Ό,τι πολύ αγάπησα: ποίηση & μουσική
Μ’ αρέσουν τα ποιήματα που ζουν στο δρόμο, έξω απ’ τα βιβλία: αυτά που τουρτουρίζουν στις γωνιές κι όλο καπνίζουν σαν φουγάρα…Αρχείο για Απριλίου, 2010
Βασίλης Τσιτσάνης, Στρώσε μου να κοιμηθώ
Πρώτη εκτέλεση
Στρώσε μου να κοιμηθώ
Ζεϊμπέκικο
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 14 Οκτωβρίου 1950 [H.M.V. A.0.2964]
Πρώτη εκτέλεση: Πρόδρομος Τσαουσάκης & Ρένα Ντάλια
Πήρα τη στράτα κι έρχομαι
μες στη βροχή και βρέχομαι.
Στα σκαλοπάτια σου εγώ σφυρίζω,
άσε με μέσα για να ‘ρθώ
και στρώσε μου να κοιμηθώ.
Να με στεγνώσεις με φιλιά
μες στη ζεστή σου αγκαλιά
και μη μ’ αφήσεις πια να ξαναφύγω,
κοντά σου πάρε με να ζω
και στρώσε μου να κοιμηθώ.
Κανένα μάτι μη μας δει,
πέτα σαν πρώτα το κλειδί
κι έχεις το λόγο μου, γλυκιά μ’ αγάπη,
στιγμή δε θα σ’ απαρνηθώ.
Και στρώσε μου να κοιμηθώ!
Οι τρεις τελευταίοι στίχοι των δύο πρώτων στροφών τραγουδιούνται δύο φορές (σχ. 1, 2, 3, 4, 5 – 3, 4, 5).
Στην άλλη πλευρά του δίσκου βρίσκεται το τραγούδι «Όμορφη Θεσσαλονίκη».
[Πηγή για τους στίχους: Θεόφιλος Αναστασίου, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, σ. 184]
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Αυτό που ξεχειλίζει την ύπαρξή μου… (Αφροδίτη Νότη)
Χάρις Αλεξίου, Ψυχές και σώματα (δίσκος: Οδός Νεφέλης 88 (1995))
Στον Κώστα
Αυτό που ξεχειλίζει την ύπαρξή μου
θα ‘ταν βάρβαρο στην απολυτότητά του
να του δώσω ένα όνομα.
Είναι σαν μια ψυχή που δονείται
για να εκτοξευτεί
και να ορμήσει
προς την ελευθερία.
[15 Απρίλη 1982]
Δημοσιευμένο στο Ηπειρωτικό Ημερολόγιο για το 2007 (26ος τόμος)
Βασίλης Τσιτσάνης & Νίκος Μάθεσης, Σε διώξαν απ’ την Κοκκινιά
Πρώτη εκτέλεση
Σε διώξαν απ’ την Κοκκινιά
Ζεϊμπέκικο
Μουσική: Βασίλης Τσιτσάνης
Στίχοι: Νίκος Μάθεσης (Τρελάκιας)
Πρώτη φωνογράφηση: 16 Ιουνίου 1950 [H.M.V. A.O. 2939]
Πρώτη εκτέλεση: Πρόδρομος Τσαουσάκης & Ρένα Στάμου
Σε διώξαν απ’ την Κοκκινιά,
για το ‘χες παρακάνει,
και στο Χατζηκυριάκειο, άμυαλη,
άρχισες το σιργιάνι.
Στη Δραπετσώνα τα ‘φαγες
του Παύλου και του Γκίκα
και στα Ταμπούρια του Μηνά, του φουκαρά,
που του ‘μεινε η γλύκα!
Εδώ να κάτσεις φρόνιμα,
τ’ ακούς, ξεμυαλισμένη;
Γιατί αν ήρθες για μαλλί, άμυαλη,
θα φύγεις κουρεμένη.
Ο δεύτερος στίχος κάθε στροφής τραγουδιέται δυο φορές (σχ. 1, 2, 2).
