείας.]
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Βασίλης Τσιτσάνης & Γεράσιμος Τσάκαλος, Έλα όπως είσαι
Πρώτη εκτέλεση
Έλα όπως είσαι
Ζεϊμπέκικο
Μουσική: Βασίλης Τσιτσάνης
Στίχοι: Γεράσιμος Τσάκαλος & Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 1953 [ODEON 7765]
Πρώτη εκτέλεση: Μαρίκα Νίνου & Βασίλης Τσιτσάνης
Έλα όπως είσαι, έλα όπως είσαι,
μη μου χαλάς τα γούστα μου και τη φωτιά μου σβήσε.
Την κούρσα σου ‘χω αγκαζέ μ’ όλα τα μεγαλεία,
θυμάρι θέλεις κούκλα μου ή μήπως παραλία;
Έλα, μάνα μου, όπως είσαι,
έλα όπως είσαι!
Η νύχτα είναι δική μας, η νύχτα είναι δική μας
και πρέπει να γλεντήσουμε με όλη την ψυχή μας.
Στα κέφια πάνω, κούκλα μου, θα κάνουμε στραπάτσα,
για γούστο θα το κάψουμε, λεφτά υπάρχουν μάτσα!
Έλα, μάνα μου, όπως είσαι,
έλα όπως είσαι!
Μες στην αγκαλιά σου, μες στην αγκαλιά σου,
με ζάλισαν τα χάδια σου, με κάψαν τα φιλιά σου.
Όπου κι αν σε περπάτησα, φωνάξαν «Μπράβο, μάγκα,
η κοπελάρα που γλεντάς πολλά αξίζει φράγκα!».
Έλα, μάνα μου, όπως είσαι,
έλα όπως είσαι!
Ο τελευταίος στίχος κάθε στροφής παίζει το ρόλο ρεφρέν.
[Πηγή για τους στίχους: Θεόφιλος Αναστασίου, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, σ. 216, με τις ανάλογες διορθώσεις μετά από ακρόαση του τραγουδιού από την ηχογράφηση της συναυλίας της Παρέας του Τσιτσάνη στα Γιάννενα]
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Βασίλης Τσιτσάνης & Βασίλης Τσάκαλος, Το σκαλοπάτι σου
Με την Πόλυ Πάνου και τον Βασίλη Τσιτσάνη
Το σκαλοπάτι σου
Χασάπικο
Μουσική: Βασίλης Τσιτσάνης
Στίχοι: Γεράσιμος Τσάκαλος & Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 1952 [ODEON G.A. 7708]
Πρώτη εκτέλεση: Φώτης Πολυμέρης, Ελένη Λαμπίρη & Τότης Στεφανίδης
Το σκαλοπάτι σου θα κάνω για κρεβάτι,
αφού την πόρτα σου την άφησες κλειστή.
Θα μείνω έξω, μια και το ‘βαλες γινάτι
κι από το κρύο η καρδιά μου θα σβηστεί.
Το σκαλοπάτι σου απόψε θα ρωτήσω,
γιατί εκείνο μου κρατάει συντροφιά,
αν πρέπει να ‘ρθω ή να μην ξαναπατήσω,
να δω τα μάτια σου, γλυκιά μου ζωγραφιά!
Αν πρέπει να ‘ρθω ή να μην ξαναπατήσω,
να δω τα μάτια σου, μικρή μου ζωγραφιά!
Οι δύο τελευταίοι στίχοι κάθε στροφής τραγουδιούνται δύο φορές (σχ. 1, 2, 3, 4 – 3, 4).
Στην άλλη πλευρά του δίσκου βρίσκεται το τραγούδι «Είμαι κόκορας κεφάτος».
[Πηγή για τους στίχους: Θεόφιλος Αναστασίου, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, σ. 204]
Ο κόσμος αγάπησε το χασάπικο αυτό από την πρώτη στιγμή και οι ειδικοί θεωρούν ότι είναι ένα από τα κορυφαία τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη.