[Πηγή: ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, Επιμέλεια: Θεόφιλος Αναστασίου, έκδοση του περιοδικού λαϊκό τραγούδι]
Αξίζει να αναφέρουμε τα εξής για τον στιχουργό Νίκο Μάθεση και το συγκεκριμένο τραγούδι:
Το δαχτυλίδι του Μάθεση
Σύμφωνα με τις αφηγήσεις των παιδιών του το αγόρασε το 1950 με τα χρήματα που πήρε από τα ποσοστά του ως στιχουργός από το τραγούδι «Σε διώξαν απ’ την Κοκκινιά» σε μουσική Βασίλη Τσιτσάνη. Το δαχτυλίδι είναι ολόχρυσο και το σχέδιο είναι δικό του. Παρουσιάζει ένα κλειστό βιβλίο που πάνω του έχει χαραγμένο το μονόγραμμά του (ΝΜ). Βέβαια το δαχτυλίδι αυτό, όπως μου είπαν τα παιδιά του, είναι «δαχτυλίδι δολοφόνος». Οι γωνίες του βιβλίου χρησίμευαν για να «κατεβάζει πρόσωπα» στους ξυλοδαρμούς και στους καυγάδες του!
[Πηγή: http://www.rebetiko.gr/parusiaseis/mathesis/anekdotes.asp]
Αν και λατρεύω τον τρόπο που τραγουδά ο Πρόδρομος Τσαουσάκης, νομίζω ότι πρέπει ν’ ακούσουμε και μια ωραιότατη μεταγενέστερη ηχογράφηση του τραγουδιού με τον Στέλιο Καζαντζίδη:
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Βασίλης Τσιτσάνης, Όμορφη Θεσσαλονίκη
Πρώτη εκτέλεση
Όμορφη Θεσσαλονίκη
Χασάπικο
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 14 Οκτωβρίου 1950 [H.M.V. A.O. 2964]
Πρώτη εκτέλεση: Πρόδρομος Τσαουσάκης, Ρένα Ντάλια & Αθ. Γιαννόπουλος
Είσαι το καμάρι της καρδιάς μου,
Θεσσαλονίκη όμορφη γλυκιά,
κι αν ζω στην ξελογιάστρα την Αθήνα,
για σένα τραγουδώ κάθε βραδιά.
Ω, ω, ω, ω, όμορφη Θεσσαλονίκη,
ω, ω, ω, ω, τα μαγικά σου βράδια νοσταλγώ!
Μέσα στα στενά σου τα σοκάκια
έζησα τις πιο γλυκές στιγμές,
καντάδες χίλιες νύχτες έχω κάνει
για όλες τις μποέμικες καρδιές.
Ω, ω, ω, ω, όμορφη Θεσσαλονίκη,
ω, ω, ω, ω, τα μαγικά σου βράδια νοσταλγώ!
Πάντα με κρατάς στην αγκαλιά σου,
πάντα σε θυμάμαι και πονώ,
κι αν είμαι τώρα λίγο μακριά σου
με τον καιρό κοντά σου θα βρεθώ.
Ω, ω, ω, ω, όμορφη Θεσσαλονίκη,
ω, ω, ω, ω, τα μαγικά σου βράδια νοσταλγώ!
Στην άλλη πλευρά του δίσκου βρίσκεται το τραγούδι «Και στρώσε μου να κοιμηθώ».
[Πηγή για τους στίχους: Θεόφιλος Αναστασίου, ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, Άπαντα, σ. 185]
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Παιδικό (Αφροδίτη Νότη)
Λαυρέντης Μαχαιρίτσας & Μιχάλης Μαρματάκης, Σκόνη
(τραγούδι: Γιώργος Νταλάρας / δίσκος: Η αμαρτωλή Μαρία (1984))
Παιδικό
Σήκωσες το χέρι
να πιάσεις το φεγγάρι.
Ήθελες το φεγγάρι
στα χέρια.
Ήταν η μεγάλη ασημένια
μπάλα.
Δεν την έφτασες
και κλαις.
Κι η ασημένια μπάλα
κύλησε αργά και
έπαιξε με τις
καφέ μπάλες
των ματιών σου.
[1982]
Δημοσιευμένο στο Ηπειρωτικό Ημερολόγιο για το 2007 (26ος τόμος)
Παιδικά όνειρα (Αφροδίτη Νότη)
Θοδωρής Οικονόμου & Παρασκευάς Καρασούλος, Ένας χάρτινος ήλιος
(τραγούδι: Μάριος Φραγκούλης / δίσκος: Ο κήπος των ευχών (2005))
Παιδικά όνειρα
Θα ρίξω γάντζο με σχοινί
να κατεβάσω το φεγγάρι
στην αυλή μου
θα το κόψω φέτες
σαν το καρπούζι
και θα το μοιράσω
στη γειτονιά.
Φεγγαροφέτες.
Ο ήλιος κοιμάται
στο νταμάρι στο βουνό.
Θα τον τσακώσω
στον ύπνο
και θα γεμίσω
τη χούφτα μου
ηλιόσκονη.
Για να φωτίζω το
δρόμο μου τη νύχτα.
[1982]
Δημοσιευμένο στο Ηπειρωτικό Ημερολόγιο για το 2007 (26ος τόμος)
Βασίλης Τσιτσάνης, Οι φάμπρικες
Με τον Βασίλη Τσιτσάνη
Οι φάμπρικες
Ζεϊμπέκικο
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 1950 [COLUMBIA D.G. 6819]
Πρώτη εκτέλεση: Πρόδρομος Τσαουσάκης, Μαρίκα Νίνου και Βασίλης Τσιτσάνης
Σφυρίζει η φάμπρικα μόλις χαράζει,
οι εργάτες τρέχουν για τη δουλειά,
για να δουλέψουνε όλη τη μέρα,
γεια σου, περήφανη κι αθάνατη εργατιά!
Βλέπεις κοπέλες στα υφαντουργεία
και άλλες δουλεύουν στα αργαλειά,
στα καπνομάγαζα, στα συνεργεία,
γεια σου, περήφανη κι αθάνατη εργατιά!
Φράγκο δε δίνουνε για μεγαλεία,
έχουνε μάθει να ζουν απλά,
στάζει ο ιδρώτας τους χρυσές σταγόνες,
γεια σου, περήφανη κι αθάνατη εργατιά!
Σφυρίζει η φάμπρικα σαν θα σχολάσουν
κορίτσια-αγόρια ζευγαρωτά,
με την αγάπη τους θα ξαποστάσουν,
γεια σου, περήφανη κι αθάνατη εργατιά!
Translatum: Favourite Music and Lyrics – Βασίλης Τσιτσάνης, περίοδος 1936 – 1954
Οι μέρες περνούν (Αφροδίτη Νότη)
Στέφανος Κορκολής & Εύη Δρούτσα, Επίλογος (δίσκος: Ξέσπασα (1996))
Οι μέρες περνούν
Το βλέπω
στη σκόνη των επίπλων.
Στο καλάθι των σκουπιδιών.
Στα θλιμμένα αποτσίγαρα.
Στο βάζο τα λουλούδια
είναι γονατισμένα.
Οι μέρες… περνούν.
Τα σπουργίτια έκαμαν κατοχή
στη φωλιά των χελιδονιών.
Η κούραση και η βροχή.
Η περισυλλογή των δαχτύλων
μετράει το βάθος των ρωγμών
στο πρόσωπο.
[1981]
Δημοσιευμένο στο Ηπειρωτικό Ημερολόγιο για το 2007 (26ος τόμος)
Την άνοιξη με τύφλωσε… (Αφροδίτη Νότη)
Διονύσης Σαββόπουλος, Μη μιλάς άλλο γι’ αγάπη (δίσκος 45 στροφών το 1964)
Την άνοιξη με τύφλωσε
μια ακτίνα ήλιου.
Φως… υπέροχη ζεστασιά.
Γλυκιά όμορφη γαλήνη.
Παιγνίδια του ήλιου
στα βλέφαρα.
Κόκκινο, πράσινο,
χρυσαφένιο…
Γελά ο ήλιος.
Ο κόσμος δικός μας.
[21 Μαρτίου 1979]
Δημοσιευμένο στο Ηπειρωτικό Ημερολόγιο για το 2007 (26ος τόμος)