Εδώ, σε μια θαυμάσια μεταγενέστερη εκτέλεση από τον ίδιο τον Βασίλη Τσιτσάνη μαζί με τον Γιώργο Νταλάρα, πριν από πολλά χρόνια στη δημόσια τηλεόραση:
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Βασίλης Τσιτσάνης, Το θύμα
Με τον Βασίλη Τσιτσάνη
Το θύμα
Ζεϊμπέκικο
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 1951 [COLUMBIA D.G. 6913]
Πρώτη εκτέλεση: Πρόδρομος Τσαουσάκης & Μαρίκα Νίνου
Αυτόν το φίλο που ‘χεις μαζί σου
συχνά τον σφάζεις, τον τυραννάς.
Είναι το θύμα, που ‘πό την καρδιά σου,
πιστεύει τάχα τον αγαπάς.
Αυτό το κόλπο συχνά που παίζεις
δε θα κρατήσει πολύ καιρό,
γιατί το θύμα, όταν ξυπνήσει,
θα σου ζητήσει λογαριασμό.
Τότε να ξέρεις, τρελή γυναίκα,
δε θα ‘βρεις τόπο για να σταθείς.
Από το θύμα δε θα γλιτώσεις,
μην περιμένεις για να σωθείς.
Οι δύο τελευταίοι στίχοι κάθε στροφής τραγουδιούνται δύο φορές (σχ. 1, 2, 3,4 – 3, 4).
Στην άλλη πλευρά του δίσκου βρίσκεται το τραγούδι «Τα διαλεχτά παιδιά».
[Πηγή για τους στίχους: Θεόφιλος Αναστασίου, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, σ. 191]
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Βασίλης Τσιτσάνης, Τα νιάτα τα μπερμπάντικα
Πρώτη εκτέλεση
Τα νιάτα τα μπερμπάντικα
Μετεμφυλιακό ζεϊμπέκικο
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 1951 [ODEON G.A. 7657]
Πρώτη εκτέλεση: Αθανάσιος Ευγενικός & Στέλλα Χασκήλ
Τα νιάτα τα μπερμπάντικα γλέντα τα στον καιρό τους,
γιατί η μπαμπέσα η ζωή θα κάψει τον ανθό τους.
Τα μπερμπάντικα τα νιάτα
γλέντησέ τα στα γεμάτα!
Τώρα που καις σαν τη φωτιά, τώρα που έχεις ρέντα,
μεσάνυχτα και χαραυγές με την ψυχή σου γλέντα!
Τα νιάτα τα μπερμπάντικα να μην τα χαραμίσεις,
όσο μπορέσεις έξυπνα, μποέμικα να ζήσεις!
Στην άλλη πλευρά του δίσκου βρίσκεται το τραγούδι «Το χαρακίρι».
[Πηγή για τους στίχους: Θεόφιλος Αναστασίου, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, σ. 165]
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Βασίλης Τσιτσάνης, Η Σεράχ
Πρώτη εκτέλεση
Η Σεράχ
Οριεντάλ (ανατολίτικο) του 1946 (Χατζηδουλής, σ.110)
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 1 Σεπτεμβρίου 1951 [H.M.V. A.0.5009]
Πρώτη εκτέλεση: Μαρίκα Νίνου
Πίσω στα πυκνά τα καφάσια
σαν τη δαιμονισμένη γυρνά,
χρόνια το γλυκό παλικάρι
περιμένει τη Σεράχ κι αγρυπνά.
Αστράφτει το σπαθί του καβαλάρη σαν τη φωτιά,
τα σίδερα λυγίζουν και σπαράζονται τα κορμιά,
κι αρπάζει τη Σεράχ,
κι όλες λεν: Αλλάχ, Αλλάχ!
Εγκιουλέ – ολσού!
Κλαίνε στα χαρέμια οι σκλάβες,
τρέμουν την οργή του πασά,
κλαίνε στο σαράι οι αγάδες,
ποθούσαν της Σεράχ την ομορφιά.
Στην άλλη πλευρά του δίσκου βρίσκεται το τραγούδι «Αντιλαλούνε τα βουνά» με τους Μαρίκα Νίνου, Πρόδρομο Τσαουσάκη, Σπύρο Ευσταθίου.
[Πηγή: Θεόφιλος Αναστασίου, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, σ. 196]
Σημειώσεις του Ντίνου Χριστιανόπουλου στο βιβλίο του Τα τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη που γράφτηκαν στη Θεσσαλονίκη επί Γερμανικής Κατοχής (Εκδόσεις Μπιλιέτο, Παιανία), σελ. 107:
«Γκιουλέ ολσούν» στα τούρκικα σημαίνει «να γίνει» (Χατζηδουλής, σ. 110).
«Καφάσια λέγανε τα μπακλαβαδίστικα πλέγματα που είχανε οι Τούρκοι στα παράθυρα των γυναικείων διαμερισμάτων∙ συνεπώς ο Τσιτσάνης έπρεπε να πει «πίσω από τα καφάσια» (Πετρόπουλος, σ. 174).
Ίσως η «Σεράχ» να είναι το τελευταίο τραγούδι που έγραψε ο Τσιτσάνης στη Θεσσαλονίκη, αν δεν είναι από τα πρώτα της Αθήνας.
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Βασίλης Τσιτσάνης & Χρήστος Κολοκοτρώνης, Βόλτα μέσα στην Ελλάδα
(τραγούδι: Τζίνα Δαλάκα / από την εκπομπή Ονείρου Ελλάς του Κώστα Φέρρη στην ΕΤ3)
Βόλτα μέσα στην Ελλάδα
Χασαποσέρβικο.
Μουσική: Βασίλης Τσιτσάνης
Στίχοι: Χρήστος Κολοκοτρώνης & Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 1951 [ODEON G.A. 7670]
Πρώτη εκτέλεση: Ελένη Λαμπίρη & Βασίλης Τσιτσάνης
Πόσο ήθελα, ρε φίλε, να ‘χα φουλ το πορτοφόλι,
με μια κούρσα να βολτάρω μέσα στην Ελλάδα όλη.
Βόλο, Λάρισα, Καρδίτσα, να γλεντήσω μια βραδιά
και να καταλήξω σούρα στα στενά του Σαρκαφλιά!
Στη Θεσσαλονίκη έχω μια παλιά μου φιλενάδα,
με τους φίλους μου θα πάω να της κάνω μια καντάδα.
Πάτρα, Τρίπολη και Σπάρτη, μια βδομάδα θα τα πιω
κι αποκεί στην Καλαμάτα, σ’ ένα κόλπο μου παλιό!
Κι όταν κουραστώ, ρε φίλε, στην Αθήνα θα γυρίσω,
στον Περαία και στα πέριξ, στα μπουζούκια θα γλεντήσω!
Φάληρα και Βουλιαγμένη, φέρε μπίρα και μεζέ,
το κορίτσι μου στο πλάι και η κούρσα αγκαζέ!
Το 1955 το τραγούδι ακούστηκε ξανά με ερμηνεύτρια τη Μαρίκα Νίνου σε ζωντανή ηχογράφηση «Στου Τζίμη του χοντρού».
Το ρεφρέν ακολουθεί το… δρομολόγιο κι έτσι είναι κάθε φορά διαφορετικό.
Στην άλλη πλευρά του δίσκου βρίσκεται το τραγούδι «Κατηγορώ την κοινωνία».
[Πηγή για τους στίχους: Θεόφιλος Αναστασίου, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, σ. 202]
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Βασίλης Τσιτσάνης, Τρελή που θέλεις να με στεφανώσεις
Πρώτη εκτέλεση
Τρελή που θέλεις να με στεφανώσεις
Χασάπικο της κατοχικής περιόδου στη Θεσσαλονίκη
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 10 Ιανουαρίου 1950 [H.M.V. A.0.2912]
Πρώτη εκτέλεση: Σταύρος Τζουανάκος & Βασίλης Τσιτσάνης
Τρελή, που θέλεις να με στεφανώσεις
και νύφη στο πλευρό μου να σταθείς,
να ξέρεις, πως πικρά θα μετανιώσεις
και γρήγορα στους δρόμους θα βρεθείς.
Δεν κάνω εγώ για γάμο και για σπίτι,
κουράζομαι στα ίδια τα φιλιά,
γουστάρω να γυρνώ σαν το σπουργίτη
κι όπου σταθώ να στήνω τη φωλιά.
Παντρέψου κάναν άλλο νοικοκύρη
και πνίξε της καρδιάς σου τον καημό,
μ’ εμένα το ρεμπέτη και μπατίρη,
στα σίγουρα θα πέσεις στον γκρεμό.
Γράφτηκε στην Κατοχή.
[Πηγή για τους στίχους: Θεόφιλος Αναστασίου, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, σ. 177]
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Βίκυ Παπαπροδρόμου
greek-translation
Ελένη Μπέη
